Reportage

‘Japanners houden van nature al afstand tot elkaar’

Sociale afstand Inwoners van Tokio blijven ondanks het coronavirus volop naar parken en cafés gaan. De overheid houdt strenge maatregelen voorlopig af, ook omdat de meeste bedrijven en huizen niet zijn toegerust op thuiswerken.

De Starbucks heeft de snelle internetverbinding die thuis vaak ontbreekt.
De Starbucks heeft de snelle internetverbinding die thuis vaak ontbreekt. Tanja Houwerzijl

Voordat Hirotaka Tanigawa (42) de Starbucks uitloopt, ontsmet hij nog even vlug zijn handen met desinfecteermiddel. De koffiezaak bevindt zich in de wijk Ikebukuro, een van de dichtstbevolkte districten van Tokio. Alle zitplaatsen in het café zijn bezet, angst voor het coronavirus lijkt hier niet aanwezig.

Tanigawa is wel bang voor het virus, zegt hij. Sinds bekend is dat het aantal besmettingen in de hoofdstad met de dag toeneemt – donderdag nog 93 bevestigde gevallen – mag hij vanuit huis werken. Maar omdat zijn appartement te klein is en zijn internetverbinding te traag, besloot hij toch in het café te gaan zitten. Met tegenzin, dat wel: „Ik moest een online seminar volgen, daarvoor had ik een goede verbinding nodig. Nu ga ik weer snel naar huis. Ik vermijd het openbaar vervoer en blijf zoveel mogelijk binnen.”

Tot vrijdag telde Japan 3.329 coronabesmettingen, inclusief 74 sterfgevallen. Dat is het laagste aantal van alle G7-landen. Je zou daarom kunnen stellen dat de Japanse aanpak een succesverhaal is, temeer omdat het virus al in januari aan land kwam, als een van de eerste landen buiten China.

Maar in de ogen van critici wordt er onvoldoende getest en blijven veel besmettingen dus onopgemerkt. De Japanse aanpak zou vooral gericht zijn op het opsporen en isoleren van mensen met ernstige klachten. Personen met lichte klachten of asymptomatische gevallen worden niet ontdekt, waardoor het virus zich ongecontroleerd kan verspreiden.

Nonchalance

In Tokio zijn de zorgen het grootst: daar staat het aantal besmettingen op 684. In het park Ikebukuro wordt daar met nonchalance op gereageerd. Zo’n honderd mensen genieten van de lentezon, waaronder de 45-jarige Mamiko. Zij heeft niet geluisterd naar de oproep van burgemeester Yuriko Koike om binnen te blijven en waar mogelijk vanuit huis te werken.

Samen met een vriendin ligt Makiko op het gras, beiden hebben twee kinderen bij zich. Sociale afstand? Ze kijkt om zich heen en erkent dat niemand zich eraan houdt, terwijl de burgemeester ook dit soort contact heeft afgeraden. „Japanners houden van nature al afstand tot elkaar. Wij kussen en omhelzen elkaar niet. Misschien dat wij daarom minder besmettingen hebben dan in het westen. En in de buitenlucht ben je veilig toch? Bovendien zijn hier vooral jonge mensen en weinig ouderen.”

De 47-jarige Yumi Yoshida loopt door het park en kijkt met verbazing naar de drukte. Zelf moest ze de hele week naar kantoor van haar werkgever, met enorme tegenzin, zegt ze erbij. „Wij dragen op het werk verplicht een mondkapje en mogen twee uur eerder naar huis. Ik hoop dat we vanaf volgende week ook thuis kunnen werken.”

Bij gebrek aan duidelijke maatregelen vanuit de overheid nemen sommige Japanse bedrijven het heft in eigen handen. Vanaf deze zaterdag zal een aantal horeca-, karaoke- en gokketens tien dagen dichtgaan. Grote bedrijven als Toyota, Nissan en Honda stonden werknemers al toe om vanuit huis te werken.

Niet voorbereid

Anders dan veel westerse landen kent Japan geen thuiswerkcultuur. 80 procent van de Japanse bedrijven is niet voorbereid op thuiswerken, bleek vorig jaar uit onderzoek van de overheid. Als bedrijven hun kantoor moeten sluiten, zou de economische schade groter zijn dan in een land als Nederland. Dit is een reden waarom premier Shinzo Abe geen vergaande maatregelen zou willen treffen.

Een andere reden waarom Abe vooralsnog geen noodtoestand wil uitroepen, is de complexiteit van zo’n besluit. Als de noodtoestand van kracht is mogen gouverneurs voor hun eigen regio invullen hoe die wordt uitgevoerd. Zij kunnen faciliteiten sluiten of burgers vragen thuis te blijven, maar zij kunnen dat laatste niet verplicht stellen.

Abe waarschuwde al dat de maatregelen geenszins in de buurt zouden komen van de lockdowns in Europa. De vraag is hoe lang hij nog zal wachten met het uitroepen van de noodtoestand, nu het aantal ziektegevallen oploopt.

Lees ook Kritiek komt in Japan van binnenuit na het uitstellen van de Olympische Spelen