Ook de regisseur werkt nu vanuit huis en monteert aan de keukentafel

Tv-series Opnames van nieuwe Nederlandse series zijn abrupt stilgelegd door de coronacrisis. Producties waarvan de draaiperiode al was voltooid, worden nu in ‘lockdown’ gemonteerd of nabewerkt.

De nieuwe dramaserie 'Vliegende Hollanders'wordt nu uit nood vanuit huis afgerond.
De nieuwe dramaserie 'Vliegende Hollanders'wordt nu uit nood vanuit huis afgerond. Foto Mark van Aller

Met de kennis van nu realiseert regisseur en scenarist Frank Ketelaar hoeveel geluk hij heeft gehad. De ‘wrapparty’ – het feestje waarmee de opnameperiode wordt afgerond – van het derde seizoen van hitserie Klem vond plaats op woensdag 11 maart, een paar dagen voordat de lockdown werd ingevoerd. „We hebben elkaar allemaal omhelsd en geknuffeld, zo gaat dat op dat soort avonden, maar achteraf voelt dat heel raar”, zegt Ketelaar. Hoofdrolspeelster Georgina Verbaan was er niet bij, die bleef thuis omdat ze al de zenuwen had over het virus. „We vonden allemaal dat ze wat overdreef, maar achteraf had ze natuurlijk volkomen gelijk.”

Normaliter monteert Ketelaar zijn series in een professionele montagekamer. Hij wisselt dan face to face ideeën uit met editor Sandor Soeteman; zij overleggen bijvoorbeeld hoe lang bepaalde shots moeten duren. Nu zitten ze elk thuis achter hun eigen beeldscherm en communiceren per Skype, mail en WeTransfer. „Sandor maakt dan een montage en stuurt die naar mij door. Ik kijk ernaar en maak een lijst met punten en opmerkingen die ik weer terugstuur.”

Kijkcijferhit

Het is omslachtiger, zegt de regisseur. „Het schakelt sneller als je naast elkaar zit, je kan makkelijker dingen even snel uitproberen. Je gaat als maker altijd voor goud; het voelt alsof dat op dit moment niet haalbaar is omdat je daar niet de optimale middelen voor hebt. Maar ik ben al lang blij dat we in 2020 leven en dat we met behulp van de digitale snelweg ons werk kunnen doen. Als dit twintig jaar geleden was gebeurd, was het veel lastiger geweest Klem af te maken.”

Ook het nieuwe seizoen van de serie ‘Klem’ was nog niet klaar toen de lockdown intrad. Foto Pief Weyman

Ook regisseur Will Koopman voltooit haar serie Oogappels noodgedwongen vanuit huis. „Het is behelpen. Ik kan hier bijvoorbeeld de geluidsmixage niet zo goed beluisteren als in een echte geluidsstudio. Dat kijkt heel nauw, Ik ben toch bang dat ik bepaalde details nu niet opmerk die ik wel ga terughoren op tv.” De kijkcijferhit wordt momenteel al uitgezonden, de laatst aflevering waar Koopman nu aan werkt staat over twee weken in de planning. Dus de makers hebben niet de luxe om te wachten met de nabewerking tot de coronacrisis voorbij is. „De kijkers en de NPO rekenen erop dat we de komende weken gewoon de laatste episode kunnen uitzenden.”

Microfoon schoonmaken

Ondertussen schrijft Koopman aan het derde seizoen en worstelt ze met de vraag of zij corona een rol moet laten spelen in de levens van de hoofdpersonages. „De serie speelt in het nu, dus het voelt heel raar het virus en de impact op onze levens volledig te negeren. Maar tegelijkertijd worden de afleveringen die je nu schrijft pas over een jaar uitgezonden. Ik denk dat we even afwachten hoe deze situatie zich ontwikkelt en hoe de wereld er over een paar maanden uitziet.”

Beeld uit de serie ‘Oogappels’. Foto BNNVARA

Een ander boegbeeld van de NPO moet komend najaar dramaserie Vliegende Hollanders worden, over de eerste jaren van de burgerluchtvaart in Nederland. Met een budget van pakweg 1 miljoen euro per aflevering is het een van de duurste Nederlandse series ooit gemaakt. „Er zitten ontzettend veel visual effects in”, zegt regisseur Joram Lürsen. „Je moet die hele wereld van honderd jaar geleden reconstrueren. Ook dat team werkt nu vanuit huis; we overleggen elke dag via Zoom.” De nasynchronisatie van de dialogen wordt ondertussen wel opgenomen in de Posta Studio in Amsterdam. „Er mag maar één acteur per keer de geluidscel in. En na elke sessie wordt de microfoon minutieus schoongemaakt.”

Lürsen is een stap verder in de nabewerking van zijn serie dan Ketelaar; hij benijdt zijn collega niet. „Vooral monteren is een avontuur, een ontdekkingstocht. Dat is anders als je niet naast elkaar zit; samen overleggen is dan minder organisch, gaat minder gemakkelijk.”

Familie als testpubliek

De maker van Vliegende Hollanders herkent de frustraties van Willl Koopman dat de mogelijkheden om details te finetunen beperkter zijn dan in een echte studio. „Veel shots in onze serie bestaan grotendeels uit digitale effecten. Pas op een groot scherm kan je oordelen of die overtuigen en werken, óók als je ze voor een tv-serie maakt. Zeker de 4K-kwaliteit die veel thuissets tegenwoordig hebben vraagt daar wel om.”

Ook Klem-regisseur Ketelaar kijkt uit naar het moment dat hij, na de lockdown, met zijn vaste artistieke team in een zaaltje het resultaat van het werk dat hij nu verricht kan bekijken. „Ik vind het als regisseur heel fijn om de voorlopige eindmontage samen met een klein testpubliek te kijken. Je voelt dan aan de reacties of een bepaalde keuze werkt; of de spanning even wegzakt tijdens een aflevering, of een bepaalde grap aankomt.”

Nee, lacht hij, het is geen optie om dat soort ‘testviewings’ met zijn gezin in de woonkamer te organiseren. „Ik vind het altijd moeilijk om anderen een kijkje in de keuken te geven als het nog niet helemaal klopt en geluid, muziek en special effects nog niet helemaal klaar zijn.”