Gantz zwicht, Netanyahu profiteert

Regeringsvorming Israël Benny Gantz’ voorstel om vanwege corona in zee te gaan met Netanyahu, spleet zijn partij. Zijn aartsrivaal is nu weer veruit de grootste.

Een verkiezingsaffiche in Ramat Gan vorige maand: Benny Gantz (links) van oppositiepartij Blauw-Wit, met in zijn schaduw premier Benjamin Netanyahu.
Een verkiezingsaffiche in Ramat Gan vorige maand: Benny Gantz (links) van oppositiepartij Blauw-Wit, met in zijn schaduw premier Benjamin Netanyahu. Foto Jack Guez/AFP

Het aantal coronadoden is in Israël tot dusverre nog betrekkelijk laag maar nu al staat vast dat een van de voornaamste politieke slachtoffers de grootste Israëlische oppositiepartij Blauw-Wit onder leiding van Benny Gantz is. Niet dat Gantz persoonlijk met Covid-19 kampt, maar onder druk van de coronacrisis is zijn nog jonge partij afgelopen weekeinde uit elkaar gespat.

Tegen de zin van een deel van zijn eigen partij in besloot Gantz eind vorige week met de door hem en zijn achterban verfoeide demissionaire premier Benjamin Netanyahu te gaan onderhandelen over een regering van nationale eenheid. Dit ondanks de plechtige belofte aan de kiezers van Blauw-Wit bij drie achtereenvolgende parlementsverkiezingen in het afgelopen jaar om dat niet te doen.

Volgens Gantz is zo’n coalitie met de politieke aartsrivaal in het nationaal belang, nu het nieuwe coronavirus ook in Israël oprukt. „Dit is niet de tijd voor onderlinge gevechten en modder gooien”, zei hij vorige week in een toespraak in de Knesset, het Israëlische parlement. „Dit is geen tijd voor controverses en verdeeldheid. Dit is de tijd voor verantwoordelijk, gedreven en patriottisch leiderschap. Laten we de handen ineenslaan en Israël uit deze crisis krijgen.”

Geholpen door het coronavirus

Netanyahu keek tevreden toe hoe Gantz uiteindelijk dan toch was bezweken onder zijn aanhoudende oproepen om in het nationaal belang te handelen. Alles wijst er immers op dat hij nu zijn premierschap, toch al het langste uit de Israëlische geschiedenis, kan voortzetten. Twee weken geleden was het coronavirus hem ook al te hulp gesneld, toen zijn rechtszaak wegens verdenking van corruptie van 17 maart voor zeker twee maanden werd uitgesteld.

Dat Netanyahu zelf maandag ook in quarantaine moest omdat een medewerker het coronavirus bleek te hebben, moest hij op de koop toe nemen. Een test moet uitwijzen of ook hij besmet is. Andere medewerkers van Netanyahu moesten tot nader order eveneens in quarantaine.

Belangrijk voor Netanyahu is dat hij voorlopig kan aanblijven als premier en even af is van zijn rechtszaak. Dat in een ontwerp-regeerakkoord staat dat Gantz hem over anderhalf jaar moet opvolgen, is van later zorg. Het is immers maar afwachten of het zover komt, want de positie van Gantz is de laatste dagen snel verzwakt.

Binnen zijn eigen partij Blauw-Wit, die pas ruim een jaar geleden werd opgericht uit een aantal linkse groeperingen met het doel de heerschappij van Netanyahu’s Likud eindelijk te doorbreken, brak een opstand uit. Onder meer de oud-ministers Yair Lapid en Moshe Yaalon weigerden pertinent met Netanyahu te regeren omdat die volgens hen allang had moeten aftreden wegens zijn corruptieproces. Lapid vond dat de kiezers waren „verraden”. Zij besloten verder te gaan met hun eigen alliantie, Yesh Atid-Telem (16 zetels in de Knesset). Gantz blijft leider van het restant van Blauw-Wit (15 zetels). Nog twee andere leden begonnen een eigen fractie.

Winnaar van de verschuivingen

Zo is er na ruim een jaar van stagnatie waarin het ook na drie parlementsverkiezingen telkens onmogelijk bleek een regering te vormen, dankzij corona eindelijk beweging te zien op het politieke toneel. Maar de winnaar van deze verschuivingen, luidt de conclusie van de meeste analisten, is in de eerste plaats Netanyahu, wiens politieke carrière nog maar een paar maanden geleden voorbij leek. Nu is zijn Likud (met 36 zetels in de 120 zetels tellende Knesset) weer ruim de grootste partij van het land.

Lees ook: Netanyahu wint, maar Israël moddert voort

Of het echt tot de door Netanyahu en Gantz gewenste coalitie komt, is nog niet helemaal zeker. In het weekeinde was er volgens woordvoerders van beiden „goede vooruitgang” geboekt bij hun onderhandelingen.

Het aantal coronabesmettingen in Israël stijgt intussen snel. Zondag stond de teller op 4.247 en vielen er vijftien doden te betreuren.

Hoe zorgelijk ook, er tekenen zich tegelijk ook enkele positieve trends af door het coronavirus. Zo werken Israël en de Palestijnse Autoriteit doelmatig samen bij de bestrijding ervan. Het kwam ze op een zeldzaam pluimpje te staan van VN-secretaris-generaal António Guterres.

Ook in Israëlische ziekenhuizen, waar vanouds veel Palestijnse artsen en verpleegkundigen werken, wordt zij aan zij gewerkt om de patiënten op te vangen en te behandelen.

Meer problemen leveren de ultra-orthodoxe joodse gemeenschap op, die het gezag van de staat Israël soms niet erkennen. Ze willen hun massale gebedsbijeenkomsten gewoon voortzetten, ondanks instructies om dat niet te doen. Al herhaaldelijk heeft de politie hard moeten ingrijpen tegen orthodoxen in met name Jeruzalem.