Gesloten liveblog

Kamerdebat over verlenging maatregelen coronavirus

De Tweede Kamer debatteert woensdag vanaf 14.00 uur met premier Mark Rutte (VVD) en minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge (CDA) over de verlenging van de maatregelen tegen het coronavirus waar dinsdag toe werd besloten. NRC volgde het debat live, lees het verslag hier terug.

De stemmingen

Inmiddels heeft de Kamer over de moties gestemd:

  • De motie van Wilders waarin werd opgeroepen om passagiersvluchten uit risicogebieden als New York te weren, kreeg precies de helft van de stemmen. De Kamer komt later op deze motie terug.
  • Lodewijk Asscher riep het kabinet op te onderzoeken of het aantal plekken op de IC's verder verhoogd kan worden. Die motie werd aangenomen.
  • Lilian Marijnissen kreeg niet genoeg steun om bedrijven die dividend of bonussen uit te laten keren, geen staatssteun te geven.
  • De motie van Esther Ouwehand waarin het kabinet wordt opgeroepen om banken te vragen hun boeterentes verlagen, is aangenomen.
  • De Kamer komt ook later terug op de motie van Farid Azarkan komt de Kamer later terug.
  • Daarmee is het debat afgelopen. We sluiten het liveblog, bedankt voor het lezen.

Rutte: minister gaat met KLM praten

Mark Rutte is begonnen aan zijn tweede termijn. Hij gaat daarin kort in op het nieuws dat KLM tijdelijke contracten niet wil verlengen in verband met het coronavirus. Rutte benadrukt dat ook tijdelijke contracten binnen het steunpakket van de overheid vallen. Het kabinet stelt aan bedrijven die gebruik willen maken van overheidssteun, niemand mag ontslaan. „Ik weet niet precies wat er bij KLM aan de hand is”, stelt Rutte. Hij laat morgen een minister („Ik weet nog niet precies welke”) contact met KLM opnemen.

Lees ook: KLM gaat tijdelijke contracten niet verlengen

De vergadering is voor een half uur geschorst, dan wordt er gestemd.

'Geef bedrijven die dividend uitkeren geen steun'

Inmiddels is de Kamer toe aan de tweede termijn. Daarin zijn de volgende moties ingediend:

  • Geert Wilders wil dat vluchten uit risicogebieden als New York verboden worden, tenzij het om gerepatrieerde Nederlanders gaat.
  • Lodewijk Asscher vraagt het kabinet te onderzoeken of het aantal plekken op de intensive cares verder opgeschaald kan worden naar bijvoorbeeld 3.000 bedden.
  • Lilian Marijnissen wil dat bedrijven die dividend of bonussen uitkeren, geen aanspraak kunnen maken op het steunpakket.
  • Esther Ouwehand wil dat het kabinet banken oproept hun boeterentes verlagen.
  • Farid Azarkan vraagt of ook taxichauffeurs en handelaren in groente en fruit tegemoet worden gekomen.

Ook vroegen diverse Kamerleden aan het kabinet om KLM aan te spreken omdat het de tijdelijke contracten van personeel niet gaat verlengen. „Dat kan toch niet waar zijn”, aldus Rob Jetten. Jesse Klaver: „Dit is onacceptabel.”

De vergadering is voor tien minuten geschorst, dan begint de tweede termijn van Rutte en De Jonge.

Kabinet besluit morgen over toeristen

Het kabinet gaat morgen besluiten over strengere controle van de weinige passagiers die nu nog met een vliegtuig naar Nederland komen. Volgens minister De Jonge is het „een raar beeld” dat mensen die opeengepakt in een vliegtuig hebben gezeten zomaar Nederland in kunnen. Hoe de controle eruit komt te zien wordt morgen duidelijk. Dan zal ook blijken hoe het kabinet rond de paasdagen een toeristenstroom uit Duitsland en België wil tegengaan. De Jonge zei dat het kabinet niet alle vluchten uit de Verenigde Staten verbieden. „Daar ben ik niet voor als we ook nog Philips-apparaten uit de Verenigde Staten willen hebben.”

'Zo maximaal mogelijk testen'

Diverse Kamerleden willen weten hoeveel er nu precies getest gaat worden. „Zo maximaal mogelijk”, zei minister De Jonge. Maar de mogelijkheden zijn nog beperkt, dus daarom is de uitbreiding van de testcapaciteit nu allereerst gericht op de zorgmedewerkers. De speciale gezant van de overheid, oud DSM-topman Feike Sijbesma is volgens De Jonge „als de brandweer bezig” dit soort testen te krijgen. De testcapaciteit moet worden opgevoerd van 4.000 naar 17.000 tests per dag.

