Jan van Zanen, burgemeester van Utrecht en voorzitter van de VNG.JEROEN JUMELET / ANP

Interview

‘Gemeenten moeten zonder gezeur compensatie krijgen voor al hun extra taken’

Interview Jan van Zanen Jan van Zanen (VVD), burgemeester van Utrecht en voorzitter van de VNG, verwacht dat gemeenten na de coronacrisis „netjes en vriendelijk” gecompenseerd worden voor alle extra taken die ze hebben gekregen. „Niet met gezeur. Niet met eindeloze onderhandelingen.”

In de coronacrisis lijkt het alsof alleen het kabinet actie onderneemt. Dat geeft persconferenties en kondigt de maatregelen aan om het virus te bestrijden. Maar het is vervolgens vooral aan gemeenten om die maatregelen uit te voeren. Dat geldt ook voor Jan van Zanen (VVD), burgemeester van Utrecht. „Het is een uitputtingsslag voor iedereen. En het gaat lang duren, dat is de kern van deze crisis.”

Van Zanen is niet alleen burgemeester maar ook voorzitter van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Hij somt op wat er momenteel allemaal afkomt op gemeenten. Zij moeten erop toezien dat de coronamaatregelen worden nageleefd door burgers en bedrijven. Zij moeten ondernemers opvangen die in financiële problemen raken en aankloppen voor bijstand. Ondertussen moeten zij zorgtaken die ze voor de coronacrisis al hadden, zoals de jeugdzorg en de zorg voor chronische zieken en ouderen, zo goed mogelijk blijven uitvoeren. En naast de opvang van kwetsbare personen, zoals daklozen en psychiatrisch patiënten, zijn ze nu ook verantwoordelijk voor de opvang van kinderen van ouders in ‘vitale beroepen’, zoals zorgmedewerkers.

Crisis bestrijden heeft prioriteit

Van Zanen vindt het niet verkeerd dat er in deze tijd zoveel taken bij de gemeenten worden gelegd. „Wij zijn de enigen die dit kunnen, wij staan het dichtstbij de bewoners.” De gemeenten zijn dan ook van goede wil, zegt hij. „We steken de handen uit de mouwen, maar we hebben het moeilijk.” Natuurlijk heeft de crisis bestrijden nu de hoogste prioriteit en dat is waar gemeenten ook volledig op gericht zijn, maar hij maakt zich wel zorgen over „de centen”.

„Gemeenten moeten straks gecompenseerd worden door de overheid. Dat is van groot belang voor gemeenten die het al heel moeilijk hadden. Die moeten overeind blijven.” Een flink aantal gemeenten in Nederland verkeerde al in financiële problemen voordat de coronacrisis begon. Voor hen komen al deze extra taken daar nog eens bovenop.

Lees ook: Gemeenten lijden door gebrek aan uitgaven Rijk

Vorige week hebben de rijksoverheid en de VNG afspraken gemaakt over een vergoeding vanuit het Rijk voor zorgkosten van gemeenten, om de continuïteit van die zorg te garanderen. De afspraken gelden tot 1 juni. Voor de rest van het jaar moeten er nog afspraken gemaakt worden. Daarnaast inventariseren de gemeenten nu welke kosten ze maken voor handhaving, de opvang van daklozen en bijvoorbeeld het aanschaffen van laptops voor scholieren die anders geen onderwijs op afstand kunnen volgen. Wat ze van het Rijk vergoed zullen krijgen, moet nog besproken worden.

Lees ook: Een corona-uitbraak onder daklozen wordt met alle macht voorkomen

„Dat loopt allemaal nog, daarom zeg ik er nu iets van, zodat het Rijk weet dat we daar als gemeenten wel op rekenen. Het moet netjes en vriendelijk gebeuren. Niet met gezeur. Niet met eindeloze onderhandelingen. We moeten het comfort hebben dat de overheid straks ook gewoon over de brug komt.”

Maar die afspraken moeten volgens hem pas op een later tijdstip gemaakt worden. „Deze crisis bestrijden is nu het allerbelangrijkste.”