Een miljardensubsidie tegen massaontslag - maar voor wie precies?

NOW-regeling Het kabinet trekt 10 miljard euro uit om noodlijdende bedrijven te helpen bij het betalen van salarissen. Wie komt daarvoor in aanmerking?

Minister Wouter Koolmees presenteerde dinsdag de Tijdelijke noodmaatregel overbrugging voor werkbehoud.
Minister Wouter Koolmees presenteerde dinsdag de Tijdelijke noodmaatregel overbrugging voor werkbehoud. Foto Bart Maat/ANP

Het was een ongekende operatie voor uitkeringsinstantie UWV: in twee weken tijd een subsidieregeling bedenken én opzetten voor vele tienduizenden ondernemers. Komende maandag hoopt het UWV het noodloket te openen waar werkgevers een tegemoetkoming in hun loonkosten kunnen aanvragen. De overheid vergoedt maximaal 90 procent van de salarissen, om zo massaontslagen te voorkomen.

Dinsdag maakte minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken, D66) de details bekend van deze nieuwe regeling, de opvolger van de werktijdverkorting. Zeven vragen over de Tijdelijke noodmaatregel overbrugging voor behoud van werkgelegenheid (NOW).

1 Welke ondernemers komen hiervoor in aanmerking?

Alle werkgevers die een omzetdaling van minstens 20 procent tegemoetzien in een periode van drie maanden. Die periode mag vanaf maart zijn, maar ook vanaf april of mei. De ondernemer hoeft niet aan te tonen in hoeverre die omzetdaling het gevolg is van het coronavirus en de overheidsmaatregelen daartegen.

De omzetdaling moet berekend worden ten opzichte van een gemiddeld kwartaal in 2019: de jaaromzet gedeeld door vier. Dat is een tegenvaller voor bedrijven die in de tussentijd gegroeid zijn, of die in het voorjaar een omzetpiek hebben. Het UWV zal daar niet voor corrigeren. De regeling moest simpel blijven, schrijft Koolmees aan de Tweede Kamer, zodat aanvragen snel behandeld kunnen worden.

2 Hoe hoog is de tegemoetkoming?

Dat hangt af van het verwachte omzetverlies. Ondernemers die al hun omzet verliezen, krijgen 90 procent van de totale salarissom vergoed, ook voor mensen met een flexibel arbeidscontract.

Wie minder omzet verliest, krijgt een evenredig lagere subsidie. Oftewel: als 50 procent van de omzet wegvalt, bedraagt de subsidie 45 procent van de loonsom. Als 25 procent wegvalt, is dat 22,5 procent. Daar komt een opslag van 30 procent bovenop om de kosten van sociale premies en het vakantiegeld te compenseren.

Er geldt één belangrijke beperking: lonen boven de 9.538 euro per maand komen niet in aanmerking voor subsidie. „Wij vinden dat de verantwoordelijkheid van de overheid ophoudt bij een bepaald inkomensniveau”, zei Koolmees dinsdag.

3 Wat zijn de voorwaarden?

In de subsidieperiode mag geen personeel worden ontslagen om bedrijfseconomische redenen. Ook is het de bedoeling dat werknemers hun volledige loon blijven krijgen. Dat betekent dat ondernemers 10 procent van de loonsom uit de eigen reserves moeten betalen.

De regeling geldt in principe drie maanden. Het kabinet beslist voor 1 juni of er verlenging komt.

Lees ook: Wat doet de overheid voor bedrijven? En 28 andere vragen over de coronarecessie

4 Hoe fraudegevoelig is de regeling?

„Er zijn altijd mensen die proberen te frauderen”, zei Koolmees dinsdag, „en dat zal ook hier gebeuren”. Toch zijn er waarborgen ingebouwd. Zo weet het UWV zelf de loonsom van werkgevers en krijgt het van de Belastingdienst informatie over de omzet in 2019. Er is maar één aspect dat nog niet te controleren valt: het verwachte omzetverlies.

Na afloop van de regeling zullen de werkgevers een afrekening krijgen van het UWV, waarvoor ze hun werkelijke omzet moeten doorgeven, inclusief een accountantsverklaring. Wie een groter omzetverlies heeft dan verwacht, krijgt dan een nabetaling. Bij wie het verlies meevalt, volgt een naheffing. Een boete krijgen zij niet. Koolmees begrijpt dat het voor ondernemers moeilijk kan zijn om hun omzetverlies in te schatten.

5 Hoe gaat het UWV om met ondernemers die de ‘oude’ regeling voor werktijdverkorting hebben aangevraagd?

De 55.000 aanvragers die de afgelopen weken nog geen reactie hebben gekregen op hun aanvraag voor de oude regeling, werktijdverkorting, worden behandeld als een aanvraag voor de nieuwe regeling. Hun zal gevraagd worden om aanvullende informatie te sturen, onder meer over hun verwachte omzetverlies. Het is de bedoeling dat zij dan binnen 2 tot 4 weken het eerste deel van hun subsidie krijgen.

6 Hoeveel geld is hiermee gemoeid?

Het kabinet heeft voorlopig 10 miljard euro gereserveerd, gebaseerd op een grove inschatting. Met dat geld kan de overheid een kwart van de Nederlandse werkgevers compenseren voor een omzetdaling van gemiddeld 45 procent.

7 Hoe reageren werkgevers en vakbonden?

Tevreden. „Met dit pakket wordt grote werkloosheid voorkomen”, zegt Piet Fortuin, voorzitter van vakbond CNV. De werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland zijn „verheugd” dat het loket snel opengaat. „Wij hopen op een soepele en snelle uitvoering, want het geld vliegt veel bedrijven uit, zonder dat er iets binnenkomt.”