'Maximale juridische ruggensteun' voor medici

Het debat gaat nu een tijd over 'fase 3', waarbij er niet voldoende plekken op de IC's zijn en er keuzes moeten worden gemaakt wie er wel en wie er niet wordt behandeld. De Jonge benadrukt dat hij zo lang mogelijk in de fase daarvoor wil blijven, en dat daar ook mogelijkheden voor zijn. Hij wil „een wederkerige afspraak” met Duitsland maken, om elkaar te helpen zodra de eigen IC-capaciteit niet voldoet.

Als er toch keuzes gemaakt moeten worden aan wie wel en wie niet behandeld kan worden, is dat aan medici, stelt De Jonge. „Op die stoel moeten wij niet gaan zitten”, aldus De Jonge. Hij wil hen wel „maximale juridische ruggensteun” geven. Zo willen medici graag dat de minister de fase waarop fase 3 ingaat, door de minister wordt afgekondigd. De wet biedt daar nu geen mogelijkheid voor, maar de minister bekijkt hoe dat geregeld kan worden.

Wat als er nog maar één bed over is?

Geert Wilders wil weten hoe De Jonge zich dan voorbereidt op het moment dat er 3.000 IC-bedden nodig zijn. „Dat kan volgende week zomaar gebeuren. We hebben de cijfers afgelopen week ook al sneller zien oplopen.” Volgens De Jonge wordt er gekeken hoe deze fase kan worden „opgerekt”, zoals patiënten in Duitsland onderbrengen. Daarnaast wordt ook de volgende fase voorbereid: „Wat als er nog maar één bed over is, wie wordt er dan verzorgd? Dat besluit is uiteindelijk geen politiek besluit, maar een medisch-ethisch besluit.”

Asscher wil dat De Jonge binnen een week een noodplan uitwerkt, waarbij een beroep op Duitsland ook wordt opgenomen. „Nu is alles erop gericht om zondag de 2.400 bedden te halen”, aldus De Jonge. Daarnaast is minister Van Rijn (Medische Zorg) continu bezig om scenario's door te denken wat er daarna moet gebeuren. Er wordt bijvoorbeeld gekeken of er op specifieke plekken toch nog meer bedden op de IC's geplaatst kunnen worden. „Je ziet dat de creativiteit steeds verder toeneemt.” De Jonge wil zich niet laten vastleggen op een opschaling naar 3.000 plekken, waar Asscher het eerder over had.

De Jonge wil IC-capaciteit niet zomaar verder opschalen

De termijn van Rutte zit erop, Hugo de Jonge is nu begonnen met het beantwoorden van de vragen van de Kamer.

De Jonge stelt dat er nu 1.191 coronapatiënten op de intensive care liggen. Hij is daar voorzichtig optimistisch over: „Het zijn er meer dan gisteren, maar de stijging is niet zo groot als we in de dagen daarvoor zagen.” Er wordt nu „alles aan gedaan” om voor volgende week 2.400 bedden op de intensive cares te krijgen.

Er wordt nu „maximaal opgeschaald”, waardoor ook de standaard lager is „dan men zou willen”. Hij wil daarom uitkijken met nog verder op te schalen, zoals Lodewijk Asscher (PvdA) wil. De kwaliteit van zorg is nu nog „aanvaardbaar”, aldus De Jonge. Maar het is de vraag of de kwaliteit van zorg acceptabel blijft als er nog meer plekken op de IC moeten komen en de minister wil daarom zo lang mogelijk op dit niveau blijven.

'Illusie dat wereld van voor corona terugkeert'

Uitgedaagd door SP-leider Lilian Marijnissen zei Rutte dat degenen die denken dat na de crisis de wereld van voor corona terugkeert zoals die was in „een illusie„ leeft. Hij doelde daarmee op de benadering van de publieke sector. „Er moet fatsoenlijk worden betaald”, aldus Rutte. Hij liet doorschemeren dat bedrijven die voor staatssteun in aanmerking willen komen niet kunnen doorgaan met dividend uitkeren aan de aandeelhouders. Ook kan niet worden doorgegaan met het uitkeren van bonussen.

Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus Rutte: ‘Ik geloof in een sterke staat.’ Deze uitspraak van 1-4-2020 zal nog lang meegaan #coronadebat

Rutte wil een Europees coronafonds als gift

Rutte wil morgen een ‘conference call’ met de premiers van Italië en Spanje. Ook de president van de Europese Raad Charles Michel zal hieraan meedoen. Beide landen hebben zich gestoord aan de Nederlandse houding tegenover deze landen die er op neerkwam dat zij niet direct voor steun in aanmerking kwamen. Rutte erkende „niet de goede toon te hebben gevonden”. Hij zei dat er geen twijfel over mag zijn dat Nederland solidair is met landen die zelfs nog meer getroffen zijn dan Nederland.

