Opinie

Na corona zal niemand nog tijd hebben voor revolutie

Carolien Roelants bezocht een webinar over Libanon en hoorde dat er nog heel weinig hoop is op het slagen van de Libanese revolutie.

Dwars

Heeft u het ook al gemerkt? Nu fysieke lezingen en symposia voorlopig niet meer aan de orde zijn, zijn denktanks en andere lobbygroepen hard aan het werk gegaan om webinars te organiseren. Er raast echt een storm van virtuele praat- en denksessies over het internet, waarbij deskundigen vanuit hun al dan niet opgeruimde werkkamer in Washington, Brussel of elders hun onderwerp belichten, waarna u en ik vanuit onze kamers vragen kunnen stellen. De Golfregio, inclusief olie en Iran, is een populair onderwerp, waarschijnlijk omdat Arabische Golfstaten veel geld hebben gestoken in hun welgezinde praatinstituten.

Maar ik woonde onder andere een webinar bij over Libanon van de London School of Economics: Coronavirus: the coup de grace for Lebanon? Daar zat Jim Muir in zijn kamer in Beiroet, wat heel vertrouwd aanvoelde omdat hij als correspondent van BBC en andere media uit en over Libanon verslag heeft gedaan zolang ik me met het Midden-Oosten bezig houd. En dat is lang. Wat minder vertrouwd was – wat ik althans bij een gewone lezing nooit had meegemaakt – was de pornofilm die een van de virtuele aanwezigen op al onze schermen gooide. Na een korte onderbreking kon Muir een beetje lacherig doorgaan.

Ik was in november nog in Libanon, midden in wat veel Libanezen de revolutie noemden. Het was grotendeels een blije revolutie, alle dagen koningsdag zal ik maar zeggen. Tegelijk was het voor de cynische buitenstaander ook een tamelijk uitzichtloze revolutie. Het vastgeroeste, corrupte, sektarische systeem dat de macht over de talrijke sektes verdeelt en een kleine elite binnen al die sektes bevoordeelt, moest helemaal weg. Hoe dan? Ja, gewoon weg.

In Soedan heeft de min of meer gelijktijdige opstand tegen het regime van generaal Bashir vorig jaar geleid tot een voorlopige verdeling van de macht tussen leger en de burgers. Hoe is dat daar gelukt? Doordat de boze burgers onderhandelaars met de machthebbers lieten onderhandelen. De Libanese opstandigen, en geschat wordt dat ze door zo’n beetje de helft van de bevolking werden gesteund, wilden in november niet van leiders en onderhandelingen weten – en volgens Jim Muir nog steeds niet.

Muir vertelde dat het aantal betogers in de loop van de maanden geleidelijk was teruggelopen. Omdat de situatie gewelddadiger werd, en omdat de mensen moesten eten, dus werken. Maar ook uit teleurstelling omdat er onrealistische doelen werden gesteld. De coronacrisis deelde op 18 maart de doodsklap uit, toen Libanon in quarantaine ging.

Hoe dan ook was de Libanese revolutie van het begin af aan een onmogelijke klus: een dictator zet je makkelijker af dan een systeem. Bovendien wordt dat systeem door de elites van de sektes verdedigd, van het shi’itische Hezbollah dat koste wat kost zijn greep op de macht wil houden, tot en met de rechtse christenen. Muir: „Niemand gaat de tak afhakken waarop hij zit.”

De Libanese economie was al een drama, en als de coronacrisis voorbij is, zal de situatie nog veel slechter zijn, zei Muir. Bijna de helft van de bevolking is tot onder de armoedegrens gezakt. De werkloosheid groeit snel, en bedenk dat er bovenop zo’n 4,5 miljoen Libanezen nog eens 1,5 miljoen Syrische vluchtelingen werk nodig hebben. Hier is de regering al aan het redden geslagen, maar de Libanese regering is failliet.

Muirs conclusie: „Niemand zal meer tijd hebben voor revolutie.”

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.