Heb je recht op een deel van je collegegeld terug?

Consument & Corona Deze rubriek behandelt coronagerelateerde consumentenrechtvragen over werk, financiën en vrije tijd.

Consument & corona

De kwestie

De coronacrisis heeft grote impact op universiteiten en hogescholen. Op 16 maart sloten zij op last van de overheid hun deuren. Sommige hebben al bekendgemaakt dit collegejaar überhaupt niet meer open te gaan. Hoorcolleges, werkgroepen, tentamens en studeren op de campus is er niet meer bij. Onderwijs en tentamens vinden nu zoveel mogelijk online plaats.

Reguliere studenten betalen dit studiejaar 2.083 euro wettelijk collegegeld. Ook is er een groep studenten die – omdat zij een tweede studie doen of van buiten de EU komen – het fors hogere instellingscollegegeld betalen. Voor de meeste bacheloropleidingen aan de Universiteit Leiden bijvoorbeeld, bedraagt dat dit studiejaar 9.700 euro.

Omdat de onderwijsinstellingen niet het beloofde fysieke onderwijs bieden en faciliteiten zoals de universiteitsbibliotheek gesloten zijn, willen sommige studenten graag een deel van het collegegeld terug. Een internetpetitie daartoe is ruim 2.500 keer ondertekend. Hebben studenten daar juridisch gezien ook recht op?

Zo zit het

Onderwijs is geen normale dienst en bijvoorbeeld niet te vergelijken met een sportschoolabonnement waarvan je nu – vanwege de coronacrisis – de betaling kan opschorten. Voor zo’n fitnessabonnement geldt het Burgerlijk Wetboek. Universiteiten en hogescholen vallen echter onder hun eigen regeling. En die Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek pakt niet gunstig uit voor de compensatiezoekende student.

Lees ook: Moet ik mijn sportschoolabonnement doorbetalen?

De wet bevat namelijk een glashelder artikel over ‘vermindering, vrijstelling en terugbetaling van collegegeld. En voor de grootste groep studenten (die het wettelijk collegegeld betalen) snijdt dat wetsartikel iedere compensatie af. Zelfs al zouden ze willen, mogen onderwijsinstellingen er niet toe overgaan, zegt advocaat Rolf Bindels, gespecialiseerd in onderwijsrecht.

De overheid subsidieert deze opleidingen en heeft wettelijk uitgesloten dat studenten (een deel) van hun collegegeld terugkrijgen – behalve als zij zich uitschrijven. „Zo’n restitutie wordt in de wet gekwalificeerd als een ondoelmatige besteding van de rijksbijdrage”, zegt Bindels.

Voor studenten die het instellingstarief betalen is terugbetaling niet wettelijk uitgesloten. In theorie is het dus mogelijk dat universiteiten en hogescholen tot restitutie overgaan.

Heel waarschijnlijk is dat niet, vermoedt Bindels. De financiële belangen zijn groot. Onderwijsinstellingen hebben bovendien sinds half maart veel gedaan om digitaal onderwijs te bieden. En dat geeft ze een stevig verweer richting studenten die compensatie eisen en een zaak daarover aan de rechter voorleggen.

Bindels: „De wet eist dat studenten zonder noemenswaardige vertraging hun studie kunnen afronden. De enkele omstandigheid dat het onderwijs nu niet fysiek plaatsvindt is onvoldoende voor een recht op restitutie of compensatie. Onderwijsinstellingen zullen dus zeggen: wij bieden nog steeds onderwijs en de mogelijkheid voor studenten om het curriculum zonder vertraging te doorlopen.”

De zaak wordt anders als studenten daadwerkelijk uitgeschakeld zijn (geweest) door corona of als zij vanwege coronagerelateerde familieomstandigheden studievertraging oplopen. Zij kunnen een beroep doen op het Profileringsfonds van hun universiteit of hogeschool dat compensatie biedt bij dit soort bijzondere omstandigheden. Mogelijk is dat beroep er ook voor studenten die vertraging oplopen omdat praktijkonderwijs niet kan plaatsvinden.

Het antwoord

Hoewel universiteiten en hogescholen nog zeker tot 1 juni gesloten blijven en onderwijs digitaal plaatsvindt, hebben studenten geen recht op restitutie van een deel van hun collegegeld. Omdat studies voor een groot deel door de overheid bekostigd worden verbiedt de wet onderwijsinstellingen expliciet om collegegeld te verminderen. Voor studenten die het hoge instellingstarief betalen geldt dat verbod niet.

Ook een vraag? Mail naar lezersdesk@nrc.nl