Rutte stelt voor een apart coronafonds op te richten voor directe medische kosten en wil daar ook „substantieel” aan bijdragen. Rutte benadrukte dat het om een gift gaat en niet om een lening. Ook is Nederland voor een verhoging van het Europees Stabiliteitsmechanisme. Volgens Rutte was het verkeerd in deze omstandigheden de voorwaarden van dit fonds zo te benadrukken. Hij herhaalde dat Nederland tegen de uitgifte van speciale Europese obligaties (eurobonds) blijft. „Hiermee doorbreek je het delicate evenwicht tussen het hebben van een gemeenschappelijke munt en het voeren van een soeverein begrotingsbeleid”, aldus Rutte.

Rutte: geen landelijke sluiting van vakantieparken

Premier Rutte herhaalt nog eens dat hij niet voelt voor een totale sluiting van alle vakantieparken. Of deze open mogen blijven, wordt overgelaten aan de veiligheidsregio´s. Landelijk is wel bepaald dat douche- en wasgelegenheden dicht blijven. Maar het moet volgens Rutte mogelijk zijn dat mensen die in flatjes wonen naar hun stacaravans gaan als het park open is.

Twitter avatar B_Rijlaarsdam Barbara Rijlaarsdam Nu weten we wat Rutte drinkt in vak K. "Als u voor mij nog een koude chocomelk hebt... Lekker!" #coronadebat

'Heilige plicht' om tekorten op IC te voorkomen

Geert Wilders wil dat premier Rutte als belangrijkste politicus van het land zelf antwoord geeft op vragen over de toegang tot intensive care en dit niet overlaat aan minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) later in het debat. Rutte zegt dat alles wat De Jonge hierover zal zeggen ook namens hem is. Hij verzekert dat het de „heilige plicht” van hem, De Jonge en minister Martin van Rijn (Medische Zorg) is om te voorkomen dat er een tekort aan plekken ontstaat op de IC's.

Rutte maakt zich zorgen over het mooie weer

Het debat is weer begonnen, Mark Rutte beantwoordt nu de vragen die voor de schorsing zijn gesteld.

De premier stelt dat het kabinet zich zorgen maakt over een mogelijke toestroom van toeristen vanuit Duitsland en België het komend paasweekeinde. Een ministeriële commissie gaat zich morgen beraden over eventuele extra maatregelen. Ook wordt bekeken of het komend weekeinde, wanneer er warm weer wordt verwacht, extra communicatiekanalen kunnen worden ingezet om de mensen op te roepen thuis te blijven. Ook wordt met het oog op jongeren gebruik gemaakt van tien 'influencers' die een bereik hebben van 3,8 miljoen jongeren.

Twitter avatar B_Rijlaarsdam Barbara Rijlaarsdam Het kabinet zet influencers in voor de campagne 'Alleen samen krijgen we corona onder controle', zegt Rutte. "Maar vraagt u mij niet naar hun namen." #coronadebat

Belangrijkste vragen uit eerste termijn

De eerste termijn van de Tweede Kamer zit erop. Het debat is nu geschorst tot 16.00 uur, waarna premier Rutte en minister De Jonge zullen gaan antwoorden. Veel fracties willen van het kabinet dezelfde dingen weten, een overzichtje:

  • Kan het aantal bedden op de intensive cares nog verder worden uitgebreid dan de 2400 die komend weekend al nodig zijn? En zoniet, wanneer gaat dan het ‘zwarte scenario’ in waarin scherpere keuzes voor toegang tot de IC’s moeten worden gemaakt?
  • Waarom mogen er nog steeds vluchten vanuit besmettingshaard New York in Nederland landen, en waarom worden reizigers op Schiphol niet getest?
  • Hoe gaat het kabinet voorkomen dat er in het Paasweekend toch toerismestromen op gang komen, bijvoorbeeld vanuit Duitsland? Zijn grenscontroles daarbij een optie?
  • Doet Nederland voldoende om de testcapaciteit te vergroten, en kan dit niet sneller?

Minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) tijdens de eerste termijn van de Kamer. Foto David van Dam.

Baudet steunt kabinet 'vanuit landsbelang'

Forum voor Democratie steunt de kabinetsmaatregelen „vanuit het landsbelang”, zegt Thierry Baudet. Hij vindt dat de maatregelen al weken geleden hadden moeten worden afgekondigd. „Dan hadden de maatregelen misschien minder lang hoeven duren, maar dit is geen tijd van drammen op het eigen gelijk”, vindt Baudet. „Beter laat dan nooit.”

