Het babybezoek mag alleen op ‘raamvisite’

Zwanger Het coronavirus zorgt bij zwangere vrouwen voor veel onzekerheid. Over de bevalling, maar ook over bezoek.

Illustratie Lieke Janssen

Nynke de Jong (35) uit Zwolle is vijf maanden zwanger en heeft net de twintigwekenecho achter de rug. In haar eentje. Partners zijn vanwege het coronavirus niet meer welkom bij echo’s. Begrijpelijk, vindt ze. „Veiligheid gaat nu boven alles. Daar ben ik heel nuchter in. Maar jammer is het natuurlijk wel. Zo’n mijlpaal in de zwangerschap beleef je het liefste samen.”

Nadine Bakermans (29) uit Budel beviel anderhalve week geleden in het ziekenhuis van Sepp. Het was een heftige bevalling, waarna haar zoontje nog enkele dagen in een couveuse moest liggen. Tijdens die emotionele dagen mochten zij en haar partner Thijs in het ziekenhuis geen bezoek ontvangen. En ook nu moeder en zoon allebei in goede gezondheid thuis zijn, moeten ze genoegen nemen met ‘raamvisite’. „We maken er het beste van. Maar het is best verdrietig om je baby aan je ouders te moeten laten zien met een raam ertussen.”

Voor veel vrouwen verlopen de zwangerschap en bevalling door de pandemie nogal anders dan gedacht. Van verloskundigen tot kraamverzorgenden en van gynaecologen tot echoscopisten: overal in de geboortezorg worden op dit moment nieuwe richtlijnen gevolgd en maatregelen getroffen om het besmettingsgevaar voor zowel zwangeren als zorgverleners zoveel mogelijk te beperken. In de praktijk komt dat neer op: zoveel mogelijk zorg op afstand, zo min mogelijk mensen in één ruimte en zo min mogelijk fysiek contact. „We doen nu veel consulten telefonisch”, zegt Jo-Anne Besuyen, verloskundige bij praktijk Verloskundigen 101 in Amsterdam. „Alleen fysieke controles die medisch noodzakelijk zijn, doen we in de praktijk. Partners en kinderen mogen dan niet mee. Spoedzorg en bevallingen gaan natuurlijk gewoon door. Maar als een vrouw of een van haar gezinsleden klachten heeft, dan zullen wij bij onze bezoeken beschermende kleding moeten dragen.”

Om zwangere vrouwen toch zo goed mogelijk te kunnen bijstaan, ruimen veel verloskundigenpraktijken extra tijd in voor telefonische spreekuren, videobellen of bijvoorbeeld contact via e-mail. Besuyen: „Een zwangerschap is normaal al een periode die veel vragen oproept, maar nu helemaal. Daarom is het heel belangrijk dat vrouwen bij ons terechtkunnen met al hun zorgen en vragen.”

Borstvoeding

Illustratie Lieke Janssen

Veel vrouwen vragen zich bijvoorbeeld af of ze hun kind wel mogen verzorgen en borstvoeding mogen geven als ze zelf besmet zijn. Besuyen: „Volgens de richtlijnen van het RIVM mag dat gelukkig gewoon, mits ze een mondkapje dragen en strenge hygiëneregels in acht nemen. De afweging is daar dat het belang van het eerste huid-op-huidcontact en de hechting tussen moeder en kind zo groot is, dat het zwaarder weegt dan het eventuele risico op besmetting.”

Een andere belangrijke vraag is of vrouwen het coronavirus tijdens de zwangerschap kunnen overdragen op hun baby. Besuyen: „Hoewel nog niet genoeg wetenschappelijk onderzoek beschikbaar is om definitief uitsluitsel te geven, lijkt het virus vooralsnog niet overdraagbaar tijdens de zwangerschap of bevalling.”

Lees ook: Als het hele mantelzorgnetwerk opeens wegvalt.

Toch zorgt de coronauitbraak bij zwangere vrouwen voor veel onzekerheid. Zo ook bij Kirsten Keerssemeeckers uit Utrecht (37 jaar en ruim acht maanden zwanger). „Een paar dagen geleden heb ik met mijn verloskundige telefonisch mijn bevalplan besproken. Maar hoeveel je ook bespreekt, veel blijft onzeker. Ik wil graag in het ziekenhuis bevallen, maar kan dat straks nog wel? Mogen we kraambezoek ontvangen? En als mijn partner verkouden wordt, kan hij dan nog wel bij de bevalling zijn?”

„Terechte vragen”, zegt Koen Deurloo, gynaecoloog in het Diakonessenhuis in Utrecht. En hoewel de situatie bijna dagelijks opnieuw wordt bekeken, kan hij op een van de prangende vragen in elk geval voorlopig geruststellend antwoord geven. „Vrouwen kunnen in het ziekenhuis blijven bevallen. Als je een medische indicatie hebt, blijft die gewoon staan. Spoedzorg voor zwangeren en geplande keizersnedes gaan door zoals altijd. En ook pijnbestrijding blijft beschikbaar.”

