De solitair levende agrariër Joseph (Damien Bonnard) in ‘Seules les bêtes’.

Interview

Dominik Moll: ‘Ik kijk graag koel naar obsessies’

Dominik Moll De Franse regisseur over ‘Seules les bêtes’: „Ik hou van alledaagse personages, die helemaal niet zo normaal en rationeel blijken.”

Wie denkt aan de rijke en fraaie traditie van de Franse psychologische thriller komt al snel uit bij Claude Chabrol; een meester in het genre. Toch is dat niet de voorganger die regisseur Dominik Moll (1962) inspireert. „Ik heb niet zoveel met de films van Chabrol”, vertelt hij half januari in Parijs. „Geen enkele van zijn films vind ik echt geweldig. Maar hij heeft wel vaak interessante details.”

De Fransman heeft veel meer bewondering en ontzag voor de films van Henri-Georges Clouzot. „Films als Le salaire de la peur en Les diaboliques zijn echt meesterwerken. Clouzots films gaan altijd over obsessies. Hij was zelf ook een behoorlijk obsessief persoon.”

Moll komt best een eind in de buurt van Clouzots niveau in zijn fantastische nieuwe thriller Seules les bêtes. De film is een ingenieus, niet chronologisch verteld verhaal rond het mysterie van een verdwenen vrouw. Vijf keer wisselt het perspectief tussen opeenvolgende personages: van sociaal werker Alice (Laure Calamy), naar de eenzame boer Joseph (Damien Bonnard) en de internetfraudeur Armand (Guy Roger N’drin). Het mysterie in een dorpsgemeenschap in Causse Méjean, een ruig en onherbergzaam gebied in het zuiden van Frankrijk, blijkt nauw verband te houden met gebeurtenissen in Abidjan, de hoofdstad van Ivoorkust.

Moll is een thrillerspecialist, die eerder aandacht trok met succesvolle films als Harry, un ami qui vous veut du bien (2000) en Lemming (2005). Seules les bêtes, gebaseerd op een roman van Colin Niel, is de eerste film waarin hij een Pulp Fiction-achtige, door elkaar gehusselde chronologie gebruikt. „De originele structuur van de roman van Colin Niel trok me aan. Ik had nog nooit een verhaal op zo’n manier verteld. Al mijn andere films zijn gewoon chronologisch verteld. Door te wisselen van perspectief kun je steeds een nieuwe laag aan het verhaal toevoegen. Dat is opwindend.”

Voor zo’n verhaal met wisselend perspectief wordt wel de term ‘Rashômon-effect’ gebruikt, naar de beroemde film van Akira Kurosawa uit 1950. Moll plaatst daar een kanttekening bij. „Er zijn natuurlijk meer films gemaakt met verschillende perspectieven. Wat Rashômon onderscheidt is dat er in die film geen objectieve waarheid bestaat. Er zijn alleen de subjectieve waarheden van de verschillende personages, die de gebeurtenissen allemaal op een andere manier zien. De kijker komt er nooit achter wat er echt is gebeurd.”

Arm versus arm

„In Seules les bêtes ziet elk personage ook maar een deel van de waarheid. Maar de kijker komt er uiteindelijk wel achter wat er echt is gebeurd, als je al die verschillende perspectieven naast elkaar legt. Dat is voor de toeschouwer ook het meest plezierig: dat de puzzelstukken uiteindelijk in elkaar blijken te passen.”

In de film gaan het rijke Westen en het arme Zuiden de confrontatie met elkaar aan. Voor Moll was belangrijk om daarbij niet al te zeer in sjablonen te vervallen. „Ik wilde voorbij de stereotypen proberen te komen. De Afrikanen in de film zijn arm, maar de westerlingen in mijn film zijn ook niet echt rijk. Uiteraard zijn ze beter af dan veel Afrikanen, maar ze maken hun eigen economische worstelingen door. Ze kunnen met moeite rondkomen en moeten hard werken voor weinig geld. Ik wilde twee werelden laten botsen die eigenlijk beide onderaan de sociale ladder staan.”

De film speelt zich af in de ruigste en ontoegankelijkste gebieden van Frankrijk. „De mensen in Causse Méjean leven heel geïsoleerd, zeker in de winter. Dan zien ze soms wekenlang geen andere mensen. Dat vormt uiteraard hun karakter en gedrag. Ik ben altijd nogal sceptisch over films die zonodig een boodschap moeten hebben. Maar natuurlijk zie je in de film het soort mensen dat soms het gevoel heeft dat er geen plaats meer voor hen is in de moderne wereld. De boeren daar kunnen zonder subsidies van de Europese Unie niet bestaan. Dat is een absurde en ook vernederende situatie. Wie zo hard werkt zou toch ook zijn eigen brood moeten kunnen verdienen.”

Lees hier de recensie van ‘Seules les bêtes’

De extreme obsessies van de personages contrasteren in Seules les bêtes met de onderkoelde, objectiverende filmstijl van Moll. „Die spanning zit in al mijn films. Ik hou van het contrast tussen een beheerste, gecontroleerde vorm en de passie van de personages, die vlak onder de oppervlakte borrelt. Ik hou het meest van alledaagse situaties met ogenschijnlijk heel gewone personages. Met hen blijkt dan vervolgens van alles aan de hand te zijn, dat niet zo rationeel en normaal is.”

Het verhaal neemt enkele absurde en sinistere wendingen, met name in het verhaal van de solitair levende agrariër Joseph, die het dode lichaam van de verdwenen vrouw op zijn land vindt. Dat komt voor een deel uit de oorspronkelijke roman, maar Moll deed er nog een flinke schep bovenop. De ruimte voor bizarre vertellingen lijkt in het huidige maatschappelijke klimaat kleiner te worden. Op sociale media is altijd wel iemand te vinden die om wat voor reden dan ook aanstoot neemt aan een film.

„Het maatschappelijk klimaat is inderdaad aan het veranderen. Ik zag onlangs Harry, un ami qui vous veut du bien terug. Die film is twintig jaar oud. Daar zit een scène in waarin een vader in bad gaat met zijn drie dochtertjes. Dat is een volkomen onschuldige scène, maar de kinderen zijn wel naakt. Zo’n scène zou ik nu niet meer kunnen draaien. Dat zou meteen enorm veel wantrouwen oproepen. Aan de andere kant zijn seriemoordenaars in televisieseries wel steeds extremer geworden.”