De urnen in Wuhan wijzen op meer doden dan China claimt

China Hoe betrouwbaar zijn de cijfers die China over de epidemie naar buiten brengt? Foto’s van grote stapels urnen roepen vragen op.

Een man wacht dinsdag op een begraafplaats in Wuhan, waar inwoners de stoffelijke resten van naasten mogen ophalen.
Een man wacht dinsdag op een begraafplaats in Wuhan, waar inwoners de stoffelijke resten van naasten mogen ophalen. Foto Hector Retamal/AFP

Waarom krijgt één crematorium in Wuhan in een week tijd maar liefst 5.000 urnen aangeleverd? Er waren officieel toch maar 2.548 doden gevallen in de stad die het epicentrum vormde van de uitbraak van het coronavirus in China?

Caixin, een Chinese mediaorganisatie die tot nu toe zeer accuraat over Covid-19 bericht, toonde vorige week een foto van een vrachtwagen met daarop 2.500 urnen. De chauffeur vertelde dat dit al de tweede lading was die hij die week aan dat crematorium leverde. En Wuhan telt acht crematoria. Hoeveel urnen waren er dan in de hele stad wel niet geleverd?

Sinds vorige week mogen de inwoners van Wuhan naar buiten om de stoffelijke resten van hun naasten op te halen. Nu blijkt dat de urnen niet de enige aanwijzing zijn dat er in Wuhan waarschijnlijk veel meer doden zijn gevallen dan de vermelde ruim 2.500. Volgens sommige schattingen kan het om wel veertigduizend doden gaan. Ook zijn er aanwijzingen dat de Chinese cijfers over nieuwe besmettingen niet volledig zijn.

Caixin kwam maandag ook met een reportage waaruit blijkt dat veel meer mensen zich bij de crematoria melden om hun dierbaren op te halen dan logisch zou zijn bij 2.548 sterfgevallen. De site citeert een vrouw die te midden van een grote toeloop zes uur moest wachten voordat ze de as van haar overleden vader mee kreeg. Met een voucher kon ze een gratis urn van jade uitzoeken. Ze koos er een in gebroken wit, een kleur die haar vader mooi vond. Die leverde ze in bij een loket. Daarna kreeg ze hem weer terug, zwaarder en met rode linten er omheen.

Ook op sociale media maken inwoners melding van de drukte in de wachtruimtes van de crematoria, waar iedereen anderhalve meter afstand bewaart, en de vele urnen die er dagelijks worden overgedragen.

Op het hoogtepunt van de crisis was de toestand in Wuhan chaotisch. Daarover berichtte onder meer de inmiddels verdwenen burgerjournalist en jurist Chen Qiushi vanuit Wuhan. Er waren veel te weinig testkits. Mensen bij wie de ziekte niet officieel was vastgesteld, mochten niet opgenomen worden in de ziekenhuizen, als ze al vervoer konden vinden om het ziekenhuis te bereiken. Anderen wilden juist niet naar het ziekenhuis komen, uit angst voor besmetting. Wie thuis stierf, kwam niet in de officiële statistieken terecht.

De klokkenluider is vermist

Chen Quichi maakte videoboodschappen waarin hij de onzekerheidsmarges in de tellingen aan de kaak stelde. Na zijn laatste boodschap, begin februari, werd niets meer van hem vernomen.

Het zijn niet de enige Chinese cijfers waarbij vraagtekens geplaatst kunnen worden. Officieel is er de afgelopen dagen bijvoorbeeld maar één nieuw geval van Covid-19 in Wuhan gemeld. Dat komt onder meer doordat de asymptomatische gevallen niet worden meegeteld. Dat zijn mensen die wel zijn besmet, maar die niet of nauwelijks ziekteverschijnselen hebben. Er is steeds meer bewijs dat zij de ziekte desondanks wel kunnen overdragen. Zo kan de ziekte zich ongemerkt verder verspreiden, en zo neemt de kans op een tweede golf besmettingen toe.

Een ambtenaar van de gezondheidsdienst in Wuhan meldde anoniem aan Caixin dat ziekenhuizen per dag stuiten op soms wel twaalf van deze nieuwe, asymptomatische gevallen. Het gaat dan om mensen die met andere, niet-gerelateerde klachten naar het ziekenhuis komen en die daar verplicht getest worden op Covid-19 alvorens zij een behandeling voor hun andere klacht mogen ondergaan. Deze mensen gaan bij een positieve uitslag veertien dagen in quarantaine. Alleen als ze binnen die tijd alsnog symptomen krijgen, worden ze meegeteld in de statistieken.

Positief, negatief, positief

De Amerikaanse National Public Radio (NPR) sprak met een arts in Wuhan die zelf aanvankelijk ziek werd en herstelde. Na zijn herstel testte hij negatief, maar onlangs testte hij toch weer positief.

„Wat de mensen die opnieuw positief testten betreft: de officiële partijlijn is dat niet bewezen is dat zij besmettelijk zijn”, aldus deze arts tegenover NPR. „Dat is niet hetzelfde als vaststellen dat ze ook echt niet besmettelijk zijn.”

Lees ook: Zelfs Duitsland moet op ‘Italiaanse toestanden' voorbereid zijn

Het gevaar blijft reëel dat Chinese ambtenaren vooral hun superieuren willen plezieren. Nu China’s officiële boodschap is dat de ziekte zo goed als overwonnen is, zullen zij aarzelen om nieuwe besmettingen te melden. Dan is de verleiding groot om patiënten als asymptomatisch weg te schrijven.

Van het gevaar dat er van asymptomatische gevallen uitgaat, is ook de Chinese premier Li Keqiang, belast met de aanpak van Covid-19, zich bewust. Daarom komen óók deze gevallen vanaf woensdag alsnog in de officiële statistieken terecht, besloot Beijing. Het Chinese kabinet stelde in een verklaring dat die informatie „open en transparant” moet worden vrijgegeven.

Dinsdag meldde China 48 nieuwe gevallen, allemaal besmettingen van mensen die uit het buitenland waren teruggekeerd. Het totaal aantal besmettingen vanuit het buitenland kwam daarmee op 771.

Op 4 april is het Qing Ming, het Chinese Allerzielen, de dag dat mensen hun overleden dierbaren eren. Maar het lijkt er niet op dat de inwoners van Wuhan dat dit jaar vieren. Alle publieke activiteiten voor Qing Ming zijn uitgesteld of afgelast.