Opinie

‘Bol.com kan gratis boeken versturen, mij kost dat 6 euro 95’

Michel Krielaars

Het was niet zozeer het coronavirus dat mijn humeur vergalde, als wel de mail met het nieuws dat op 1 mei de Amsterdamse boekhandel Schimmelpennink voorgoed de deuren sluit. Ik kom er al vijfentwintig jaar en heb er honderden boeken gekocht. Als aspirant-boekhandelaar heb ik er zelfs menige vrijdagmiddag een paar uur achter de kassa gestaan om de door de klanten uitverkoren boeken in te pakken en af te rekenen. Een beter inzicht in de smaak van lezers kon ik me niet wensen. En nu is alles over een maand, om met de dichter Jacques Bloem te spreken, ‘voorbij, voorbij, o en voorgoed voorbij’.

De 75-jarige Ton Schimmelpennink, die tot zijn 49ste welzijnswerker was, heeft lang over de sluiting van zijn boekenparadijs getwijfeld. Zijn winkel was tenslotte behalve zijn tweede huiskamer ook een buurtcafé waar op zaterdagmiddag vaste klanten met een sigaar, een glas wijn en een stuk leverworst de wereld doornamen. Toch werden er steeds minder boeken verkocht en moest Schimmelpennink uit eigen vermogen geld bijstorten om de liquiditeit van zijn winkel te kunnen waarborgen. En hij is niet de enige, want de dalende omzet en inkomsten van boekhandels zijn een structureel probleem voor de hele boekenbranche geworden, vooral dankzij bol.com, dat nu 30 procent van de markt beheerst.

Daags nadat ik zijn ‘afscheidsbrief’ heb ontvangen ga ik naar de winkel toe. Er is één klant, een deskundige uit het boekenvak, die vertelt dat sinds 2008 in Amsterdam driekwart van de winkels waar je boeken kon kopen zijn deuren heeft gesloten.

Schimmelpennink zelf is inmiddels opgelucht over zijn besluit. „Ik heb het geestelijk verwerkt”, zegt hij. „Tenslotte heb ik niet het eeuwige leven en wil ik nog wat anders doen. Zoals in mijn huifkar in Friesland zijn.”

Maar dan wordt hij ineens boos. „Ik moet nog wel even kwijt dat de Boekverkopersbond zijn eigen graf heeft gegraven door bol.com tot het Centraal Boekhuis (het gezamenlijk magazijn van alle uitgeverijen) toe te laten. Daardoor kan bol.com voor een habbekrats, en nu zelfs gratis, boeken naar zijn klanten versturen, terwijl mij dat 6 euro 95 per boek kost. En dat is niet te doen, want dan houd je er nog minder aan over.”

Nu vraag ik me af of niet ook de consument de boekhandel in de steek heeft gelaten door bij bol.com te kopen. Maar van zo’n beschuldiging wil Schimmelpennink, die van zijn 3.000 vaste klanten houdt, niet weten, ook omdat hij aan hun jarenlange klandizie de mooiste tijd van zijn leven dankt.

Sinds hij het einde van zijn boekhandel heeft aangekondigd, ontvangt hij dagelijks mails van zijn klanten. „Ik kan er wel tien A4’tjes mee vullen”, zegt hij. Dan leest hij er een voor, afkomstig van uitgever en biograaf Wim Hazeu. Die heeft het onder meer over de ‘stimulerende pijptabakslucht’ in de winkel en schrijft dat hij, indien hij er eerder van had geweten, een stichting had opgericht om boekhandel Schimmelpennink te redden. Een andere klant trekt in haar mail een parallel met de toren van Pisa: ‘Je denkt dat die nooit zal omvallen en dan is het ineens toch gebeurd.’ En zo is het.

In april begint de opheffingsuitverkoop. „En dat is naar”, zegt de boekhandelaar ineens weemoedig. „Vooral omdat je dan ziet hoe de winkel langzaamaan wordt onttakeld en de planken steeds leger worden. Wat er overblijft breng ik maar naar een bejaardentehuis.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.