Een land zonder vangnet

Vanuit de Verenigde Staten schrijft over wat haar opvalt. Vandaag: corona duwt talloze Amerikanen onder de armoedegrens
Illustratie Eliane Gerrits

‘Dat je dat durft, naar Amerika gaan,” zei mijn schoonzus toen we indertijd Nederland achter ons lieten. „Een land zonder vangnet.” Inderdaad, een vangnet is er hier nauwelijks en als er al iets hangt, dan heeft het grote mazen waar je gemakkelijk doorheen valt. Menig Amerikaan is maar één paycheck verwijderd van de armoede. Als het wekelijkse inkomen wegvalt, is er geen geld meer voor eten en/of huur.

Het lot van Amerika’s working poor is uitgebreid gedocumenteerd. Deaths of Despair noemt het Princeton economenechtpaar Angus Deaton en Anne Case het verschijnsel van een sociale laag wier levensverwachting de laatste jaren dramatisch is gedaald. Dood door wanhoop, alleen al die uitdrukking doet de koude rillingen over mijn rug lopen. Zelfmoord, drugsverslaving, alcoholisme drijven wat ooit een bloeiende middenklasse was vanuit een uitzichtloos bestaan voortijdig de dood in. Het kapitalisme waarvan ze eens profiteerden, heeft hen in de steek gelaten. Ze zijn overgeleverd aan de barmhartigheid van voedselbanken, kerken en individuen met een groot hart.

HomeFront is zo’n liefdadigheidsinstelling die steun biedt aan mensen die het niet meer redden, door bijvoorbeeld het verlies van hun baan. Het opvanghuis helpt hen om weer op eigen benen te staan. Alleenstaande moeders kunnen hun kinderen in de opvang achterlaten om een diploma te halen. Ze hoeven zich even geen zorgen te maken over luiers of een lege maag. Mensen worden geholpen met kleding zodat ze kunnen gaan solliciteren. Het ligt net buiten Princeton, tegen Trenton aan. Ooit een bloeiende fabrieksstad, getuige de brug waarop over de hele breedte trots staat geschreven Trenton makes, the world takes. Nu leeft een derde van de inwoners onder de armoedegrens. De uitzichtloosheid overvalt je als je daar rondloopt.

Maar de oprichter van HomeFront, Connie Mercer, een vastberaden vrouw van in de zeventig die met een stok loopt, geeft mensen niet zomaar op. Voor haar zijn daklozen geen statistieken, maar mensen met een gezicht. Met dromen van een beter leven en behoefte aan liefde en erkenning, die ze met haar grote hart ruimschoots uitdeelt.

HomeFront is een succes omdat Connie Mercer al haar energie erin stopt. Ze inspireert vrijwilligers die lesgeven, kleren verzamelen, eten ophalen en uitdelen. Ze is altijd op zoek naar geld. „In een land”, vertelde ze me eens, „waarin mensen eerder de portemonnee trekken voor een achtergelaten puppy dan voor een dakloze baby.”

Deze week kreeg ik haar maandelijkse rondschrijven. De nood is hoger dan ooit. Mensen kloppen in nog grotere aantallen aan voor voedsel.

„Weten jullie nog dat ik altijd schreef dat veel families maar één crisis verwijderd zijn van de afgrond? Corona ís die crisis. We moeten nu ingrijpen voordat het virus massaal mensen over de rand duwt.”

Inmiddels zijn miljoenen mensen in de VS hun baan kwijtgeraakt. Niemand weet of en hoe lang de staat hen zal helpen. Veel zal afhangen van liefdevolle mensen als Connie Mercer, die hoop bieden in een land zonder vangnet.

Reacties naar pdejong@ias.edu