Winkelcentrum Vittorio Emanuele in Milaan is vrijwel verlaten. Tot 30 september stelt de staat zich garant voor leningen die bedrijven bij banken hebben lopen.

Foto Antonio Calanni/AP

Interview

‘Weer alles nationaliseren zou een ramp betekenen voor Italië’

Giampaolo Galli | econoom Italië vreest economische chaos na ‘corona’. Bedrijven redden moet, zegt econoom Galli, maar zorg dan wel dat de ingrepen tijdelijk zijn.

Economen, werkgevers en politici in Italië waarschuwen dat een economisch-financieel slagveld dreigt als het virus enigszins is uitgewoed. Kunnen de bedrijven het hoofd boven water houden? Moet de staat weer terugvallen op het vaak verfoeide recept van nationalisering? En wordt er in het buitenland niet geaasd op een kans om te profiteren van een moment van zwakte na de ramp?

Het kabinet in Rome studeert wat betreft dat laatste op maatregelen om de zogenoemde ‘Golden Power’ uit te breiden. De term verwijst naar de mogelijkheid voor de overheid om een overname tegen te houden, niet alleen van beursgenoteerde bedrijven, maar ook van particuliere ondernemingen. Bij de invoering in 2012 gold dat voor de sectoren defensie, nationale veiligheid, energie en transport. Later is daar geavanceerde technologie bijgekomen, waaronder 5G-netwerken. Maar nu wordt onderzocht of ook grote financiële instellingen niet onder die beschermende paraplu moeten worden gebracht.

De beurskoersen zijn laag. Dat maakt mensen onrustig. „De angst bestaat dat we, op een moment dat we in grote problemen verkeren, een aantal bedrijven die van fundamenteel belang zijn voor het land in buitenlandse handen zien komen”, zegt Giampaolo Galli, een vooraanstaand econoom. In een skypegesprek zegt hij dat alles moet worden gedaan om te voorkomen dat bedrijven liquiditeitsproblemen krijgen.

Hoe doe je dat?

„We moeten ervoor zorgen dat bedrijven weer opengaan zodra de beperkingen voorbij zijn. Het kabinet heeft een moratorium afgekondigd op de kredieten van bedrijven bij de banken. Dat moratorium loopt nu tot 30 september. Het betekent in feite dat de staat zich garant stelt als bedrijven op die datum hun lening of hypotheek door de coronacrisis niet kunnen betalen. Het is de nuttigste maatregel die nu is genomen. Maar dit besluit geldt alleen voor het midden- en kleinbedrijf. Het zou ook moeten gelden voor de grotere bedrijven.”

Dat is het beperken van de schok aan de aanbodkant. En die aan de vraagkant: de burgers?

„De staat moet voorkomen dat mensen excessief lijden. Voor vaste werknemers hebben we daar de cassa integrazione, een systeem waarbij iemand voor wie geen werk meer is, wel zijn contract behoudt, maar wordt betaald door de overheid. Gecompliceerder is het met de zelfstandigen. Dat zijn er erg veel in Italië, omdat we zo’n rigide arbeidsmarkt hebben, waardoor werkgevers nog steeds niet snel mensen in vaste dienst nemen. Het kabinet heeft nu voor maart al deze mensen 600 euro gegeven. Dat moet natuurlijk herhaald worden.”

Dat zal veel geld gaan kosten. Bent u voor coronabonds?

„We moeten als Italië duidelijk maken dat we, nu ons een ongewisse toekomst wacht, vooral op zoek zijn naar garanties. Coronabonds uitgeven betekent dat we als Italië geld kunnen lenen tegen de rating van Duitsland, omdat heel de eurozone zich dan garant stelt. Dat zou enorm helpen.”

Lees ook: Italië redden, dat betekent Nederland redden

Sommigen pleiten nu voor een grotere rol van de staat in de economie.

„Je moet bereid zijn om bedrijven te redden. Ik denk dat daar geen ontkomen aan is. Maar als je dat doet, moet je er als overheid ook zo snel mogelijk weer uit. Weer alles nationaliseren zou een ramp zijn, we moeten dat als een uiterst redmiddel zien, maar ik wil ook niet zien dat Italiaanse bedrijven achter elkaar bankroet gaan.”

U heeft wel gezegd: tijdelijke maatregelen worden al snel permanent in Italië.

„Zeker. Neem het belang in Alitalia, in de voormalige staalfabriek ILVA, in de Fiat-fabriek in Termini Imerese: allemaal in leven gehouden met geld van de staat. Ik hoop dat dit vermeden kan worden, want het is niet wenselijk en niet efficiënt.”

Over Alitalia wordt nu wel gezegd dat de staat dit bedrijf helemaal moet overnemen. Andere analisten zeggen dat de maatschappij geen toekomst heeft.

„Het is heel moeilijk om nu te zeggen: dat moet je niet doen. Ik kan niet zo snel een werkbaar criterium bedenken om te zeggen welke bedrijven wel worden gered en welke niet. Natuurlijk: hoe deed je het voor de uitbraak van het coronavirus? Maar dat is in de economische noodsituatie die ons waarschijnlijk wacht, moeilijk toe te passen.”

Dan wacht er dus een enorm fel gevecht tussen allerlei lobby’s als de crisis voorbij is.

„Ik kan de toekomst niet voorspellen. Ik weet niet hoe het zal gaan. Ik hoop dat we terugkeren naar een samenleving waarin we erin slagen weer groei te krijgen. Mijn generatie heeft zeventig jaar in voorspoed geleefd. Ik hoop dat dit ook voor mijn kinderen zal gelden.”