Onder druk

En vrouwen die geen medische indicatie hebben, maar toch in het ziekenhuis willen bevallen? „In het Diakonessenhuis kunnen die vooralsnog gewoon terecht”, zegt Deurloo. „Dat kan veranderen als de druk op ziekenhuizen toeneemt. En dan zullen we samen met alle partijen binnen de geboortezorg zoeken naar oplossingen, om zwangeren toch de best mogelijke zorg te kunnen geven.”

In andere regio’s in Nederland staat de poliklinische bevalling wel al onder druk. In het Wilhelminaziekenhuis in Assen kunnen vrouwen tijdelijk niet meer onder begeleiding van hun eigen verloskundige bevallen. Vrouwen zonder medische indicatie die toch in het ziekenhuis willen bevallen, worden door een verloskundige van het ziekenhuis begeleid. In Uden werd een Van der Valk-hotel omgebouwd tot geboortecentrum om de zwaar belaste ziekenhuizen in de buurt te ontzien. Vrouwen zonder medische indicatie kunnen daar onder begeleiding van hun eigen verloskundige bevallen, met zoveel mogelijk dezelfde voorzieningen als in het ziekenhuis.

Volgens Etelka Moll, gynaecoloog-perinatoloog in het OLVG West in Amsterdam, is de grootste uitdaging om de zorg voor zwangeren in het ziekenhuis zoveel mogelijk te laten doorgaan en tegelijkertijd het besmettingsgevaar terug te dringen met strenge regels en richtlijnen:

„Alle afspraken die niet medisch noodzakelijk zijn, worden afgezegd, verzet of telefonisch gedaan. Bij echo’s komen vrouwen alleen. Binnen het ziekenhuis worden besmette en verdachte patiënten gescheiden van gezonde patiënten. Vrouwen met klachten die mogelijk passen bij een corona-infectie worden in speciale kamers geholpen door zorgverleners in beschermende kleding. Bij een bevalling mag maar één begeleider aanwezig zijn. En ook het kraambezoek in het ziekenhuis wordt vanaf nu beperkt tot één persoon.”

Hoewel zwangeren in de meeste ziekenhuizen dus nog wel kunnen bevallen, hebben sommige vrouwen daar nu zelf twijfels over. Moll: „Veel vrouwen zijn vanwege besmettingsgevaar bang om naar het ziekenhuis te komen. En ook de strenge maatregelen die we nu in acht moeten nemen, zorgen ervoor dat voor sommigen een thuisbevalling ineens aantrekkelijker wordt.”

Voor Miranda Hoekstra uit Oosterwolde (36 jaar) is dat herkenbaar. Zij beviel vorige week thuis van een dochter. Ze zou eigenlijk in het ziekenhuis bevallen omdat ze chronische astma heeft, maar in overleg met haar verloskundige en gynaecoloog had ze besloten toch voor een thuisbevalling te gaan. Een week eerder was ze voor een echo naar het ziekenhuis gegaan, maar werd ze vanwege een hoest naar huis gestuurd. „Ik hoest altijd, omdat ik astma heb. Maar doordat het ook een symptoom van corona kan zijn, kwam ik het ziekenhuis niet in. Voor alleen een echo wilden ze dat risico niet nemen.”

Omstandigheden bepalen

Het voorval was voor haar een reden om uiteindelijk voor een thuisbevalling te kiezen. „Wat als ik klachten had gekregen en daarom in isolatie had moeten bevallen? Wat als mijn partner verkouden was geworden en er daarom niet bij had mogen zijn? Thuis kon ik de omstandigheden in elk geval voor een deel zelf bepalen. Dat leverde voor ons meer rust op.”

Volgens gynaecoloog Deurloo moet nu meer dan ooit per individueel geval bekeken worden wat de beste oplossing is. „Veiligheid is belangrijk, maar de ervaring ook. De geboorte van een kind is groots en betekenisvol. We volgen de richtlijnen, maar zoeken tegelijkertijd manieren om de ervaring voor de moeder en haar dierbaren zo mooi mogelijk te maken.”

Nynke de Jong houdt tot nu toe de moed erin. „Ik probeer maar vooral de positieve kanten te zien. Het is nu bijvoorbeeld voor zwangeren een stuk gemakkelijker het rustig aan te doen, nu de hele wereld tot stilstand is gekomen. Ik heb nog vier maanden te gaan, dus ik hoop dat ik straks gewoon kraambezoek mag ontvangen. Maar zo niet, dan halen we dat later wel weer in. Dat is het mooie van een geboorte: als het goed is, blijft zo’n kind nog wel even bij je wonen.”