Pijnlijk inkijkje bij kwetsbare leerlingen thuis

De Impact Door het thuisonderwijs krijgen leerkrachten letterlijk een beeld van de manier waarop kinderen thuis wonen en leren. Schoolbestuurder Mirjam Leinders ziet een ‘corona-generatie’ ontstaan. In deze serie beschrijft Danielle Pinedo welke impact het coronavirus heeft op mensen.

NRC sprak een maand lang met twaalf mensen die in de frontlinie stonden van de corona-epidemie. Van arts tot ondernemer, van schoolbestuurder tot supermarkthouder. Wat maakten zij mee? Wat waren hun zorgen? Hoe hielden ze de moed erin?

Twee weken geleden was Mirjam Leinders nog hoopvol. „Het bruist en het borrelt hier”, zei de 52-jarige bestuurder van de Amsterdamse stichting Innoord, waaronder zestien openbare scholen vallen. Problemen waren er te over, maar zij en haar medewerkers stroopten de mouwen op. Hadden leerlingen geen laptop of wifi-verbinding om onderwijs op afstand te volgen? Hup, dan belde ze met bedrijven of de gemeente. „Wat we normaal in twee jaar bereiken, fixen we nu in twee weken”, zei ze bijna euforisch.

Het is dan ook even wennen: het timide geluid dat nu klinkt aan de andere kant van de lijn. „De problemen met laptops en wifi zijn wel zo’n beetje verholpen”, zegt Leinders. „Onze scholen krijgen van de gemeente 330 laptops en meer dan 40 wifi-hotspots te leen. Maar je wil niet weten wat leerkrachten zien als ze door al die videoschermen de huiskamers in kijken. Veel leerlingen hebben geen plek om te werken. Ze maken huiswerk in een kast, achter een gordijn, of zelfs in de badkuip. Door het afstandsonderwijs krijgen we letterlijk en figuurlijk een inkijkje.”

„Ik heb geen idee hoe we die generatie gaan bijspijkeren. Misschien een zomerschool of onderwijstijdverlenging? Het gaat hoe dan ook heel ingewikkeld worden.”

Vroeger deden scholen aan huisbezoeken, tegenwoordig niet meer. Ook zonder die inspecties weet Leinders dat ruim een derde van de leerlingen – vaak kinderen van migranten, statushouders of vluchtelingen – een leerachterstand heeft. Toch is het confronterend als je door de gevolgen van Covid-19 ziet wat dat met kinderen doet. „Ze hebben geen ouders die hen begeleiden bij het thuisonderwijs; die spreken de taal niet of begrijpen de lesstof niet. Hoe langer deze crisis duurt, hoe groter hun achterstand wordt.”

Leinders verwacht dat de gevolgen „nog jarenlang doordenderen” en spreekt zelfs van ‘de coronageneratie’. „Ik heb geen idee hoe we die generatie gaan bijspijkeren. Misschien een zomerschool of onderwijstijdverlenging? Het gaat hoe dan ook heel ingewikkeld worden.”

Veel leerlingen hebben geen plek om te werken. Ze maken huiswerk in een kast, achter een gordijn, of zelfs in de badkuip.

En dan is er ook nog die andere groep, zo’n veertig leerlingen in totaal. Ze worden thuis mishandeld, lichamelijk, psychisch of seksueel. Of ze zijn getuige van geweld tussen hun ouders. „Voor veel van deze kinderen is school een veilige haven”, zegt Leinders. „We gaan ze daarom deze week terughalen naar school, met hulp van jeugdzorg en orthopedagogen. Er worden kleine groepjes gevormd, twee begeleiders elk. Het woord ‘vitaal’ valt vaak in deze tijd. Nou, voor deze kinderen zijn de uitstapjes van vitaal belang.”

Door de coronacrisis wordt goed zichtbaar hoe kwetsbaar leerlingen zijn, zegt Leinders. „Dat is heel pittig.”

Luister ook naar deze aflevering van onze podcastserie NRC Vandaag: Waarom de coronacrisis ongelijkheid tussen scholieren vergroot

U kunt zich ook abonneren via Apple Podcasts, Stitcher, Spotify, Castbox of RSS.

Miriam de Graaff (34)

Sociaal psycholoog, woont in Borne (Overijssel).

Monique Bueving (48)

Voorzitter van de voedselbank in de stad Groningen.

Lodewijk Poelhekke (47)

Traumachirurg en voorzitter van de vereniging van medisch specialisten in het Maasziekenhuis Pantein in Boxmeer. Woont in Nijmegen.

Mary-Jo de Leeuw (45)

Cybersecurityexpert, woont in Wassenaar.

Roland Kramer (57)

Uitvaartverzorger in Den Bosch.

Armand Lagrouw (56)

Regiomanager bij Surplus, een organisatie voor verpleging en verzorging in Breda. Woont in Sprang-Capelle.

Maaike Roovers-Schellekens (45)

Huisarts in Sassenheim. Woont in Oegstgeest.

Soenil Bahadoer (52)

Chefkok en eigenaar van het twee sterrenrestaurant De Lindehof in Nuenen.

Paul Corbijn (52)

Eigenaar Plus-supermarkt in Vrouwenpolder.

Mirjam Leinders (52)

Bestuurder stichting Innoord in Amsterdam. Woont in Badhoevedorp.

Luc Tanja (53)

Afdelingsmanager daklozenopvang van het Leger des Heils in Almere. Woont in Amsterdam.

Rob van Haaster (50)

Bloembollenkweker in Vijfhuizen.

Ulfert Molenhuis (72)

Voormalig voorzitter van de voedselbank in de stad Groningen.