50Plus bedolven onder berichten van 'doodsbange' ouderen

50Plus-leider Henk Krol zegt dat hij de laatste dagen „bedolven” wordt onder berichten van ouderen die „doodsbang” zijn dat zij straks niet behandeld kunnen worden voor Covid-19. „Ouderen zijn bang omdat zij denken dat leeftijd een rol speelt”, zegt Krol. De 50Plus-fractievoorzitter vraagt zich af waarom huisartsen ouderen benaderen om te praten over of zij nog in het ziekenhuis behandeld willen worden als ze Covid-19 krijgen. „In wiens opdracht is dit gebeurd?”

PVV-leider Geert Wilders vroeg het kabinet ook al om „een einde te maken” aan dit soorten gesprekken met ouderen.

Zorgen over onzekerheid RIVM-voorspellingen

Verschillende Kamerfracties zijn bezorgd dat eerdere voorspellingen van het RIVM niet zijn uitgekomen, bijvoorbeeld over hoe snel er al een piek zou worden bereikt qua opnames op de intensive care. „Hoe heeft het kunnen gebeuren dat onze rekenmodellen ons zo in de steek hebben gelaten?”, vraagt SP-leider Lilian Marijnissen. Esther Ouwehand (Partij voor de Dieren) vindt het hoopvol dat het RIVM uitgaat dat het aantal besmettingen minder snel groeit, maar benadrukt dat het om schattingen gaat. „Wat nu als het niet uitkomt?” Ouwehand vraagt het kabinet voor de zekerheid nog een keer te kijken naar het aanscherpen van bepaalde maatregelen.

Asscher wil uitbreiding naar 3000 IC-bedden

PvdA-leider Lodewijk Asscher vindt het „meest zorgelijke” aan alle ontwikkelingen dat „we het einde van de Nederlandse IC-capaciteit in zicht krijgen”. Diederik Gommers, de voorzitter van de Nederlandse Vereniging Intensive Care, zei woensdag bij een technische briefing in de Tweede Kamer dat hij er niet zeker van is dat de ziekenhuizen het aantal IC-bedden kan uitbreiden tot boven de 2400. Asscher noemt de kans echter “aanzienlijk” dat er meer nodig is en vraagt het kabinet of opdracht kan worden gegeven tot een uitbreiding naar 3000 bedden.

Asscher wil, net als D66, van premier Rutte weten hoe hij in Europa „het initiatief gaat nemen om de Europese economie er weer bovenop te helpen”. De PvdA vond de uitspraken van minister Hoekstra over Zuid-Europese landen „niet behulpzaam”.

Klaver vraagt zich af: moeten we niet nog meer doen?

GroenLinks-leider Jesse Klaver vindt het beeld dat opdoemde uit de technische briefing van woensdagochtend “enorm heftig”. Naar verwachting stijgt het aantal mensen dat moet worden opgenomen op de intensive cares de komende weken alleen maar verder. Klaver is niet volledig gerustgesteld door het feit dat het RIVM de groei van het aantal besmettingen ziet afvlakken. „Wat kunnen we binnen het huidige maatregelenpakket doen? Als we het kunnen voorkomen dat er tien mensen extra op de IC komen moeten we dat doen.”

Klaver vraagt het kabinet te reageren op een paar suggesties, zoals het volledig sluiten van vakantieparken, het verbieden van religieuze bijeenkomsten tot dertig man en het met maximaal met twee personen over straat gaan, zoals de situatie in Duitsland is.

GroenLinks wil, net als het CDA, ook van het kabinet horen hoe het land de komende tijd toch door kan functioneren. „De anderhalve meter is misschien wel voor het komende jaar een feit”, aldus Klaver.

Jetten: solidariteit met Zuid-Europa moet 'onvoorwaardelijk' zijn

D66-fractievoorzitter Rob Jetten benadrukt dat de solidariteit die Nederlanders in eigen land tonen ook tot uiting moet komen in Europa. Nu “de doodskisten door de straten rijden” in Zuid-Europese landen als Italië en Spanje moet deze financiële solidariteit “onverkort en onvoorwaardelijk” zijn, vindt Jetten. Het kabinet is “verkeerd begonnen” toen minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) vorige week zei dat deze landen te weinig financiële buffers hebben opgebouwd. Volgens Jetten is nu het herstellen van de verhoudingen en het vertrouwen met deze landen nodig. “Dat herstel vergt nederigheid”, zegt Jetten, die van premier Rutte wil weten hoe Nederland Zuid-Europa te hulp wil schieten.

