Cardiologen luiden de noodklok: hartpatiënten mijden het ziekenhuis

Gezondheidszorg Cardiologen luiden de noodklok: hartpatiënten blijven thuis uit angst voor een coronabesmetting en dat is levensgevaarlijk.

HagaZiekenhuis
HagaZiekenhuis Foto Koen van Weel

Cardioloog Wilco Tanis uit het HagaZiekenhuis pakte vorige week toch maar eens de telefoon uit zijn witte jas. Hij twijfelde: werkte het ding wel? Waren er soms problemen met de verbinding? Tanis is gewend dat het toestel van de dienstdoende cardioloog roodgloeiend staat. Daarop bellen huisartsen voor overleg als ze twijfelen of ze een patiënt met mogelijke hartproblemen moeten doorsturen naar de spoedeisende hulp. Nu bleef het apparaat in zijn zak stil.

Tanis en andere cardiologen maken zich ernstige zorgen omdat patiënten met hartproblemen het ziekenhuis mijden. De afdeling cardiologie van het HagaZiekenhuis ziet een drastische daling van het aantal patiënten dat zich meldt met een hartinfarct of dreigend hartinfarct. Vorige week was dat 70 procent minder dan dezelfde week een jaar eerder. Vermoedelijk speelt angst om in een ziekenhuis te komen een rol vanwege het risico op een coronabesmetting. En angst om drukke dokters lastig te vallen. Dat mensen dat denken is niet gek: ziekenhuizen hebben afgelopen weken een groot deel van de niet-coronazorg afgezegd.

In de ergste door corona getroffen gebieden in Europa is het aantal ziekenhuisopnames van mensen met acute hartproblemen met 75 procent teruggelopen, waarschuwde de Europese vereniging voor cardiologie ESC vorige week. „Dit betekent niet dat die hartproblemen er niet zijn”, zegt voorzitter Barbara Casadei in een videoboodschap. „Er zouden er zelfs meer moeten zijn in tijden van een griepepidemie.” Italiaanse collega’s waarschuwden Nederlandse cardiologen al over de terugval in patiënten.

Slechts elf verwijzingen

Nieuwe patiënten met hartproblemen voelen vaak druk op de borst, bijvoorbeeld bij inspanning. Het drukkende gevoel kan uitstralen naar arm(en), rug of kaak. Mensen kunnen misselijk worden, misschien ook zweten. Dit soort tekenen kunnen duiden op een naderend, mogelijk zelfs acuut hartinfarct.

Tanis is als hoofd van de polikliniek cardiologie normaal gesproken enkele uren per dag bezig om de doorverwijzingen van de huisartsen te beoordelen op ernst. Waar hij normaal honderdvijftig tot tweehonderd verwijzingen per week doorploegt, viel dat vorige week terug tot elf. „Zoiets heb ik in mijn hele carrière nog nooit meegemaakt”, zegt Tanis. „Ook meer dan de helft van de spoedprocedures op de catherisatie/dotterafdeling is weggevallen.”

Cardioloog Wilco Tanis Foto HagZiekenhuis

De cardioloog belde huisartsen in Den Haag om te vragen of zij soms minder mensen doorverwijzen. Een enkeling bleek dat te doen, maar het leeuwendeel zei minder patiënten op het spreekuur te zien met zulke klachten. „Wij cardiologen zijn heel erg bang dat mensen thuis een infarct doormaken”, zegt Tanis „omdat ze geen dokter durven waarschuwen of naar de spoedeisende hulp durven komen. Maar mensen met hartproblemen moeten juist niet thuisblijven.”

Er sterven jaarlijks bijna 40.000 Nederlanders aan hart- en vaatziekten. „Ik maak me zorgen of dat er niet meer worden”, zegt Tanis. „Nu zijn we er vaak vroeg bij en kunnen we veel voorkomen door tijdig medicatie te geven en een dotter- of openhartoperatie te verrichten. Wachten kan eigenlijk niet bij deze zorg. In het kielzog van de coronacrisis kan een volgende golf aan overlijdens ontstaan als mensen met hartklachten niet naar een dokter durven te gaan.”

De Nederlandse Vereniging van Cardiologie, met negentienhonderd leden, herkent de ervaringen van Tanis. „Acute klachten, wel melden!”, schrijft de beroepsvereniging op haar site. Momenteel wordt in kaart gebracht hoeveel de cardiologische zorg is teruggelopen. Eind deze week wordt dat overzicht verwacht.

Ze zijn er erger aan toe

Joan Meeder, binnenkort voorzitter van de vereniging, zag ook een onverklaarbare terugval in het Limburgse ziekenhuis VieCurie in Venlo waar hij werkt. „We zien minder mensen op onze afdeling, en vaker dat mensen zich láter melden en er dus erger aan toe zijn. Dat ze thuis merkten: het gaat toch echt niet. Bij een acuut, groot hartinfarct is het belangrijk in de eerste negentig minuten in het ziekenhuis te zijn.”

Veel mensen durven niet naar het ziekenhuis doordat ze het zien als corona-besmettingshaard, zegt Meeder. „Maar het risico op het virus is echt klein als je niet op een corona-afdeling bent.” Dat vindt Tanis ook. „Wij hebben speciale ‘straten’ op de spoedeisende hulp voor patiënten met symptomen van corona, en mensen zonder. Hartpatiënten hoeven niet bang te zijn. Ze worden in afgeschermde gedeelten verpleegd.”

Overigens blijkt een besmetting met het coronavirus wel vaker slecht af te lopen bij patiënten met een onderliggende hartziekte. „Bij hen is de kans groter op het krijgen van grote complicaties”, zegt Tanis.

Het is niet zo dat alle cardiologie doorgaat tijdens deze virusuitbraak. Hartingrepen die voorlopig niet doorgaan zijn bijvoorbeeld dotterbehandelingen bij patiënten die stabiel zijn. Vervanging van de batterij van pacemakers wordt waar mogelijk ook uitgesteld.

Zolang er genoeg ruimte is op de intensive cares, gaan noodzakelijke dotterbehandelingen en hartoperaties wel door. En waar het kan, doet Tanis zijn afspraken telefonisch. „Mensen moeten weten dat wij cardiologen nog steeds klaarstaan om ze te helpen.”