Het nieuwe Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding in het Erasmus MC in Rotterdam.

Foto Sem van der Wal/ANP

Interview

‘Landelijke coördinatie van IC-bedden is nodig, om chaos te bestrijden’

Ernst Kuipers, voorzitter Landelijk Netwerk Acute Zorg In de eerste week kwam er al kritiek op het landelijke coördinatiecentrum voor (corona)patiënten. ‘Ziekenhuizen willen weten: kan ik straks eigen patiënten wel opvangen?’

Nee, ze zijn géén Big Brother om alle ziekenhuizen in Nederland te controleren, zegt Ernst Kuipers, bestuursvoorzitter van het Erasmus MC. Al begrijpt hij de zorgen in de sector over het nieuwe Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding (LCPS) in Rotterdam.

„We gaan als landelijk centrum niet meekijken over de schouders van het ziekenhuis in Assen”, zegt Kuipers, ook voorzitter van het Landelijk Netwerk Acute Zorg. „Hoe gaat het bij jou? Oh, we zien dat je vijf bedden hebt, dus we sturen je patiënten.”

Hier, in een ruime, lichte studiezaal van het Erasmus MC, is sinds vorige week het zenuwcentrum van de coronahulp ondergebracht. In opdracht van de Rijksoverheid coördineert het centrum alle ruim dertigduizend ziekenhuisbedden in Nederland.

Militairen

Op social distance van elkaar bellen en vergaderen de tientallen medewerkers achter glaswanden of in hoekjes. Er hangen grote uitdraaien met grafieken van het ‘Covid-19 Dashboard’. Ook lopen er twee militairen rond, want defensie helpt mee bij deze gigantische logistieke operatie.

Inmiddels zijn meer dan zevenhonderd patiënten overgeplaatst van het ene naar het andere ziekenhuis, van wie meer dan driehonderd intensivecarepatiënten, zegt Kuipers. „Dat is ontzettend veel.” Komend weekend moet de landelijke uitbreiding van 1.500 naar 2.400 IC-bedden gereed zijn.

Lees ook: Binnen een week zijn 2.400 bedden nodig

In de eerste week is discussie uitgebroken over het coördinatiecentrum. Het riep alle ziekenhuizen dringend op kosteloos over te schakelen op een automatisch systeem voor de landelijke beddencapaciteit: 2TWNTY4. Maar in een pittige brief werd dit afgeraden door CMIO, het netwerk van medische informatiespecialisten dat naar eigen zeggen 58 ziekenhuizen vertegenwoordigt.

De kritiek was dat dit landelijke systeem, gekoppeld aan elektronische patiëntendossiers, een vertekend beeld geeft. Het zou niets zeggen over de beschikbaarheid van personeel en materieel voor lege bedden. Ook zijn er al twee werkende systemen: Nationale Intensive Care Evaluatie (NICE) en zorg-capaciteit.nl.

Ernst Kuipers, bestuursvoorzitter van Erasmus MC en voorzitter van het Landelijk Netwerk Acute Zorg. Foto Maartje Geels/Hollandse Hoogte

Beste jongetje van de klas?

In een fauteuil neemt Kuipers de tijd om te reageren – ook al komt hij te laat voor een volgende afspraak.

„Wat natuurlijk vervelend is voor ziekenhuizen, en waar ze bang voor zijn, is dat hier een soort Big Brother is watching you ontstaat”, zegt hij. „Ziekenhuizen willen logischerwijs weten: kan ik straks eigen patiënten wel opvangen? Wat moet ik voor de komende periode verwachten? En wordt het wel evenredig verdeeld over het land, of ben ik het beste jongetje of meisje van de klas en krijg ik alle workload terwijl anderen meer tijd hebben zich voor te bereiden?”

Landelijke coördinatie was hard nodig, zegt Kuipers. De enorme stijging van coronapatiënten leidde tot „chaotische taferelen”. „Dat vijf ambulances tegelijkertijd maar ergens naar toe rijden, zonder goede overdracht van gegevens en zonder goede aankondiging.” Soms waren patiënten bij wijze van spreken even ‘zoek’, vertelt hij. „Dat de familie zegt: waar is mijn man of mijn vader?”

De elf regio’s voor acute zorg blijven als eerste verantwoordelijk om patiënten onderling te verdelen, zegt Kuipers. Het LCPS verplaatst alleen patiënten van de ene naar de andere regio of naar het buitenland.

En een landelijk systeem zoals 2TWNTY4 is daarbij nodig, zegt hij met een voorbeeld. Als je met een familielid op de eerste hulp komt, en de intensive care is vol, wil je dan dat eerst alle ziekenhuizen worden afgebeld? „Ik denk dat we daar niet heel lang over hoeven na te denken.”

Knettergek

Het probleem van de andere softwaresystemen is dat ze dagelijks handmatig worden ingevuld, volgens Kuipers. Voor actuele informatie zouden ziekenhuizen ze eigenlijk ieder uur moeten invullen, zegt hij. „Dat is heel veel werk, daar word je knettergek van.” En bij het LCPS kost al het telefoneren naar al die ziekenhuizen over vrije bedden veel tijd. „We moeten af van dat eindeloze gebel.”

De kritiek dat 2TWNTY4 een vertekend beeld geeft, met vrije bedden waar geen mensen of materieel voor is, klopt niet, volgens Kuipers.

Dat kun je gewoon afvinken in het systeem, zegt hij. „Als ik tien bedden heb, maar ik heb maar voor vijf personeel, dan blokkeer ik die andere vijf. Dan toont het systeem dat ik vijf beschikbare bedden heb. Moeilijker hoeven we het niet te maken.”

„Ander commentaar is: het is een commercieel systeem. Ja, dat klopt. Maar dan moeten we ons wel realiseren: of je nu praat over virustesten, beademingsapparatuur, extra bedden en matrassen - die koop je.”

Het systeem wordt vanwege de crisissituatie kosteloos aangeboden. Er zijn it’ers voor nodig en die kosten ziekenhuizen wel geld. Maar als ze het straks niet meer willen, kunnen ze er zo vanaf, zegt Kuipers.

Lees ook: Nog meer IC-bedden, dat gaat ten koste van de patiënt

Uiteindelijk gaat om de IC-bedden. Wat als 2.400 bedden straks niet genoeg is? Daarvan zijn er sowieso 500 voor niet-coronapatiënten.

Dan komen er een aantal vragen op, zegt Kuipers. „Kun je nog verder uitbreiden? Kun je nog beter bepalen wie naar de IC moet en wie niet? Kun je je apparatuur anders inzetten? Kun je nog ergens anders apparatuur vandaan halen? Allemaal vragen die parallel onderzocht worden, waarbij je hoopt dat we daar wegblijven.”