Brieven

Brieven 2/4/2020

Instabiliteit

De wereld herschikt zich

Ik deel de zorg en hoop van Ko Colijn, maar ik vrees dat een ‘Brodie-moment’ over wereldwijd gedeelde belangen in tijden van nood er niet zal komen (Grenzeloze dreiging vraagt om bestrijding zonder grenzen, 1/4). Uit mijn onderzoek blijkt dat het internationale systeem zich periodiek moet herschikken om weer een nieuwe balans te vinden die een periode van stabiliteit mogelijk maakt. Zo werkt het natuurlijke groeiproces van een anarchistisch statensysteem: met groeistuipen. Het wordt aangedreven door bevolkingsgroei en rivaliteiten tussen soevereine staten. De laatste ‘systeemreorganisatie’ was de Tweede Wereldoorlog. Uit data-analyse blijkt dat het systeem rond 2020 plus of min twee jaar, wederom kritiek wordt en een ‘systeemoorlog’ produceert om het verstoorde evenwicht op globale schaal te herstellen. De steeds sterkere rivaliteiten tussen grootmachten met name het afgelopen decennium, is onderdeel van de aanloop ernaartoe. Omdat het internationale systeem niet meer functioneel en in hoge mate gefragmenteerd is, is ook de reactie op deze pandemie zo teleurstellend. Ook de weinig empathische opstelling van Nederland bij steunverlening aan Italië en Spanje past daarbij. De pandemie treft ons op een zwak moment en jaagt rivaliteiten verder aan. Een oplossing – een ‘Brodie-moment’ – zal niet komen vanuit deze staten, maar mogelijk wel van burgers en organisaties die zich internationaal mobiliseren. Globalisering maakt ons kwetsbaar, maar kan ons ook veel krachtiger maken.

Solidariteit (1)

Hoekstra, de brandslang!

Stel: je buurman rent naar je toe omdat zijn huis in lichterlaaie staat. „Snel, help me met blussen!” Wat doe je dan? Alles wat je kan om het vuur te doven, om je buurman uit de nood te helpen, maar ook omdat de brand op jouw huis en de hele straat kan overslaan. Natuurlijk begin je niet over de gebrekkige brandveiligheid van zijn huis? Toch leest Nederland de Italianen nu de les over begrotingsdiscipline en blokkeren we cruciale financiële steun. Een land dat aan de rand van de afgrond staat en schreeuwt om hulp, verdient vrienden die het terzijde staan in plaats van in de steek laten. Hoekstra, pak die brandslang en blus mee!

Solidariteit (2)

Muisje met een staart

In tijden van crisis merk je wie je vrienden zijn. Wat zouden wij denken als Duitsland op het Nederlandse verzoek om IC-bedden geantwoord zou hebben: laten we eerst eens kijken waarom jullie buffer zo klein is? In reactie op de crisis heeft Nederland binnenslands de financiële teugels razendsnel laten vieren (en neemt het fraude op de koop toe). Maar in Europa houden Rutte en Hoekstra als vanouds de hand op de knip. En over de rest van de wereld praten we dan nog niet eens. In eigen land de staatsman uithangen en over de grens bij veel groter menselijk leed de poot stijf houden? Hoe kunnen ministers van D66 (Sigrid Kaag) en de ChristenUnie zich hierbij neergelegd hebben? Is dit geen kabinetscrisis waard? Europa zal deze botte vertoning natuurlijk niet vergeten. Rutte kan fluiten naar een Europese topfunctie, als hij die al ambieerde. En hoe veel CDA-leden zullen Hoekstra nog beschouwen als een geschikte vaandeldrager van het christelijk gedachtegoed?

Coronaboeken

De goden gaan naar huis

Je hoort nu vaak over De pest van Albert Camus, maar er is nog een kleinood te ontdekken, in de Nederlandse literatuur: De goden gaan naar huis (1966) van A. den Doolaard. Op indringende wijze verhaalt hij over een door ruimtevaarders onbedoeld van Mars meegebracht dodelijk virus waar geen kruid tegen gewassen is. Ondertussen vinden de geroofde godenfriezen uit het Parthenon in het British Museum hun bestemming op de Akropolis terug. De godenbeelden staren uit over een stervende mensheid die de aarde behandelt als een mechaniek in plaats van als een uiterst verfijnd organisme. „Is het geen ironie dat de mens die het oneindig grote wilde bedwingen daarom nu creperen aan het oneindig kleine?” Dit boek laat me iedere keer diep ontroerd achter.

Correctie (2 april 2020): In het citaat hierboven is „ten onder moeten gaan” vervangen door het correcte „creperen”.