De hele wereld trekt nu aan 3M, producent van medische maskers

Medische gezichtsmaskers Het Amerikaanse 3M, groot in medische maskers, moest een deal sluiten met Trump om beslag op zijn productie te voorkomen.

Een medisch masker wordt getest in een lab van 3M in Minnesota.
Een medisch masker wordt getest in een lab van 3M in Minnesota. Foto Nicholas Pfosi / Reuters

Iedereen wil ze hebben, van plaatselijke overheden tot regeringsleiders, in partijen van miljoenen tot tientallen miljoenen tegelijk: medische gezichtsmaskers van het Amerikaanse concern 3M. En zonder zich iets aan te trekken van alle andere gretige afnemers stapte de Amerikaanse president Donald Trump vorige week naar het begin van de rij. Dat bracht het bedrijf, groot op de markt voor medische hulpmiddelen, in een benarde positie.

Een internationaal geschil over de levering van maskers dreigde te leiden tot nationalisering van de Amerikaanse productie van 3M door de federale overheid. 3M „zal een hoge prijs betalen” voor „wat ze deden met hun maskers”, schreef Trump geïrriteerd op Twitter, doelend op levering van een deel van de productie aan afnemers in het buitenland, waaronder Canada en Latijns-Amerikaanse landen.

Trump wilde de volledige productie vorderen voor gebruik in de VS, die inmiddels kampen met het hoogste aantal bevestigde gevallen van Covid-19 ter wereld, en een tekort aan medische uitrustingen, waaronder maskers. Hij deed een beroep op de Defense Production Act, een wet uit 1950 waarmee de federale regering bedrijven kan dwingen tot levering van goederen in het belang van nationale veiligheid.

Deze week heeft 3M, gevestigd in de staat Minnesota, een akkoord bereikt met de regering-Trump om de strijd te bekoelen: het bedrijf gaat naast zijn binnenlandse productie van ongeveer 35 miljoen maskers per maand de komende drie maanden meer dan 166 miljoen maskers naar de VS importeren vanuit zijn vestiging in China. Dat land, dat eerder dit jaar de export van medische maskers nog beperkte, staat die uitvoer nu weer toe.

Lees ook deze passage over de strijd om medische voorzieningen: In alle landen zie je het: eigen patiënt eerst

Met de overeenkomst heeft 3M behendig een geschil met het Witte Huis opgelost over de zeggenschap over zijn felbegeerde productie van N95-maskers. De multinational, met activiteiten in onder meer consumentenproducten, transport, veiligheid en gezondheidszorg, vond nationalisering een stap in de verkeerde richting.

De maatregel hield in dat 3M geen maskers meer mocht exporteren naar Canada, waar het bedrijf de belangrijkste leverancier is en grondstoffen haalt. Daaraan kleefden „humanitaire” bezwaren, zo liet het concern weten in een verklaring. Bovendien zou een nationaal beslag op de productie kunnen leiden tot vergeldingsacties op andere terreinen van internationale handel.

Ook de Canadese premier Justin Trudeau uitte onvrede over de dreigende nationalisatie. Na besprekingen tussen de landen veranderde het Witte Huis van koers: 3M mag toch maskers blijven leveren aan Canada en Latijns-Amerika. Volgens de Canadese vicepremier Chrystia Freeland heeft het bedrijf een „zeer verantwoordelijke” positie ingenomen. Zelfs Trump toonde zich tevreden. „Zo eindigt de 3M-saga zeer prettig”, tweette hij.

Plakband en plaknotities

Het intensieve getouwtrek om de maskers zegt veel over de positie waarin het industriële conglomeraat terecht is gekomen. 3M – een afkorting voor Minnesota Mining and Manufacturing Company – behaalde in 2019 een omzet van zo’n 32 miljard dollar (29,5 miljard euro) en een winst van 9 miljard dollar. Maskers maken echter maar een fractie uit van die omzet, volgens analisten tussen de 100 en 325 miljoen dollar. Bij consumenten is het concern vooral bekend van andere producten als plakband en ‘Post-It’-plaknotities.

3M wil de jaarlijkse productie nu verdubbelen

De laatste maanden draaien fabrieken van 3M in verschillende delen van de wereld overuren om te voorzien in de mondiale behoefte aan de gewilde N95-maskers – die worden zo genoemd omdat ze 95 procent van deeltjes uit de lucht filteren die dragers ervan inademen, inclusief bacteriën en virussen. Het model van 3M, dat elastisch sluit om het gezicht, is bij medisch personeel bijzonder in trek. In reactie op de pandemie heeft het bedrijf zijn wereldwijde productie opgevoerd tot 100 miljoen exemplaren per maand. De jaarlijkse productie moet verdubbelen tot bijna 2 miljard stuks.

Lees ook: Ook mét mondkapje geldt: houd afstand

Van een vrije handel is echter al enige tijd geen sprake meer. Landen sluiten de eigen markt af en verbieden de export van medische hulpmiddelen. Zo heeft het bedrijf een grote fabriek in Duitsland, maar dat land vaardigde begin maart een exportban uit. Dat was vervelend voor Nederland, waar 80 procent van de ziekenhuizen klant is bij het conglomeraat. Duitsland beschuldigde de VS juist begin deze maand van „piraterij”. Een lading uit een Chinese fabriek van 3M, bedoeld voor de Duitse markt, zou door de VS in Thailand zijn onderschept. Het bedrijf ontkende dat overigens.

Het deze week bereikte akkoord zal het tekort aan N95-gezichtsmaskers in Europa waarschijnlijk nog verder doen oplopen, nu er grotere hoeveelheden uit China naar de VS gaan. Landen zoeken momenteel naarstig naar alternatieven voor de 3M-maskers, onder meer bij andere producenten, zoals Honeywell en Medline.

3M waarschuwt voor namakers en zwendelaars, die maskers voor woekerprijzen proberen te verkopen. Prijzen van de maskers zijn volgens de Wall Street Journal op de vrije markt opgelopen van maximaal 1,20 dollar tot tussen 3,59 en 6,89 dollar per stuk. Zelf heeft 3M toegezegd prijzen van de maskers niet te verhogen in reactie op de pandemie. Ook officiële distributeurs doen dat volgens bestuursvoorzitter Mike Roman niet.

De financiële voordelen voor 3M zijn dan ook beperkt. Hoewel de omzet aan maskers volgens ramingen kan stijgen met zo’n 300 miljoen dollar, zal het bedrijf in zijn geheel door verlies op andere gebieden, zoals consumentengoederen en transport, naar verwachting juist lijden onder de coronacrisis. Het aandeel van 3M is het afgelopen jaar 32 procent in waarde gedaald.