Necrologie

Immunoloog William Frankland (108) was ‘allergie-opa’

Alfred William Frankland (1912-2020), immunoloog De Britse allergie-pionier Alfred William Frankland voerde de pollentelling in en liet zichzelf steken door insecten, op zoek naar allerhande allergenen.

William Frankland, met zijn zojuist verkregen Order of the British Empire, op Buckingham Palace in 2015.
William Frankland, met zijn zojuist verkregen Order of the British Empire, op Buckingham Palace in 2015. Foto John Stillwell

‘The Grandfather of Allergy’ werd de Britse immunoloog Alfred William Frankland genoemd door zijn landgenoten. Die bijnaam kreeg hij vooral vanwege zijn bijdragen aan hooikoortsonderzoek. Zo introduceerde hij het principe van de pollentelling: door het aantal stuifmeelkorrels per kubieke meter lucht te tellen, is vast te stellen op welke momenten en in welke gebieden mensen met hooikoorts veel last krijgen van hun allergie

Afgelopen donderdag overleed Frankland (roepnaam: Bill) op 108-jarige leeftijd in een verzorgingstehuis in Londen. Twee weken eerder, op 19 maart, vierde hij zijn verjaardag in klein gezelschap, met twee van zijn vier kinderen – meer was niet toegestaan wegens Covid-19.

Gevaarlijke insectenbeet

Frankland groeide op in het Engelse Lake District en had een eeneiige tweelingbroer, John. Die werkte als dominee een tijd in Sierra Leone, en overleed in 1995 op 83-jarige leeftijd.

In 1930 vertrok Bill naar Oxford om daar geneeskunde te studeren. In de Tweede Wereldoorlog werkte hij als arts in het leger. In 1942 werd hij gevangen genomen door de Japanners – hij bracht vervolgens 3,5 jaar in een kamp in Singapore door.

Na de oorlog ging Frankland aan de slag bij het St Mary’s Hospital in Londen, als assistent van microbioloog Alexander Fleming – de ontdekker van penicilline – die daar directeur was. Frankland legde zich toe op allergie-onderzoek. Hij onderwierp zichzelf daarbij vaak aan experimenten.

Zo liet hij zich steken en bijten door tropische insecten om te zien welke allergische reacties daarbij werden opgeroepen. Eén keer overleed hij bijna door een anafylactische shock – een ernstige allergische reactie.

Hij ontdekte ook dat de overgevoeligheid van hooikoortspatiënten kan afnemen door desensibilisatie: als ze gedurende meerdere jaren worden blootgesteld aan kleine doses van het stuifmeel waarvoor ze allergisch zijn, worden de afweerreacties minder heftig.

Saddam Hussein

Op 65-jarige leeftijd ging Frankland met pensioen bij St Mary’s Hospital, maar hij bleef actief: zo trad hij nog twintig jaar lang onbetaald op als adviseur voor mensen met pinda-allergie. Zelfs na zijn honderdste was hij nog co-auteur van een handvol wetenschappelijke publicaties, waaronder één over de fabels rondom allergische rinitis – de officiële medische term voor hooikoorts. Een ander artikel droeg de titel ‘Flight Lieutenant Peach’s observations on Burning Feet Syndrome in Far Eastern Prisoners of War 1942–45’.

Aan The Daily Mail vertelde hij hoe hij in 1979 werd gevraagd naar Bagdad te komen door Saddam Hussein, die zichzelf toen net tot president had uitgeroepen. Frankland moest zijn astma en allergieën behandelen.

„Die bleek hij niet te hebben, maar hij rookte meer dan veertig sigaretten per dag. Ik zei hem dat ik iemand die zo slecht voor zichzelf zorgde niet zou behandelen, en adviseerde hem te stoppen met roken. Dat deed hij. Drie maanden later voelde hij zich weer fit. Van dat advies heb ik nog altijd spijt”, zei Frankland.