Opinie

Controleer vooral nu de politici met aanzien

Tom-Jan Meeus

Je ervaart je eerste momenten van ongeduld. Verlangen naar de dagen dat je nog niet voortdurend droge handen had. Dat je nog geen slappe spieren had van het niet-sporten. Dat het nog sociaal was om sociale contacten te onderhouden. Het is nu de fase waarin corona voor de meesten van ons, de niet-patiënten, neerkomt op een oefening in geduld. Geduld, geduld, geduld.

Al kan leven in coronatijd best amusant zijn. Dat filmpje waarop Rutte woensdagmorgen probeerde mee te doen in de dansles voor kinderen wier ouders een vitaal beroep uitoefenen, had ik niet graag willen missen. Louis van Gaal die het probeert als beroepsdiplomaat.

Je merkte de laatste dagen dat het kabinet enorme ijver stopte in ‘de communicatie’. Die was vorige week niet goed (ik vermoed dat Grapperhaus een tijdje af is) en ze doen er deze week alles aan om volledig foutloos te communiceren. Rutte hecht erg aan communicatie. Mijn favoriete voorbeeld gaat over die keer, in 2017, dat Jesse Klaver had besloten de onderhandelingen in de formatie met VVD, CDA en D66 af te breken. Dit creëerde een katterige sfeer, waarop een opgeruimde Rutte voorstelde ‘sateetjes’ te laten komen: dan was er tijd om ‘de communicatie’ af te stemmen.

Communiceren is politiek als zodanig geworden – zoals deze hele crisis erg politiek is. Volgens recente peilingen van EenVandaag/Ipsos en I&O profiteert vooral de VVD – het vertrouwen in Rutte is torenhoog –, terwijl met name PVV en FVD inleveren. Dagkoersen: als het virus niet substantieel wordt teruggedrongen en iedereen ervaart straks de diepte van de recessie, verdwijnt het geduld en begint de woede.

Maar intussen hebben deze onderzoeken wel degelijk gevolgen. Uit toelichtingen van de opiniepeilers blijkt dat kiezers, je kon het verwachten, geen affiniteit hebben met politisering van deze crisis (trouwens ook niet met een totale lockdown).

Het effect daarvan is dubbelzinnig. Aan de ene kant worden in Kamerdebatten – woensdag was er weer een – geen kinderlijk onredelijke verbanden meer gelegd tussen kabinetsbeleid en coronadoden. Dat is vooruitgang.

Tegelijk hoop je wel dat de hoge populariteit van de crisispremier niet leidt tot Haagse stroopsmeerderij. Politiek is geen troostliederen zingen: juist als het aanzien van de premier groot is, verdient hij het extra kritisch bejegend te worden. Vragen stellen, doorvragen, feiten checken, beleid controleren, pretenties verifiëren. Hoe meer aanzien (en dus macht) de politicus heeft, hoe meer tegenmacht hij verdient. Zeker in een crisis. Dat werkt trouwens ook beter voor mensen die thuis hun ongeduld moeten onderdrukken.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Lotfi El Hamidi.