Opinie

Hoe je Hongarije níet aanpakt

In Europa

Viktor Orbán calculeerde dat Europese regeringsleiders volledig in beslaggenomen zouden zijn door de coronabusiness. En dat ze weinig zouden doen, als hij nu de noodtoestand uitriep en zijn land van een pseudo-democratie omzette in een dictatuur.

Dat was niet zo gek geredeneerd.

Eerst waarschuwde de Europese Commissie alle lidstaten, zonder namen te noemen, om de „fundamentele principes en waarden” te respecteren, noodtoestand of niet.

Toen stelde Frankrijk – wie anders – nog een verklaring op. Noodmaatregelen prima, maar „rechtsstaat, democratie en fundamentele rechten” moesten gerespecteerd worden. De naam van het desbetreffende land werd wederom niet genoemd maar hé, in het intergouvernementele Europa waar je elkaar op een dag weer nodig hebt was dit al heel wat.

Parijs stuurde de drie paragraafjes, heel dom, vooraf langs West-Europese hoofdsteden. Iedereen heeft ambtenaren die thuis werken, over te veel kanalen schakelen en ook zonder Orbán knetter worden. Na de zeperd van Hoekstra schoten de onderhandelingen over Europese coronafondsen deze week in de versnelling. Politiek en financieel is dit een mijnenveld. Er zijn tijdelijke eurobonds, en permanente. En behalve schuld kun je ook investeringen poolen. En als je niet oppast, word je in het pak genaaid.

Toen kwamen de Duitsers langszij. Bondskanselier Merkel is geen Orbán-fan. Maar ze heeft hem nooit openlijk bekritiseerd en wil dat ook nu niet doen. Als eurocrisis-veteraan weet Merkel wat eurobonds zijn. En waar de addertjes zitten. Ze wil hierop focussen en een eind maken aan het gescheld en getier. Ze wilde vermijden dat oost en west elkaar nu óók voor rotte vis uitmaken. Typisch Mutti: dit mag een intergouvernementeel Europa zijn, maar we zitten allemaal in dezelfde tent en als iemand zijn vuile sokken uittrekt, ja, dan ruiken de anderen dat. Maar sinds de oorlog kennen wij geen winnaars en verliezers meer en zetten wij dus niemand meer buiten.

Berlijn meldde dus dat het Franse tekstje even niet uitkwam. De conservatieve EVP-familie kwam ook al handtekeningen vragen voor een coupje. Maar coronafinanciering ging voor.

Dertien landen hadden toen al getekend. Maar, als gezegd, thuiswerken is vragen om misverstanden. Dus plotseling stond het tekstje toch online, met Nederlandse leeuwen erboven. Een „diplomatic statement” zonder kop, waarin dertien landen een niet met name genoemd land waarschuwen. De Baltische staten stonden er niet bij. Oostenrijk niet. Heel Oost-Europa niet. En, vreemd genoeg, Duitsland wel.

De Balten wilden meedoen en voelden zich gepasseerd. Dat werd gecorrigeerd. Toen waren er zestien ondertekenaars. Bulgarije was pissend. Slowakije, dat niet was benaderd of niets had ontvangen, gaf zelf een verklaring uit. Griekenland deed het dubbelop. De chaos was zo groot dat video’ende ministers van Buitenlandse Zaken het vrijdag bespraken. De Hongaar ging hevig tekeer. De Hoge Buitenlandvertegenwoordiger, Josep Borrell, wist niet eens over welke verklaring het ging.

Zo werkt het intergouvernementele Europa. Spanje, Portugal en Griekenland mochten pas lid worden toen ze de dictator hadden afgezet. Maar wat doe je met iemand die al binnen is, die gekozen is? Het leger erop afsturen?

Hongarije zette iedereen voor schut door de brief, waarin het woord Hongarije toch niet viel, te ondertekenen en op de site van het ministerie van Justitie te zetten. Diplomatiek trolwerk van de bovenste plank.

Die dag veroordeelde het Europese Hof de Visegradlanden, waaronder Hongarije, omdat ze de Europese distributieregeling voor vluchtelingen negeren. Met enorme dwangsommen voor niet-naleven. Als het op de verdediging van de rechtsstaat aankomt, is er maar één Europese institutie die echt ballen heeft: het Hof in Luxemburg.

Laten we in godsnaam hopen dat dit zo blijft.

Caroline de Gruyter schrijft wekelijks over politiek en Europa.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.