Profiel

Zorgminister die Bolsonaro tegenspreekt is te populair om te ontslaan

Luiz Henrique Mandetta Terwijl president Bolsonaro bidt tegen het virus, neemt zijn zorgminister serieuze maatregelen. Maandag moesten de vele militairen in Brazilië’s regering zijn ontslag voorkomen.

De Braziliaanse minister van Volksgezondheid, Luiz Henrique Mandetta, vlak voor zijn dagelijkse persconferentie over de Covid-19-epidemie. Maandag dreigde president Bolsonaro hem te ontslaan.
De Braziliaanse minister van Volksgezondheid, Luiz Henrique Mandetta, vlak voor zijn dagelijkse persconferentie over de Covid-19-epidemie. Maandag dreigde president Bolsonaro hem te ontslaan. Foto Adriano Machado/AFP

„Ik ben een arts en laat mijn patiënten nooit in de steek. We gaan door”, zei de Braziliaanse minister van Volksgezondheid Luiz Henrique Mandetta maandagavond, zelfverzekerd in de camera’s kijkend. Miljoenen Brazilianen volgden zijn spannendste persconferentie van de afgelopen dagen met ingehouden adem. Vanuit de openstaande ramen klonk het potten- en pannenprotest luider dan ooit. „Mandetta moet blijven!”

Terwijl Brazilië (tot maandag bijna 13.000 besmettingen en meer dan 500 doden) zich voorbereidt op nog zwaardere tijden en al massagraven worden gedolven, zocht Bolsonaro de laatste dagen het conflict met zijn eigen, openlijk kritisch zorgminister. Hij suggereerde hem te ontslaan en Mandetta had maandag zijn bureau naar eigen zeggen al leeg geruimd, toen bleek dat hij zijn krachtmeting met de president toch had gewonnen. Onder grote druk van het leger en invloedrijke congresleden bond Bolsonaro in, meldden Braziliaanse media.

Blauwe bodywarmer

Mandetta (55) neemt het coronavirus veel serieuzer dan Bolsonaro doet. Hij waarschuwt dat eind april het zorgstelsel al kan instorten. „President, bent u er op voorbereid dat er straks legertrucks vol met lijken afgevoerd gaan worden door uw uitlatingen?”, citeerde de krant O Estado de São Paulo hem na Bolsonaro’s oproepen aan burgers om het gewone leven weer op te pakken, omdat het coronavirus ‘slechts een griepje’ zou zijn en de economie moet blijven draaien.

Lees ook: Drugskartels nemen coronavirus serieuzer dan Bolsonaro doet

Dit weekeinde, waarin Bolsonaro zondag wel in gebed ging tegen het virus, escaleerde hun meningsverschil. „Luisteren jullie liever naar de richtlijnen van jullie gouverneurs en de deelstaten. En blijf binnen”, waarschuwde Mandetta. Hij bleef erop hameren dat Bolsonaro op eigen titel sprak, terwijl het ministerie van Gezondheidszorg de richtlijnen van de WHO volgt.

Temidden van de chaos en verwarring die Bolsonaro zaait, vinden de Brazilianen houvast in Mandetta. Gekleed in een dunne, blauwe bodywarmer met medisch kruis erop, ziet hij er uit alsof hij net van de ziekenboeg af komt. Mandetta’s rustige, evenwichtige en heldere antwoorden op vragen tijdens de dagelijkse persconferenties hebben hem van een voorheen vrij onzichtbare minister doen uitgroeien tot de populairste minister in het ultrarechtse kabinet van Bolsonaro.

In een enquête van opiniepeiler Datafolha zegt een ruime meerderheid groter vertrouwen te hebben in Mandetta dan in Bolsonaro. Die laatste voelt zich hierdoor bedreigd en bracht in herinnering dat „niemand moet vergeten dat ik de president ben”. Mandetta mag zich wel wat nederiger opstellen, zei hij dit weekeind geïrriteerd, waarna hij suggereerde dat diens dagen geteld waren.

Dat het zover niet is gekomen, zou te danken zijn aan de vele militairen in de regering. Naast oud-legerkapitein Bolsonaro zelf hebben zeven ministers een militaire achtergrond. Vicepresident Mourão, een gepensioneerde generaal, trekt in de coronacrisis veel macht naar zich toe. Ook generaal Walter Braga Netto zou als kabinetschef in de praktijk meer invloed hebben dan zijn politieke baas.

Voormalig legerarts

Hoewel ze nu lijnrecht tegenover elkaar staan, was Mandetta een van de eerste ministers die Bolsonaro benoemde. Afkomstig uit de centraal gelegen stad Campo Grande begon hij zijn medische carrière als arts in een legerziekenhuis, werd orthopedagoog en ging later de politiek in ging.

Hij raakte in contact met Bolsonaro in de tijd dat beiden Congreslid waren. Mandetta verzette zich destijds fel tegen het plan van de toenmalige linkse regering om Cubaanse artsen naar afgelegen oorden als de Amazone te halen. De fervente anti-communist Bolsonaro zag in hem daarom een geschikte zorgminister.

Lees ook: Virus dwingt populisten om hun instincten te onderdrukken

Als het aan Mandetta ligt gaat de bestrijding van het virus nu snel en gecoördineerd verder, stelde hij maandag na zijn ‘overwinning’. „Laten we de eenheid binnen de regering aanscherpen en niet vergeten dat we maar één vijand hebben. Een met een voor- en achternaam: Covid 19.”