Steun is er volop, maar de uitzendkracht grijpt mis

Corona-WW Bedrijven nemen in coronatijd als eerste afscheid van hun uitzendkrachten. Ook uitzendbureaus kunnen loonsteun vragen. Maar die hebben daar niet altijd zin in.

Sinds het maatschappelijk leven is stilgevallen, zijn mogelijk tienduizenden uitzendkrachten werkloos geraakt, schat vakbond CNV.
Sinds het maatschappelijk leven is stilgevallen, zijn mogelijk tienduizenden uitzendkrachten werkloos geraakt, schat vakbond CNV. Foto Merlin Daleman

Zijn ontslag kwam compleet onverwacht. Op maandag, twee weken terug, had Diegnos Best (36) nog een drukke werkdag. Hij zette als uitzendkracht scheepsmotoren in elkaar bij dieselmotorenbedrijf Yanmar in Almere. „Er was een achterstand, dus ik mocht die dag niet eerder weg om mijn zoontje op te vangen, voor wie door de schoolsluiting geen opvang was.”

Toch werd hij aan het eind van diezelfde middag, hij was net thuis, door zijn baas gebeld: je hoeft morgen niet meer te komen.

Nu zit Best werkloos thuis, zonder uitkering. Hij deed zijn werk via uitzendbureau Manpower en komt niet in aanmerking voor de WW en de bijstand. Voor de WW is zijn arbeidsverleden te kort. De bijstand loopt hij mis omdat hij de Nederlandse nationaliteit niet heeft: hij kwam vorig najaar voor de liefde vanuit Suriname naar Nederland.

En nu komt ook het einde van zijn spaargeld in zicht. „Ik heb echt snel werk nodig”, zegt Best, „al is het maar parttime.” Zijn vijftien sollicitatiebrieven hebben nog nergens toe geleid.

250.000 uitzendkrachten

Voor werknemers en zzp’ers werden de afgelopen weken allerlei steunmaatregelen aangekondigd. Maar veel uitzendkrachten vallen tussen wal en schip, vrezen vakbonden en uitzendbureaus.

Eind 2019 werkten er zo’n 250.000 uitzendkrachten in Nederland. Vakbond CNV gaat ervan uit dat vele tienduizenden van hen de afgelopen weken werkloos zijn geraakt. Officiële cijfers ontbreken nog.

De grootste brancheorganisatie voor uitzendbureaus, de ABU, heeft evenmin cijfers over het aantal uitzendbanen dat is verdwenen. Maar ze schat het omzetverlies voor de branche op zo’n 40 procent. „Hoe langer de overheidsmaatregelen duren, hoe groter dat verlies zal worden”, zegt ABU-directeur Jurriën Koops.

Marten Jukema, bestuurder van vakbond CNV, wordt veel gebeld door wanhopige uitzendkrachten. Soms omdat ze werkloos zijn geraakt, soms omdat hun contract onverwacht wordt aangepast. „Ik had laatst een alleenstaande moeder aan de lijn die ineens heel veel uren ziet wegvallen. Ze vroeg: hoe moet ik dan mijn vaste lasten betalen? Zulke verhalen grijpen mij aan.”

De regeling voor zzp’ers zorgt ook voor verwarring. Velen vragen zich af: heb ik nu wel of geen recht op steun?

Niet volledig verantwoordelijk

Uitzendbureaus mógen gebruik maken van de NOW-regeling, waarbij de overheid tot maximaal 90 procent van de loonsom van noodlijdende bedrijven betaalt. Dat is zelfs de bedoeling. Minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken, D66) riep werkgevers vorige week op om ook „verantwoordelijkheid te nemen voor hun flexwerknemers”, zoals uitzendkrachten. Binnen de NOW-regeling moeten de uitzendbureaus van hun loonsom zo’n 10 procent zelf blijven betalen.

Maar de bureaus vinden dat zij niet volledig verantwoordelijk zijn voor de uitzendkrachten die nu werkloos raken. Ook opdrachtgevers hebben een verantwoordelijkheid. „Het is een driehoekje”, zegt ABU-directeur Koops. „Je moet met elkaar gaan kijken: wat geeft de overheid, wat kan de uitzender neerleggen en wat betaalt de opdrachtgever. Die heeft er óók belang bij om een uitzendkracht aan zich te binden.”

Dat is ook hoe USG People, waar onder meer de uitzendbureaus Unique en Start People onder vallen, nu te werk gaat. Veel opdrachtgevers die de afgelopen maanden een personeelstekort hebben ervaren, zijn bereid mee te betalen, zegt USG-topman Adriaan Belonje. „Zij hebben eerder veel moeite gedaan om schaars talent te vinden en proberen hen nu te behouden.”

Uitzendkrachten met minder schaarse functies raken veel sneller hun baan kwijt. Als de opdrachtgever niets wil bijdragen, zal een uitzendbureau eerst proberen ander werk te vinden, zegt Koops. „Dat is hun natuurlijke neiging.” Lukt dat niet? Dan wordt meestal afscheid van hen genomen.

Corona-WW

CNV’er Jukema snapt dat uitzendbureaus naar opdrachtgevers wijzen. „Ik vind ook dat bedrijven zoals KLM veel te snel hun uitzendkrachten teruggeven als het even tegenvalt. Wij steunen die bedrijven niet voor niets.”

Maar dat wil niet zeggen dat uitzendbureaus die mensen wél meteen op straat mogen zetten, vindt Jukema. „Zij hebben de morele verplichting om die NOW-regeling te gebruiken.”

Uitzendbureaus wijzen op de smalle winstmarges in de sector. Dat vindt Jukema te makkelijk. „Als je meteen omvalt doordat je een paar lonen doorbetaalt, heb je geen goede bedrijfsvoering.”

Uitzenders moeten eerst kijken wat ze zelf kunnen doen, in plaats van heel Nederland te laten betalen

Marten Jukema vakbond CNV

Uitzendkoepel ABU vindt dat werkloze uitzendkrachten aanspraak moeten kunnen maken op een tijdelijke ‘corona-WW’, met soepele toegangseisen en een ruime uitkering. Koops: „Het is zuur dat de overheid alles voor werknemers goed geregeld heeft, voor zzp’ers ook een basale inkomensvoorziening heeft gemaakt, maar dat flexkrachten tussen wal en schip vallen. Dat kan niet de bedoeling zijn.”

Een prima idee, vindt CNV-bestuurder Jukema. Al mag zo’n regeling voor uitzendbureaus geen excuus worden om snel afscheid te nemen van uitzendkrachten. „Uitzenders moeten eerst kijken wat ze zelf kunnen doen, in plaats van heel Nederland te laten betalen.”

Lees ook het vragenstuk: Een miljardensubsidie tegen massaontslag - maar voor wie precies?