In de Jacobuskerk van Op Hodenpijl in Schipluiden, net onder Delft, worden nu concerten, lezingen, trouwerijen gehouden. En meditatiesessies, zoals op deze foto.

Foto Lars van den Brink

Een reeks momenten in één foto

Yoga in de kerk, eten op het dak van een parkeergarage, wonen in een bunker. Lars van den Brink fotografeerde erfgoed dat een nieuwe bestemming kreeg.

Naar het vangen van het ene, ‘beslissende moment’, zoals de beroemde Franse fotograaf Henri Cartier-Bresson altijd wilde, streeft Lars van den Brink niet. De Nederlandse fotograaf van stadsgezichten, landschappen en architectuur wil verhalen vertellen door verschillende opmerkelijke en soms beslissende momenten samen te brengen in één beeld.

Ongetwijfeld speelde dit uitgangspunt een rol bij de keuze van de Provincie Noord-Holland om de opdracht voor documentaire-fotografie 2019, met als thema ‘Herbestemd gebouwd erfgoed’ te geven aan Van den Brink (42). „Ik heb ‘erfgoed’ ruim geïnterpreteerd”, vertelt Van den Brink over de dertig foto’s die hij van ‘getransformeerde’ gebouwen maakte. „Ik koos niet alleen voor kerken en andere monumentale oude gebouwen die een nieuwe bestemming kregen, maar ook voor bouwwerken die voor iets anders worden gebruikt dan waarvoor ze oorspronkelijk bedoeld waren. Zo heb ik restaurant De Dakkas in Haarlem gefotografeerd. Dat zit in een kas die bovenop parkeergarage de Kamp in Haarlem is gebouwd.”

Van den Brink streefde niet alleen naar een grote verscheidenheid in gebouwtypes, maar ook naar een variatie in de herbestemmingen. Van kerken die worden gebruikt als museum, sportschool, markthal of kinderspeelpark, tot bunkers die zijn veranderd in een woonhuis of sculptuur, en van een dorpshuis dat als gymzaal fungeert tot een fabriekshal die wordt gebruikt als kunstbeurs. „Opvallend vaak krijgen dat soort gebouwen een sociale of culturele bestemming”, zag Van den Brink. „Zoals een kerk in Oosterend op Texel. Die dient nu als ruimte waar plaatselijke kunstenaars hun werk tegen een geringe vergoeding kunnen tentoonstellen. Het is ontroerend om te zien hoe tientallen vrijwilligers hun ziel en zaligheid in die kerk stoppen.”

Station Scharwoude werd in 1884 gebouwd langs de spoorlijn Amsterdam - Hoorn - Enkhuizen. De oude wachtkamer 3de klasse, gerestaureerd met de nog originele ornamenten en houten wachtbank, doet nu onder andere dienst als vergaderruimte. Foto Lars van den Brink

Het vertellen van een verhaal, oftewel een reeks momenten in één foto vangen, is tijdrovend. „Ik kies een standpunt van waaruit zo veel mogelijk van de geschiedenis, de tijdlagen, van het gebouw is te zien”, zegt Van den Brink. „In zo’n twee uur neem ik een stuk of tweehonderd foto’s. Niet lukraak natuurlijk, en ook niet om de twee minuten – ik probeer bijzondere momenten te vangen. Ik oefen geen invloed uit op wat er gebeurt, ik zet bijvoorbeeld geen groepjes mensen bij elkaar. Ik registreer slechts wat er gebeurt.”

Vervolgens selecteert hij een stuk of twintig foto’s waarop iemand iets doet dat opmerkelijk is, of veelzeggend voor het gebruik van de ruimte. „Een meisje, precies op het moment dat ze een koprol maakt in een gymzaal. Al die figuren monteer ik in één foto. Daarbij smokkel ik niet. Ze komen precies op de plek waar ze waren toen ik ze fotografeerde. Zo breng ik een reeks momenten samen op één foto. Alles op die foto is echt gebeurd, en ook precies op die plek. Alleen de momenten waarop het gebeurde, verschillen.”

Daarbij spelen ook esthetische overwegingen een rol. Van den Brink: „De mensen op de foto en de architectuur moeten in balans zijn. Het gaat tenslotte ook gewoon om een goede compositie.”

Een tentoonstelling van het werk van Lars van den Brink is gepland van 24 april t/m 20 juni in het ABC Architectuurcentrum Haarlem.

De Cultuurschuur in Wieringerwerf, sinds 2014 gevestigd in het oude gemeentehuis, biedt plek aan onder andere een muziekschool, een filmhuis en dorpsvereniging De Ruimte, die er klaverjasmiddagen organiseert. Foto Lars van den Brink

Het Dorpshuis in Zuidermeer is sinds 2010 gevestigd in een oude kerk, en wordt onder andere gebruikt als gymzaal voor schoolkinderen. Foto Lars van den Brink

In de rijksmonumentale Clemenskerk in Hilversum zit nu trampolinepark Flight Deck 53. Het gebouw stamt uit 1913 en was tot 1996 in gebruik als kerk. Precies honderd jaar na de bouw, in 2013, was de renovatie tot springparadijs af. Foto Lars van den Brink

In het klooster van de zusters Franciscanesser in het Brabantse Veghel wonen nog steeds ruim veertig zusters. Daarnaast worden de ruimtes verhuurd aan een yogastudio, kinderopvang en activiteiten voor ouderen. Foto Lars van den Brink

School 7 kreeg in 2018 de Public Library of the Year Award 2018. De bibliotheek is gevestigd in een oud schoolgebouw uit 1905. Foto Lars van den Brink

De eerste leraar in 1883 van de Openbare Lagere School in Etersheim, Cornelis Johannes Kieviet, schreef onder andere de beroemde kinderboeken over Dik Trom. Nu is er een kinderboekenmuseum gevestigd: Het Schooltje van Dik Trom. Foto Lars van den Brink

In het monumentale gebouw aan de Koningsstraat in Alkmaar was ooit een kolenloods en een winkel voor kachels gevestigd. Nu zit er de Kings Inn, een hotel, hostel en brasserie. Foto Lars van den Brink

In de monumentale Melkfabriek, gebouwd tussen 1954 en 1956 in opdracht van de Verenigde Gooise Melkbedrijven, wordt nu gewoond, geleerd en gewerkt – de fabriek heeft een grote ruimte voor flexwerkers. Foto Lars van den Brink

Sinds 2000 is in de Korenbeurs in Groningen een filiaal van Albert Heijn gevestigd. Foto Lars van den Brink

Cultureel centrum De Groene Zwaan in de Rijp is gevestigd in de gelijknamige Lutherse kerk uit 1788. Foto Lars van den Brink

Theater de Kampanje in Den Helder zit in een monumentaal gebouw dat vroeger dienst deed als scheeps- en onderhoudswerf van de Koninklijke Marine. Foto Lars van den Brink

In een voormalige kerk in Oosterend, op Texel, is sinds 2014 de Peperhof geopend, waar kunstenaars hun werk tentoonstellen. De stichting besloot eind 2019 het initiatief stop te zetten, wegens onvoldoende financiële middelen. Foto Lars van den Brink

De Amsterdamse Kromhouthal, in de 18de eeuw een scheepswerf en daarna eigendom van machinefabriek Stork, is nu een evenementenlocatie, zoals hier voor de Affordable Art Fair in 2019. Foto Lars van den Brink