Recensie

De eeuwige titanenstrijd tussen Hillary Clinton en de publieke opinie

Recensie De vierdelige documentaireserie Hillary is een veelomvattende geschiedenisles over een publieke figuur én een boeiende reconstructie van een desastreuze verkiezingscampagne.

Hillary Clinton tijdens haar presidentscampagne in 2016.
Hillary Clinton tijdens haar presidentscampagne in 2016. Foto VPRO

Ze is de meest geliefde én meest gehate vrouw van de Verenigde Staten. Een middenweg is er niet meer. De vierdelige documentaireserie Hillary belicht het leven van senator, minister, voormalig first lady én presidentskandidaat Hillary Rodham Clinton, van haar prille jeugd tot de verkiezingscampagne in 2016. Het moest een film worden over de eerste vrouwelijke president van de Verenigde Staten, en het hobbelige pad dat Clinton daarvoor moest bewandelen. We kennen de afloop: het liep totaal anders.

Mede daarom besloot regisseur Nanette Burstein haar film - waarvoor ze toegang kreeg achter de schermen bij de Clinton-campagne en vrijwel alle interessante betrokkenen voor de camera kreeg - om te bouwen tot vierdelige serie, waarin ze geleidelijk opbouwt naar die desastreuze apotheose op 8 november 2016. Onderweg passeren bekende en minder bekende passages de revue, zoals haar jeugd, de ontmoeting met Bill, de schandalen en haar tijd als senator en minister van Buitenlandse Zaken.

De documentaireserie wordt echter vooral interessant wanneer het gaat over het eeuwige gevecht met de publieke opinie, het onvervalste seksisme waarmee Clinton te maken krijgt en de eeuwige discussie over haar authenticiteit en ‘aaibaarheid’. Door de jaren heen ontstaat zo het beeld van een vrouw die aan de ene kant een baken van hoop vormt aan progressieve zijde, maar oneindig veel haat en weerstand oproept aan de andere kant van het spectrum.

Koekjes bakken

Voor de wortels van die weerstand moeten we terug naar haar begindagen als first lady. „Ik ben geen zwak vrouwtje die alleen maar naast haar man staat. Ik had ook thuis kunnen blijven om koekjes te bakken, maar dat wil ik niet.” Nu was Clinton sowieso al een vrouw wier werkethos zich moeilijk liet verenigen met het traditionele wereldbeeld van conservatief Amerika, maar met deze uitspraak haalde ze zich óók de woede van talloze huisvrouwen op de hals. Ze voelden zich door Clinton weggezet als ‘minderwaardig’.

Een van haar strategen zegt in de serie dat dit waarschijnlijk „Clintons laatste naïeve moment in de media was.” Maar misschien is het tegelijkertijd ook wel een van de laatste keren dat we een Hillary Clinton zagen die daadwerkelijk vanuit haar hart sprak, en niet calculerend stilstond bij de eventuele consequenties van haar uitspraken.

De vraag wat Clinton ervan vindt dat ze tegenwoordig vaak als ‘niet authentiek’ wordt gezien, beantwoordt ze zuchtend: „Mensen zeggen altijd dat ik onoprecht ben, maar ik ben juist voortdurend mezelf. Ik mag dan op tv niet zo charismatisch zijn, maar ik doe me nooit anders voor. What you see is what you get.

Kroniek van een aangekondigde tragedie

Zo biedt de documentaireserie inhoudelijk weliswaar weinig nieuwe inzichten, maar blijft vooral het fascinerende gevecht met de publieke opinie hangen. Waar Donald Trump al jaren een man van ‘12 ambachten, 13 misstappen’ was, bleek elke bananenschil voor Clinton een potentiële atoombom (denk maar aan de slepende kwestie rondom haar e-mails). Clinton: „Ik ben de meest onderzochte onschuldige Amerikaan.” Maar, verzucht ze later, „zelfs als het tegendeel wordt bewezen, onthouden mensen de beschuldiging.”

Lees ook: Het seksisme rond Lewinsky oogt nu pijnlijk gedateerd

De verkiezingscampagne is daarmee een kroniek van een aangekondigde tragedie, maar zoals wel vaker blijkt ‘mislukking’ een veel rijker thema dan ‘succes’. Al is het wel jammer dat Burstein nergens expliciet doorvraagt naar eventuele fouten die gemaakt werden in de campagne, zoals haar uitspraak waarmee ze Trump-stemmers wegzette als ‘deplorables’. Nu wordt de schuld toch voornamelijk bij derden gezocht, zoals FBI-directeur James Comey, WikiLeaks of concurrent Bernie Sanders. Met laatstgenoemde heeft Clinton sowieso nog een appeltje te schillen: „Niemand mag Bernie. Niemand wil met hem werken en hij krijgt niets voor elkaar. Het is alleen maar gebakken lucht.”

Eeuwig enigma

Het levert een fascinerend portret op van een eeuwig enigma, een vrouw waar niemand ooit helemaal vat op lijkt te hebben gekregen. Is ze inderdaad ‘altijd zichzelf’ of speelt ze al dertig jaar een rol? Het zijn vragen waar, ook na het zien van Hillary, onmogelijk een antwoord op te vinden is.

Eén ding is in ieder geval duidelijk: voor nuance is in de publieke opinievorming allang geen plaats meer. Je bent voor of je bent tegen: de middenweg is in het geval van ‘Hillary’ volledig platgewalst.