Nederland wil ‘substantiële gift’ doen aan Zuid-Europa

Europese noodhulp Ook premier Rutte beaamt nu dat het Nederlandse EU-optreden in de coronacrisis niet handig was. „We misten de goede toon.”

Foto Bart Maat

Nederland gaat in Brussel pleiten voor een ‘coronafonds’, om zwaar getroffen landen, vooral in Zuid-Europa, te helpen. Het gaat niet om leningen die terugbetaald moeten worden. „Het is een gift”, zei premier Mark Rutte (VVD) woensdag in de Tweede Kamer.

Afgelopen week kwam er veel internationale kritiek op Nederland, nadat het harde eisen had gesteld aan EU-noodhulp in de coronacrisis. De Portugese premier Costa noemde de Nederlandse handelwijze „walgelijk”. Rutte hoopt de plooien de komende dagen te kunnen gladstrijken. Hij heeft speciaal een videovergadering aangevraagd met de premiers van Italië en Spanje, die zich ook zwaar hebben gestoord aan de als ‘kil’ ervaren opstelling van Nederland.

Rutte nam het woensdag op voor minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA). Die wekte vorige week woede door tijdens een vergadering met EU-collega’s te benadrukken dat Nederland financiële buffers heeft en andere lidstaten niet. „Ik vind dat we beiden de goede toon niet hebben getroffen”, zegt Rutte daar nu over.

Lees ook: grote diplomatieke schade door Nederlandse EU-optreden in coronacrisis

Hoekstra bood dinsdag excuses aan, ook in het Engels, via Instagram. „Wat hij zei was 100 procent namens mij”, aldus de premier. „Er mag geen twijfel over bestaan dat dit land solidair is met landen die heftig getroffen zijn en minder veerkracht hebben op dit moment.” Nederland blijft wel tegen ‘coronabonds’: het aangaan van gemeenschappelijke schulden. Dat is volgens Rutte in strijd met het „soeverein begrotings- en financieringsbeleid” van landen.

Dinsdag praten de ministers van Financiën uit de eurozone verder over de noodhulp, nadat regeringsleiders vorige week op een top geen akkoord wisten te bereiken. Het coronafonds waarmee Rutte nu komt, is wat hem betreft vooral bedoeld voor het „dekken van medische zorg” en de aanschaf van medische apparatuur en ander materieel in landen „met een zwakkere economische structuur”. Het idee is dat landen tussen de 10 en 20 miljard euro inleggen. Nederland wil „substantieel” bijdragen.

Los van die directe zorgkosten wil Rutte ook werken aan economische steunmaatregelen op Europees niveau. Dit zou kunnen via het ESM-fonds (Europees Stabiliteitsmechanisme). Nederland is zelfs bereid tot een verhoging van dat fonds, waarin nu zo’n 410 miljard euro zit. Maar de leningen daaruit, benadrukte de premier, kunnen niet onvoorwaardelijk zijn, zoals bepleit door sommige andere EU-landen.

Lees ook: het interview met Klaas Knot over de noodzaak van een Europese crisisrespons

Rutte snapt wel „heel goed” dat het niet mogelijk is om de gebruikelijke eisen te stellen aan regeringen die aankloppen bij het ESM. „Maar helemaal niets afspreken vinden we ook erg ingewikkeld.” Dat zou ook in strijd zijn met de ESM-regels zelf. „Wat wij natuurlijk verkeerd hebben gedaan is dat we heel sterk die randvoorwaarden hebben benoemd, waardoor ze in Italië dachten: we moeten blijkbaar midden in die crisis ons parlement terugroepen en morgen de pensioenleeftijd verhogen. Dat was niet ons punt. Dat is niet goed gecommuniceerd.”

Coronabonds pagina 12-13