Maxime Verhagen (CDA): samenwerken met de PVV was een slecht idee

Kabinet Rutte-I Maxime Verhagen heeft spijt van zijn gedoogkabinet met de PVV. Dat heeft mogelijk gevolgen voor samenwerking met FVD.

Presentatie van het gedoogakkoord van CDA, VVD en PVV in 2010. Van voren naar achteren: door Maxime Verhagen (CDA), Mark Rutte (VVD) en Geert Wilders (PVV).
Presentatie van het gedoogakkoord van CDA, VVD en PVV in 2010. Van voren naar achteren: door Maxime Verhagen (CDA), Mark Rutte (VVD) en Geert Wilders (PVV). Foto Vincent Mentzel

Bijna tien jaar nadat hij als partijleider van het CDA een gedoogakkoord met de PVV gesloten had, betuigt Maxime Verhagen spijt over de samenwerking tussen VVD, CDA en PVV. Dat zegt hij in een interview met het tijdschrift van het Wetenschappelijk Instituut voor het CDA, Christen Democratische Verkenningen.

„Als ik had geweten dat een gedoogcoalitie (...) in de praktijk zou worden uitgelegd als een samenwerking in een gewone coalitie, [was] ik er niet aan was begonnen”, zegt Verhagen, tegenwoordig voorzitter van Bouwend Nederland. „Alles in mij verzet zich tegen datgene waar een partij als de PVV voor staat. En je kunt van mij zeggen wat je wilt, maar ik heb me altijd pro-Europa opgesteld.”

In 2010 onderhandelde Verhagen als CDA-leider over de minderheidscoalitie met de VVD, waarbij de PVV van Geert Wilders gedoogsteun gaf. Het kabinet-Rutte I hield het tot 2012 vol. Het verzet in de partij tegen de constructie was groot. Tijdens een bewogen partijcongres, op 2 oktober 2010, moest Verhagen de gedoogconstructie verdedigen. Een meerderheid van de aanwezigen ging akkoord, maar het leidde tot een schisma in de partij dat tot vandaag effect heeft. Veel CDA’ers vinden nog altijd dat de partijtop te veel luistert naar rechts-populisme.

Samenwerking met FVD

Dat koersdebat wordt de komende maanden weer actueel, nu het CDA op zoek gaat naar een lijsttrekker voor de Tweede Kamerverkiezingen van volgend jaar. Ook speelt het op regionaal niveau. Het CDA onderhandelt in Noord-Brabant over een nieuw provinciebestuur met FVD. Dat leidt landelijk tot grote beroering, al vindt de partijtop dat het aan de provinciale afdelingen is om deze afweging te maken. De opmerkingen van Verhagen over de PVV kunnen invloed hebben op het debat over samenwerking met FVD.

Lees ook: ‘O nee, niet weer’, hoor je in het CDA

De vorig jaar afgetreden partijleider Sybrand Buma sloot Geert Wilders de afgelopen jaren altijd uit als coalitiepartner, maar hij vond wel dat het CDA bezorgde burgers meer moest aanspreken. Eind vorig jaar brak een commissie van het CDA met het document Zij aan zij met die visie. In het CDA moet gemeenschapszin, kleinschaligheid en kritiek op kapitalisme weer centraal staan, vond de commissie.

Ook bij Verhagen, lange tijd het gezicht van de rechtse koers van het CDA, is de verandering van koers merkbaar. „Helaas”, zegt hij in CDV, „heeft het CDA jarenlang meegehuild met een anti-EU-verhaal.” Als voorzitter van Bouwend Nederland werkte Verhagen onlangs samen met GroenLinks om de impasse in het stikstofdossier te doorbreken. Hij zegt daarover in CDV: „Je kunt het ermee oneens zijn, maar GroenLinks is wel met een totaalpakket aan visie en oplossingen gekomen. Dat daar veel ruimte en geld is voor natuurherstel, vind ik logisch.”

Ook heeft hij kritiek op de „leegte” in het CDA. Hij adviseert politici „hun oor te luisteren te leggen bij het Wetenschappelijk Instituut, dat net als destijds onder Ab Klink een totaalvisie moet hebben”. Dat is te zien als een verzoenend gebaar. Klink was in 2010 een van de grootste tegenstanders van Verhagens koers.

Geert Wilders reageerde dinsdag met een tweet op het interview met Verhagen: „Vreemd, Verhagen was letterlijk in tranen zo blij dat hij in 2010 vicepremier kon worden, hij bedankte me ongeveer tien keer per dag na de onderhandelingen en was ontzettend boos toen het bij de Catshuis-onderhandelingen misging – vooral vanwege zijn eigen baantje.”

Lees ook: CDA breekt met de jaren van Sybrand Buma