Frans zorgpersoneel: ‘Noem ons geen helden, investeer liever’

Frans zorgpersoneel In plaats van applaus voor hun rol in de coronacrisis willen Franse zorgmedewerkers investeringen in de zorg en salarisverhoging.

Patiënten met Covid-19 in het zwaargetroffen oosten van Frankrijk worden naar het westen verplaatst.
Patiënten met Covid-19 in het zwaargetroffen oosten van Frankrijk worden naar het westen verplaatst. Foto Sebastien Bozon / AFP

‘Mijnheer de president”, schrijft Mélanie Le Barz-Ceretta, een verpleegster in Quimper in Bretagne, zaterdagavond op Facebook. „U moet ophouden met ons helden te noemen. Een held offert zich op voor een zaak. Ik wil mij helemaal niet opofferen; u bent het die mij opoffert. U moet ophouden met ons soldaten te noemen. Soldaten hebben wapens; wij hebben vuilniszakken.”

Het bericht, dat maandagmiddag al meer dan 86.000 keer was gedeeld, is vergezeld van een selfie van Le Barz-Ceretta met haarnetje, mondmasker en een vuilniszak. Want de instelling waarvoor zij werkt, is door zijn voorraad beschermende kledij heen.

In Frankrijk wordt zoals op veel plekken in de wereld elke avond om acht uur geapplaudisseerd voor het zorgpersoneel vanwege de strijd tegen het coronavirus. Sinds zaterdag zegt ook de Eiffeltoren elke avond ‘merci’. Maar er is ook steeds meer kritiek vanuit de zorgsector, die sinds een jaar staakt en de straat op gaat om meer investeringen te eisen, met name in ziekenhuizen die gefinancierd worden met publiek geld.

„Wij hebben geen behoefte aan applaus, wij hebben behoefte aan beslissingen die vertaald worden in de begroting van de staat. Anders zijn het slechts woorden, geen daden”, zegt Anne Gervais, een Parijse dokter en mede-oprichter van het Collectif Inter-Hôpitaux, dat vorig jaar de leiding nam in het protest tegen het zorgbeleid van president Macron.

Gervais verdeelt dezer dagen haar tijd over de dienst besmettelijke ziekten van het Bichat-ziekenhuis en de dienst maag-darm-leverziekten van het Louis Morier-ziekenhuis, beide in de regio Parijs.

„Wij hebben al onze activiteiten laten vallen die niet met Covid-19 te maken hebben”, zegt zij aan de telefoon aan het eind van een drukke werkdag. „Wij zijn nu allemaal soldaten in de oorlog tegen Covid-19, zoals onze president graag zegt.”

Lees ook: Fransen moeten twee weken binnen blijven

Noodhospitaal

President Macron bracht vorige week een bezoek aan de stad Mulhouse in de Elzas, waar hij met een mondmasker op een noodhospitaal bezocht dat het Franse leger daar heeft gebouwd. Het noordoosten van Frankrijk is het zwaarst getroffen door het coronavirus. Ziekenhuizen zijn vol en patiënten worden er met militaire vliegtuigen en helikopters en zelfs een speciaal uitgeruste TGV naar andere regio’s of landen overgebracht.

In zijn toespraak vanuit Mulhouse bracht Macron hulde aan „de helden in hun witte bloezen”. Hij beloofde „een fors investeringsplan” in de zorg en een „herwaardering” van de beroepsgroep.

Dat is precies waarvoor zorgmedewerkers vorig jaar massaal de straat op gingen, maar ze zijn sceptisch. „Dit is de vierde keer in een jaar tijd dat wij over een fors investeringsplan horen”, zegt dokter Gervais.

Volgens het collectief waar Gervais toe behoort, heeft Frankrijk dringend behoefte aan 40.000 à 50.000 extra verplegers in de publieke ziekenhuizen. Hun salaris moet bovendien omhoog. Vergeleken met andere landen wordt verplegend personeel in Frankrijk slecht betaald. Op de ranglijst van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO), de club van 36 rijke landen, staat Frankrijk op de 27ste plaats. Verplegers verdienen in Frankrijk 5 procent minder dan het gemiddelde Franse salaris. In OESO-landen verdienen zij gemiddeld juist 14 procent meer dan het gemiddelde salaris. In Nederland is het 15 procent meer. Gervais’ organisatie wil dat het in Frankrijk wordt opgetrokken tot 20 procent boven het gemiddelde loon.

„Het spreekt voor zich dat wij niet gaan staken in het midden van een catastrofe”, zegt Gervais. „Ik hoop alleen dat president Macron deze keer beter heeft begrepen wat een ‘fors investeringsplan’ inhoudt dan het voorbije jaar.”

‘Ergste moet nog komen’

Frankrijk telt zo’n drieduizend zorginstellingen, waarvan zo’n 1.400 publieke. Verzekeraars dekken zowel zorg in publieke als private ziekenhuizen. Maar de publieke zorginstellingen hebben gezamenlijk een schuld van 30 miljard euro, en de slechte werkomstandigheden door besparingen doen veel dokters vluchten naar zorginstellingen in private handen.

Toch zijn het bijna uitsluitend de publieke ziekenhuizen die nu coronapatiënten opvangen. Zij zijn beter toegerust voor zware gevallen en een grote toestroom. Dat zou hen een nieuw elan moeten geven, maar Gervais vreest dat „zodra deze epidemie voorbij is, de economische uitdagingen zo groot zijn dat de ziekenhuizen toch opnieuw vergeten worden”.

Op zondagavond meldde Frankrijk 37.575 bevestigde gevallen van het coronavirus te hebben en 2.314 doden. Het aantal patiënten verdubbelt momenteel elke drie of vier dagen. Premier Édouard Philippe heeft zaterdag gewaarschuwd dat het ergste nog moet komen. Met name in de regio rond Parijs, Île-de-France, is er nog maar weinig capaciteit: van de ongeveer 1.500 bedden op IC-afdelingen waren er afgelopen donderdag bijna 1.300 bezet.

Het is ironisch dat arts Jérôme Salomon, die in de media omschreven wordt als ‘le monsieur coronavirus’ van Macrons regering, al jaren geleden waarschuwde voor een dergelijke situatie. „Frankrijk is niet in staat om een instroom van driehonderd urgente patiënten op te vangen”, schreef Salomon, nu directeur-generaal van de gezondheidszorg, in 2016 in een e-mail die naar boven kwam door de Macronleaks, een pakket van zo’n 20.000 interne e-mails die gelekt werden tijdens Macrons verkiezingscampagne in 2017.

Lees ook dit verhaal over de Macronleaks

„De zorg bevindt zich in een crisis en heeft geen enkele elasticiteit om een variatie op te vangen”, schreef Solomon begin 2017 in een andere e-mail. „We kunnen nu al uitgaan van een aanzienlijke en nochtans vermijdbare menselijke kostprijs.” Solomon had het over de gewone griep.