Mag de gemeente meer tijd nemen voor je bouwaanvraag?

Consument & corona Deze rubriek behandelt coronagerelateerde consumentenrechtvragen over werk, financiën en vrije tijd.

Consument & corona

De kwestie

Ondanks de corona-uitbraak wordt in de bouw nog stevig doorgewerkt. En gezien de drukte bij bouwmarkten lijken Nederlanders ook massaal hun interne klusser te hebben gevonden.

Voor serieuze verbouwingen, zoals bijvoorbeeld een dakkapel aan de voorkant van een huis, is een omgevingsvergunning vereist. Uit de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) volgt dat de gemeente binnen acht weken op zo’n aanvraag moet beslissen. Wat als de gemeente die termijn niet haalt?

Lees ook over de drukte bij de bouwmarkt

Zo zit het

De wet is hard bij dit soort bouwaanvragen. In het bestuursrecht geldt doorgaans dat je als burger een tijdrovende procedure moet doorlopen wanneer bestuursorganen (zoals gemeentes) zich niet aan de wettelijke termijn houden bij het nemen van een besluit.

Wie een beslissing wil afdwingen moet de gemeente eerst in gebreke stellen. Daarna kun je naar de rechter stappen en de rechtbank vragen een beslissing te forceren door een dwangsom op te leggen.

Duurt de beslissing te lang, dan volgt vergunning automatisch

Hier is dat anders. Beslist de gemeente niet binnen acht weken, dan wordt de vergunning automatisch, ‘van rechtswege’, verleend. De coronasituatie doet daar niets aan af, zegt advocaat Vera Textor, gespecialiseerd in bestuurs- en omgevingsrecht.

Voor de gemeente bestaat overigens wel de mogelijkheid om de termijn van acht weken met zes weken te verlengen, maar ook daarna geldt: is geen beslissing genomen, dan volgt de vergunning automatisch.

De situatie wordt complexer als de gemeente vanwege de coronacrisis een beroep doet op overmacht. Dan wordt namelijk de beslistermijn opgeschort en kan veel langer over een besluit worden gedaan.

Van overmacht is sprake bij een onmogelijkheid om te beslissen, veroorzaakt door abnormale en onvoorziene omstandigheden die buiten de macht van de gemeente liggen.

Hoewel dat typisch klinkt als de coronacrisis, vraagt Textor zich af of de gemeente de overmachtkaart nu wel mag spelen. De aanvraag en verwerking van omgevingsvergunningen loopt namelijk via digitale systemen. En thuiswerkende ambtenaren hebben daar gewoon toegang toe. „Je moet als bestuursorgaan wel echt een goed verhaal hebben waarom er bij bouwaanvragen sprake is van overmacht.”

Een ambtenaar kan de vergunning ook vanuit huis digitaal afhandelen

Dat stelt ook bestuurs- en omgevingsrechtadvocaat Cornelis van der Sluis. „Van overmacht kan bijvoorbeeld sprake zijn als de hele afdeling die vergunningsaanvragen behandelt ziek is.” En zelfs dat valt ter discussie te stellen, omdat de gemeente dan bijvoorbeeld externen had kunnen inhuren.

Lees ook: moet ik mijn sportschool blijven betalen?

Een gemeente kan zich dus waarschijnlijk niet legitiem op overmacht beroepen. Maar als burger kun je weinig als de gemeente het tóch doet. Binnen het bestuursrecht kun je namelijk alleen bezwaar en beroep instellen tegen officiële overheidsbesluiten – en inroepen van overmacht valt daar niet onder, stellen Van der Sluis en Textor.

Er zijn weliswaar juridische routes om daaromheen te komen, maar dan ben je al snel maanden verder. Het is de vraag of het bij een coronavertraging de moeite is die wegen te bewandelen.

Het antwoord

De gemeente mag tijdens de coronacrisis niet langer doen over een bouwaanvraag. Wordt niet binnen de wettelijke termijn van acht weken beslist, dan wordt de vergunning automatisch toegekend. Door zich (hoogstwaarschijnlijk) onterecht op overmacht te beroepen, kan de gemeente die termijn wel rekken.

Stel uw vraag!

In de rubriek Consument & Corona gaat de economieredactie van NRC op zoek naar antwoorden op vragen over consumentenrechtkwesties die lezers bezighouden. Wij horen graag welke vraag bij u leeft. De rubriek behandelt vragen die te maken hebben met rechten en plichten, bijvoorbeeld over uw arbeidsrelatie, geannuleerde vakantie of doorbetaling van de kinderopvang.

  1. Welke vraag zou u graag behandeld zien?