‘Twee patiënten aan één beademingsapparaat is levensgevaarlijk’

Coronazorg Onder anderen minster Hugo de Jonge stelde voor desnoods twee patiënten aan één beademingsapparaat te koppelen. Een heel slecht idee, zeggen deskundigen.

Beademingsapparatuur, hier in onderhoud, moet zeker bij Covid-19 nauwkeurig worden afgesteld op één patiënt.
Beademingsapparatuur, hier in onderhoud, moet zeker bij Covid-19 nauwkeurig worden afgesteld op één patiënt. Foto Jerry Lampen/ANP

Twee coronapatiënten aan één beademingsapparaat leggen is levensgevaarlijk en moet niet worden uitgeprobeerd. Die waarschuwing doen Amerikaanse beroepsverenigingen voor anesthesisten, beademingsverpleegkundigen en andere medisch specialisten in een gezamenlijke verklaring. Zij reageren daarmee op plannen in verschillende landen, waaronder Nederland, om beademingsmachines voor meerdere patiënten tegelijk te gebruiken.

Vanwege het toenemend aantal coronapatiënten dat op de intensive care (IC) terecht komt voor beademing, zijn landen in de hele wereld op zoek naar manieren om hun capaciteit snel te vergroten. Een ziekenhuis in New York stelde vorige week een oplossing te hebben gevonden: het splitsen van beademingsmachines zodat meerdere mensen er gebruik van kunnen maken.

Minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) zei donderdag in de Tweede Kamer dat dit „een mogelijkheid” is als Nederland te weinig apparaten heeft om alle ernstig zieke coronapatiënten te beademen. Het beademen van twee mensen door één apparaat is „niet ideaal”, zei De Jonge, „maar het zou kunnen”.

De Jonge zei dat het in het buitenland al wordt gedaan. Hij verwees naar een handleiding van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care. Daarin wordt uitgelegd hoe beademingsmachines kunnen worden omgebouwd om er twee patiënten mee te beademen. De vereniging nuanceerde dit overigens meteen: dit zou alleen gedaan kunnen worden om bijvoorbeeld snel een patiënt te vervoeren naar een ander ziekenhuis waar een beademingsmachine over is.

Talloze complicaties

In de verklaring van Amerikaanse medici wordt gewezen op talloze complicaties die zullen optreden als meerdere patiënten hetzelfde apparaat gebruiken. De gevolgen kunnen dodelijk zijn, waarschuwen de artsen die ervoor pleiten bij een tekort aan beademingsapparatuur te kiezen voor de meest levensvatbare patiënt – dan is in elk geval één van de twee gered. „Het is beter om de beademing te richten op de patiënt die er het meeste baat bij heeft, dan het niet-voorkomen of zelfs veroorzaken van het overlijden van meerdere patiënten”, schrijven de medici.

Armand Girbes, hoogleraar IC geneeskunde en hoofd van de intensive care voor volwassen van Amsterdam UMC (locatie VUmc), is het eens met de verklaring van de Amerikaanse artsen. „Patiënten met Covid-19 hebben zulke zieke longen, dat hun enige kans op overleven is als je ze goed beademt. Daarvoor moet je nauwkeurig instellen hoeveel en hoe precies je lucht in die longen blaast, afhankelijk van de lichaamslengte en eigenschappen van de longen van de individuele patiënt. Als je twee patiënten gaat beademen uit één apparaat, is die fine tuning niet mogelijk. Je gaat dan twee patiënten slecht beademen – en dan heb je een goede kans dat ze beiden overlijden”.

De Amsterdamse hoogleraar noemt de uitspraken van minister De Jonge dan ook „onverstandig”. Girbes: „De minister zou zich niet moeten uitlaten over zaken waar hij geen verstand van heeft. Iedere intensivist begrijpt dat je meerdere coronapatiënten niet met één apparaat op een goede manier kunt beademen”.

Lees ook dit interview met edisch ethica Suzanne van de Vathorst: bij een tekort aan IC-bedden of beademingsapparaten zullen artsen harde keuzes moeten maken

Ombouwen

Onder technici wordt nu gesproken over het ombouwen van apparaten zodat deze wél per patiënt te besturen zouden zijn, maar Girbes heeft daar nog geen voorbeelden van gezien. „Eerst zien, dan geloven”.

Het ministerie van Volksgezondheid zegt in een reactie dat het aan de beroepsgroep van intensive care-artsen is „om vorm te geven aan adequate behandeling en daarbij de kwaliteit van zorg in acht te nemen. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd is daartoe met de beroepsgroep in gesprek en ziet daarop toe.”