Uitbreiding IC-bedden vergt het uiterste van ziekenhuizen

Intensive care Het bed zelf is nog te regelen, met alle middelen en mensen die nodig zijn voor intensivecarezorg is het lastiger.

Een tot intensive care unit omgebouwde kamer in het Erasmus MC in Rotterdam. Het ziekenhuis heeft extra intensive care capaciteit vrijgemaakt voor de verwachte toestroom van patiënten met het coronavirus. ANP SEM VAN DER WAL
Een tot intensive care unit omgebouwde kamer in het Erasmus MC in Rotterdam. Het ziekenhuis heeft extra intensive care capaciteit vrijgemaakt voor de verwachte toestroom van patiënten met het coronavirus. ANP SEM VAN DER WAL Foto Sem van der Wal/ANP

Minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) zei vorige week in de Tweede Kamer dat het uit de grond stampen van 500 extra intensivecarebedden (naar een totaal van 1.600) „spannend” zou worden maar voorspelde dat Nederland het „net zou halen”.

Maandag zei Diederik Gommers, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care, dat de ziekenhuizen vóór zondag aanstaande nog 800 intensivecarebedden moeten hebben, om de groeiende aantallen ernstig zieke Covid-19-patiënten te verzorgen. Maandagavond lagen er al 1.060 Covid-19 patiënten op 73 intensive cares in het land. Er zijn in totaal 864 patiënten aan Covid-19 overleden.

Normaal gesproken telt Nederland 1.150 intensivecarebedden; 70 procent wordt doorgaans bezet door patiënten die een infarct, verkeersongeluk, bloedvergiftiging of zware operatie hebben gehad. Veel niet-spoedeisende operaties zijn nu uitgesteld waardoor 30 procent van de intensivecarebedden tijdelijk niet wordt gebruikt. Maar het aantal Covid 19-patiënten op de intensive care groeit zo hard – alleen al de afgelopen acht dagen gemiddeld 100 mensen per dag – dat het aantal bedden in allerijl is uitgebreid tot 1.600.

De Covid-19 patiënten blijven bovendien lang op de IC – gemiddeld twee tot vier weken. Normaal verblijft een IC-patiënt hooguit een week op de intensive care. Tot nu toe zijn slechts twintig patiënten die op de IC lagen hersteld.

Opleiden in sneltreinvaart

Het is de vraag of de 75 ziekenhuizen zo snel voor zo veel extra IC-bedden kunnen zorgen. Gommers zei vorige week in de Kamer dat „de Nederlandse zorg het gewoon niet aankan” als er tussen de 2.500 en 3.000 IC-bedden nodig zijn.

„Een bed organiseren is niet moeilijk”, zegt een ziekenhuisdirecteur die net zijn intensive care heeft verdubbeld naar 28 plekken. „Ingewikkelder is apparatuur organiseren – beademingsmachines –, beschermend materiaal voor verpleegkundigen, zoals mondkapjes en brillen, medicijnen voor de patiënt die aan de beademing ligt [slaapmiddelen, spierverslappers en morfine] én het personeel zelf. Hoelang houden zij het allemaal vol? Ze werken nu al meer uren dan normaal. We leiden in sneltreinvaart operatiekamer-assistentes en anesthesiemedewerkers op om de IC-verpleegkundigen bij te staan.”

Lees ook: Wie kan ten prooi vallen aan het coronavirus? Iedereen, maar mannen worden zieker

Het UMC Groningen heeft over een week bijna drie keer zoveel IC-bedden als normaal, vertelt intensivist Peter van der Voort. „Het is een enorme organisatie om dat veilig te doen [voor de patiënt], daar hebben we onze zorgen over. Het móét, en we doen het ook, maar je zult zien dat het een enorme wissel trekt op het personeel. We hopen dat de instroom een beetje af gaat nemen tot half april, maar dan zijn we er niet vanaf. Het zal wel tot eind mei duren voor het rustiger wordt.”

Daarnaast liggen er enkele duizenden patiënten met Covid-19 op de gewone verpleegafdelingen van de ziekenhuizen; tot maandag waren er 3.900 opgenomen. Velen herstellen zonder intensive care. Maar een deel is te zwak om te worden opgenomen op de IC. Verschillende ziekenhuizen hebben nu een palliatieve Covid-19-afdeling ingericht waar patiënten, veelal ouderen, kunnen sterven.

Dit weekend verplaatste het Isala ziekenhuis in Zwolle als eerste ziekenhuis twee Covid-19-patiënten naar een Duits ziekenhuis. Dat zou een optie voor alle ziekenhuizen kunnen zijn als zij te vol raken. Het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding kijkt sinds vorige week welk ziekenhuis plek heeft voor coronapatiënten. Een woordvoerder zegt dat er „vooralsnog” alleen binnen Nederland naar overplaatsing wordt gekeken.

Een ander alternatief is om tijdelijk twee patiënten aan te sluiten op één beademingsapparaat. In een richtlijn die de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care vorige week publiceerde staat dat deze optie alleen „in noodsituaties” moet worden gebruikt. „Beademingsmachines zijn niet ontworpen voor het beademen van meer dan één patiënt tegelijkertijd.” Minister De Jonge zei in de Kamer dat deze optie „niet ideaal” is. „Maar als het moet, is het wel fijn dat het kan.”

Vanwege de groeiende druk op de ziekenhuizen lijkt het zeker dat het kabinet dinsdag alle geldende beperkende maatregelen verlengt tot ruim na de oorspronkelijke deadline van 6 april. Het gaat onder meer om het sluiten van scholen en horeca en de oproep thuis te werken.