Jetten vraagt ook aandacht voor de ingrijpende gevolgen van de maatregelen voor ondernemers. “Kan het kabinet garanderen dat geen enkele ondernemer louter door deze crisis omvalt?”

Wilders: dagelijkse werkelijkheid is nog gitzwart

PVV-leider Geert Wilders vindt het “verstandig” dat het kabinet dinsdag heeft besloten alle beperkende maatregelen te verlengen. Verder vindt Wilders, ondanks de voorzichtig positieve berichten van het RIVM over het virus, de dagelijkse realiteit nog „gitzwart”. “De bittere realiteit is dat er chronische tekorten zijn aan ongeveer alles wat de zorg nu nodig heeft”, zegt de PVV-leider, waarbij hij doelt op onder meer IC-bedden en beschermingsmiddelen als mondkapjes.

Wilders wil van het kabinet weten waarom er nog vliegtuigen uit New York, de grootste besmettingshaard in de Verenigde Staten, in Nederland mogen landen. CDA-fractievoorzitter Pieter Heerma wil ook weten „waarom er niets met die vluchten gebeurt". De CDA'er wil ook weten wat het kabinet gaat doen om toerisme vanuit Duitsland in het Paasweekend te verhinderen. Heerma vraagt of grenscontroles dan een optie zijn.

Heerma noemt de situatie op de intensive cares „ongelofelijk spannend". Wilders vroeg het kabinet even daarvoor wat er gaat gebeuren als de 2400 IC-bedden niet voor komend weekend gereed zijn.

Dijkhoff: niet alles zal snel weer bij het oude zijn

VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff is terug in de Tweede Kamer. Hij was de afgelopen weken thuis met een griepje, maar voert nu voor het eerst het woord voor de liberalen in een debat over het coronavirus. Dijkhoff somt in het begin het dagelijkse aantal doden op dat de RIVM de afgelopen week heeft gemeld, soms boven de honderd. „Het zijn abstracte getallen waarachter honderden tragische verhalen schuilgaan.”

Dijkhoff ziet dat het virus zich minder snel verspreidt in Nederland en concludeert dat het „heel voorzichtig de goede kant op gaat". Dat betekent volgens de VVD-fractievoorzitter „helaas niet dat alles snel weer bij het oude kan zijn”. Het belang van de volksgezondheid gaat nog lange tijd boven het belang van de economie, zegt Dijkhoff.

Kamerdebat: RIVM-cijfers, IC-bedden en Zuid-Europa

Er is naar verwachting brede steun woensdag in de Tweede Kamer voor het besluit van het kabinet dinsdag alle bestaande maatregelen in de strijd tegen het coronavirus te verlengen. Scholen en horeca blijven minimaal drie weken langer dicht en ook de andere dwingende adviezen blijven van kracht, zoals het zoveel mogelijk thuis werken en het afstand houden op straat. De maatregelen hebben langzaam effect, zei premier Rutte dinsdag, maar de druk op de zorg is zo groot dat van het versoepelen van maatregelen voorlopig geen sprake kan zijn.

Lees ook: Het openbare leven blijft nog platliggen

De meeste oppositiepartijen steunen deze lijn van het kabinet. Wel zijn er grote zorgen over de IC-capaciteit, bleek woensdag in de technische briefing voorafgaand aan het debat. Lukt het om komend weekend de beloofde 2400 bedden gereed te hebben en wat gebeurt er als er nóg meer bedden nodig blijken? Gaat dan het 'zwarte scenario' in waarbij mensen op de intensive care geweigerd moeten worden? En moeten we de 'intelligente lockdown' nog niet wat aanscherpen om de druk op de IC's over een paar weken verder te verminderen? Het zijn zomaar wat vragen waar premier Rutte en minister De Jonge waarschijnlijk een antwoord op zullen moeten geven.

Een ander potentieel groot onderwerp in het debat is de houding van Nederland jegens Zuid-Europa. Zelfs binnen de coalitie waren D66 en de ChristenUnie verbolgen over de zuinige houding van met name minister Wopke Hoekstra (CDA) richting zwaar getroffen landen als Italië. Hoekstra zei dinsdag dat hij „te weinig empathisch” was geweest, maar met name de linkse oppositiepartijen zullen het kabinet naar verwachting op het gebrek aan internationale solidariteit bevragen.

Premier Rutte verlaat de plenaire zaal van de Tweede Kamer, vorige week tijdens het debat over de coronacrisis. Foto David van Dam.

Hieronder de sprekerslijst voor de eerste termijn van de Kamer: