Brede steun in Tweede Kamer voor opstelling Hoekstra

Financiën Minister Hoekstra wil strenge voorwaarden verbinden aan de financiële steun voor door corona zwaar getroffen landen. De Kamer is het daarmee eens.
Minister Wopke Hoekstra sprak in de Tweede Kamer over de voorwaarden die Nederland aan steun voor door het coronavirus zwaar getroffen landen wil verbinden.
Minister Wopke Hoekstra sprak in de Tweede Kamer over de voorwaarden die Nederland aan steun voor door het coronavirus zwaar getroffen landen wil verbinden. Foto David van Dam

In aanloop naar het overleg tussen de ministers van Financiën van de Eurogroep – dinsdagmiddag – heeft minister Hoekstra zich verzekerd van brede steun in de Tweede Kamer voor zijn opstelling over de te nemen Europese financieel-economische steunmaatregelen om de coronacrisis en de economische gevolgen daarvan het hoofd te bieden. In een ingelast debat op dinsdagochtend waren er veel vragen over de harde opstelling die de CDA-minister eerder heeft geuit wat betreft het stellen van strikte voorwaarden voor financiële steun voor de zwaarst getroffen lidstaten, met name Italië. Nederland, Hoekstra voorop, kreeg hierover veel kritiek van Europese bondgenoten. Toch werd snel duidelijk dat er in de Tweede Kamer een brede meerderheid is voor die strakke lijn.

Aan het eind van het debat dienden de regeringspartijen CDA en ChristenUnie een motie in, die Hoekstra precies de onderhandelingsruimte geeft die hij zelf zocht. Om kort te gaan: Nederland moet tegen eurobonds blijven (gezamenlijk gedeelde staatsobligaties voor alle landen uit de eurozone), Nederland moet bepaalde voorwaarden blijven stellen aan een beroep op het Europese noodfonds ESM en Nederland moet pleiten voor acute medische noodsteun voor de landen die hardst door het coronavirus zijn getroffen.

De motie, die overigens pas woensdagmiddag in stemming komt, wordt sowieso gesteund door de fracties van VVD, SP, SGP, Partij voor de Dieren en 50Plus. Binnen de coalitie staat alleen D66 er anders tegenover, gesteund door GroenLinks en PvdA.

Eurogroepberaad

Het Eurogroepberaad wordt er niet gemakkelijker op. Weliswaar kan Hoekstra beweren dat zijn harde opstelling gesteund wordt door het Nederlandse parlement, de verhoudingen tussen de verschillende lidstaten blijven er ver mee uit elkaar liggen. De zuidelijke landen, Italië en Spanje voorop, zijn (al jaren) voor het uitgeven van Europese obligaties, die het financiële risico binnen de eurozone in hun ogen eerlijker en dus meer solidair verdeelt. Verschillende noordelijke lidstaten zijn hier op tegen.

Nederland staat geïsoleerder wat betreft het van te voren stellen van strikte voorwaarden aan leningen van het noodfonds ESM, dat in 2012 tijdens de eurocrisis werd opgetuigd. Met name Duitsland vindt het in de huidige gezondheidscrisis, die alle Europese landen treft, niet kies om economisch zwakkere landen de les te lezen hoe zij verstandige hervormingen moeten doorvoeren.

Onderscheid maken

Hoekstra legde nog eens aan de Tweede Kamer uit – dit keer geduldiger dan hij twee weken geleden in de Eurogroep deed – dat hij een onderscheid wil maken tussen ESM-leningen die nodig zijn voor de „medische problemen” van de coronacrisis, en leningen om op de iets langere termijn de financieel-economische schade te beperken. Voor die „tweede fase” vindt hij het niet meer dan „fair, redelijk en verstandig” om landen die een beroep op dit noodfonds doen te vragen hun economieën structureel te versterken, zoals ook Nederland na de vorige financiële crisis heeft gedaan.

Hoekstra vindt dat niet alleen verantwoordelijk tegenover alle andere lidstaten – het is beter voor financiële stabiliteit – maar ook naar de Nederlandse belastingbetalers, die nu ook door de coronacrisis geraakt worden. „Zij verdienen, in de eerste plaats, óók onze solidariteit.”