Sciencefiction die meer over mensen dan robots gaat

Tv-serie In de Amazon-serie Tales from the Loop draait het niet om het mysterie, maar om mensen in een mysterieuze wereld. „De meeste shows spelen in op angst, wij gaan juist voor empathie.”

In Tales from The Loop is sciencefiction alom aanwezig, maar nooit overheersend.
In Tales from The Loop is sciencefiction alom aanwezig, maar nooit overheersend. Beeld Amzon Prime

In de tweede aflevering van Tales from the Loop stuiten twee tieners in het bos op een enorme stalen bol. Erg verbaasd over hun vondst zijn ze niet, even daarvoor zagen ze nog een verdwaalde robot lopen tussen de bomen. Wel zijn ze nieuwsgierig naar de functie van het ding. Dus kruipt één van hen door het zware, ronde deurtje en neemt plaats in de bol. Alles wordt zwart en het volgende moment hebben de vrienden van lichaam geruild.

In iedere andere serie zou de focus vanaf dat moment liggen op het bovennatuurlijke. Op het mysterie en de werking van de bol. In Tales from the Loop blijft het verhaal menselijk. De jongens ontdekken direct dat de ruil makkelijk ongedaan gemaakt kan worden – weg mysterie – en besluiten een dagje te wisselen.

Het levert een prachtige aflevering op die – ondanks de lichaamsruil – heel herkenbaar is. Het moment waarop een van de jongens met ernstige twijfel kijkt naar de afgekloven tandenborstel van zijn vriend wiens lichaam hij nu heeft, is groots in al z’n eenvoud.

Mysteries van het universum

De nieuwe Amazon Prime-serie werd geschreven door Nathaniel Halpern (Legion) en is geïnspireerd door een kunstboek van Simon Stålenhag. Hierin toont de kunstenaar het dagelijkse leven in een klein Zweeds stadje dat is gebouwd bovenop de Loop: een ondergrondse deeltjesversneller die de mysteries van het universum onderzoekt. Hierdoor is ook de wereld bovengronds net even anders dan anders.

Het boek bestaat uit alledaagse plaatjes, vaak van spelende kinderen, met meestal een enkel sciencefiction element op de achtergrond. Enorme, haast buitenaardse torens. Een op afstand te bedienen robot zo groot als een huis. Immense halve cirkels van staal die uit de aarde omhoogsteken. Nooit zoveel dat het overweldigt, maar net genoeg om de fantasie te prikkelen. „Bij veel sciencefiction wen je aan de verwondering”, zegt schrijver Halpern aan de telefoon vanuit Californië. „Maar Simon reset die verwondering ieder schilderij.”

Dat laatste doet Halpern zelf ook in de serie door in iedere aflevering slechts één sciencefiction-element van belang te maken. De stalen bol die personen kan verwisselen. Een echokamer die je vertelt hoe lang je nog leeft. Een zwevende tractor die tussen dimensies reist. „Hierdoor krijgt de kijker nooit een ‘ik heb het door’-beleving.”

Al is er ook niets om „door te krijgen”, benadrukt Halpern. Want in zijn serie, die niet in Zweden maar in Amerika speelt, is sciencefiction wel alom aanwezig, maar nooit overheersend. „Het gaat meer over mensen dan over robots”, zegt Halpern. Vandaar dat hij de kijker in aflevering één al mee ondergronds neemt voor een uitgebreide blik op de Loop. Hiermee het mysterie van de machine wegnemend. „Als de hele serie een grote puzzel is om te achterhalen wat er precies onder de grond zit, wordt het persoonlijke naar de achtergrond gedrukt. Daarom wilde ik het zo snel mogelijk uit de weg hebben. Wat mij betreft is het gewoon een fabrieksstad waarvan we iedere aflevering een aantal inwoners beter leren kennen.”

Acht verschillende films

De acht afleveringen spelen in hetzelfde stadje , maar kunnen afzonderlijk van elkaar gezien worden. „Het zijn eigenlijk verschillende films”, zegt de Vlaams regisseur Tim Mielants die aflevering vijf, ‘Control’, regisseerde waarin een vader probeert om te gaan met het plotselinge verlies van zijn zoon. Om zijn gezin te beschermen, koopt hij een metershoge robot waarmee hij de hele nacht voor zijn huis ijsbeert. „In onze wereld had hij een geweer gekocht”, aldus Mielants. De regisseur zegt nooit eerder iets te hebben gemaakt dat „zo zelfverzekerd is in z’n kwetsbaarheid” als deze serie.

Een kwetsbaarheid die nog eens wordt aangezet met haast verstilde beelden en de van piano doordrenkte, gevoelige soundtrack van Philip Glass en Paul Leonard-Morgan. Een combinatie die herinnering oproept aan het sublieme The Leftovers.

Het is dan ook bijna grappig dat Tales, toen het werd aangekondigd, werd gezien als Amazons antwoord op Stranger Things. Dit waarschijnlijk omdat het ook in de jaren tachtig speelt, kinderen in hoofdrollen heeft en er iets mysterieus onder de grond is. Maar waar de Netflix-hit draait om snelle actie en eighties fetisjisme, is Tales from the Loop een bijna trage uitdieping van emoties met afleveringen de je hart iedere keer een beetje breken en tegelijkertijd hoopvol voelen. Halpern: „Wij proberen iets heel anders te doen. De meeste shows spelen in op angst, wij gaan juist voor empathie.”