Kredietverzekeringen gegarandeerd door staat

Leverancierskrediet De staat gaat voor 12 miljard euro aan kredietverzekeringen garanderen. Die maken jaarlijks 200 miljard euro aan handel mogelijk.

Het World Fashion Center in Amsterdam, waar kledingwinkeliers hun nieuwe collecties kunnen uitzoeken en bestellen. De garantstelling moet ervoor zorgen dat winkels hun herfstcollectie kunnen bestellen.
Het World Fashion Center in Amsterdam, waar kledingwinkeliers hun nieuwe collecties kunnen uitzoeken en bestellen. De garantstelling moet ervoor zorgen dat winkels hun herfstcollectie kunnen bestellen. Foto: Olivier Middendorp

De Nederlandse overheid voegt een nieuwe maatregel toe aan het al bestaande pakket aan maatregelen om de schade van het coronavirus op het bedrijfsleven te beperken. De staat neemt voor een bedrag van 12 miljard euro aan risico’s over van kredietverzekeraars, maakte staatssecretaris Hans Vijlbrief (Financiën, D66) dinsdag bekend in een brief aan de Tweede Kamer.

De garantstelling is nodig omdat kredietverzekeringen een belangrijk „smeermiddel” zijn voor de Nederlandse economie, zei de staatssecretaris in een toelichting aan journalisten. De verzekeringen maken jaarlijks ruim 200 miljard euro aan leveringen tussen Nederlandse leveranciers en hun afnemers mogelijk.

Leverancierskrediet

Met kredietverzekeringen wordt een zogeheten leverancierskrediet verzekerd. Dat zijn kortlopende kredieten die ontstaan omdat leveranciers van producten hun afnemers de tijd geven om aan hun rekeningen te voldoen. Een kredietverzekering beschermt leveranciers tegen een groot deel van het risico dat de afnemer niet betaalt, en zorgt er daarmee ook voor dat afnemers eerder krediet bij de leverancier krijgen.

Een economische crisis, zoals die nu veroorzaakt wordt door het coronavirus, verhoogt het risico op wanbetalingen. Het gevolg is dan dat verzekeraars de limieten op de kredietverzekeringen naar beneden brengen. Ook worden in bepaalde branches die hard zijn geraakt, zoals winkels en horeca, helemaal geen kredieten meer gedekt. Het gevolg: nog minder kans voor ondernemers om hun bedrijf in leven te houden. Volgens de staatssecretaris zou dit 75.000 bedrijven kunnen treffen.

Premies naar de overheid

De overheidsgarantstelling van 12 miljard euro geldt met terugwerkende kracht vanaf januari tot het einde van 2020. De garantie geldt op de eerste 12 miljard euro van de in totaal 110 miljard euro aan kredietverzekeringen die de vijf spelers op de Nederlandse markt momenteel hebben uitstaan. Dat de garantstelling voor alle kredieten geldt, moet voorkomen dat de overheid alleen de allerslechtste kredieten op haar bordje krijgt.

De premies die bedrijven betalen voor kredieten, zo’n 200 miljoen euro, gaan dit hele jaar naar de overheid. Vijlbrief schat in dat het uiteindelijke verlies voor de staat, met aftrek van de premies, zo’n 1 miljard euro zal bedragen.

MKB-Nederland en VNO-NCW laten in een schriftelijke reactie weten „zeer content” te zijn met de maatregel, die ze „simpel, snel en effectief” noemen. De werkgeversorganisaties verwachten dat de garantie ook tijdens het opnieuw opstarten van de economie een grote rol gaat spelen. „Als bijvoorbeeld de horeca straks weer open mag en spullen nodig heeft, zullen leveranciers vooraf de zekerheid willen hebben dat ze betaald krijgen”, legt VNO-voorzitter Hans de Boer uit. „Zonder kredietverzekering zullen ze niet snel leveren of alleen tegen vooruitbetaling, maar vooruitbetaling zal voor veel ondernemers na een langere periode van stilstand moeilijk zijn. Door deze garantstelling kunnen de leveringen aan alle sectoren gewoon doorgaan.”

Initiatief sector zelf

De maatregel moet nog verder worden uitgewerkt. Ook moet deze nog worden goedgekeurd door de Europese Commissie en de Tweede Kamer, omdat de maatregel consequenties heeft voor de rijksbegroting. „Gezien de toenemende druk op verzekeraars en de betrokken bedrijven is het echter van belang nu al duidelijk te maken dat aan een oplossing wordt gewerkt”, schrijft de staatssecretaris aan de Tweede Kamer.

Lees ook: ‘Er zullen bedrijven zijn die deze crisis niet overleven’

De garantstelling is ingesteld op initiatief van de sector zelf: de verzekeraars hebben met een uitgewerkt plan aangeklopt bij het ministerie. Tijdens de vorige crisis in 2008 was er nog veel kritiek op de kredietverzekeraars, omdat ze toen heel snel de limieten terugschroefden.

Ook toen probeerde de overheid overigens met een garantstelling in te grijpen, maar daarvan is bijna geen gebruikgemaakt. De voorwaarden waren ongunstig: de overheid vulde alleen kredieten aan, de kosten voor de ondernemer waren hoog en extra geraakte sectoren, die geen enkel krediet meer kregen, hielp de garantstelling niet. Vijlbrief: „Toen was het too little, too late. Om dat te voorkomen, zijn we er nu zo stevig ingegaan.”

Correctie (21 april 2020): In dit artikel stond dat er in totaal 44 miljard euro aan kredietverzekeringen op de Nederlandse markt uitstaan. Dat moet 110 miljard euro zijn. Dat is aangepast.