Opinie

Discussie over eurobonds is bij coronacrisis overbodig

Economische crisis Niet met ‘eurobonds’, maar via monetaire financiering door centrale banken herstelt de EU-economie zich na de coronacrisis het best, menen en .
De Europese Centrale Bank in Frankfurt
De Europese Centrale Bank in Frankfurt Foto: Mauritz Antin/ EPA

Diverse overheden en banken hebben, met steun van de Europese Centrale Bank (ECB), maatregelen genomen om het risico te beperken dat talloze ondernemingen door de coronacrisis omvallen en de werkloosheid onnodig toeneemt. Die maatregelen zijn vooral op de korte termijn gericht: op het financieren van de extra medische zorg en het overbruggen van de lockdown die, al dan niet bedoeld, inmiddels feitelijk plaatsvindt. Dat is fase 1. In de volgende fase komt het erop aan de economie weer op gang te krijgen. Als dat lukt, komt de tijd om lessen te trekken en die te implementeren.

De noodmaatregelen in die eerste fase hebben enorme balanseffecten, zowel voor de betrokken overheden en banken als voor de ondernemingen die zij proberen te ondersteunen. Het gevaar bestaat dat die balanseffecten een zware wissel trekken op het economisch herstel in fase 2.

Om dat gevaar te beperken, respectievelijk in een later stadium snel en effectief nog verder te kunnen beperken, bepleiten wij dat de betrokken overheden hun noodmaatregelen niet financieren door extra obligaties uit te geven, maar door rood te staan bij hun respectievelijke centrale banken.

Leenbehoefte

Dat heeft meerdere voordelen. In de eerste plaats vermindert het de opwaartse druk op de rente, omdat landen minder hoeven te lenen door het uitgeven van obligaties. De onrust op de obligatiemarkten van half maart illustreert het belang daarvan. Die onrust was immers, naast de snel opdrogende liquiditeit, vooral ingegeven door de angst voor een sterke toename van de leenbehoefte van de overheden.

Lees ook: ‘Walgelijk’ en ‘wreed’: hoe Nederland in de coronacrisis vijanden maakt in de EU

In de tweede plaats beperkt het de omvang van de interventies waartoe de ECB zich gedwongen ziet om die onrust te beteugelen. Het zijn interventies die een onnodige wissel op de Europese samenwerking leggen. Impliciet doen zij immers een beroep op de solidariteit tussen de eurolanden onderling. Binnen de kortste keren kunnen daardoor (zowel binnen, als tussen die landen) politieke spanningen ontstaan.

De onenigheid van de laatste dagen over de inzet van het Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM) en de discussies over de eventuele uitgifte van euro-obligaties of zogenoemde ‘coronabonds’ zijn een teken aan de wand. De mogelijkheid om ook in de toekomst snel en voldoende financiering te bieden, kan erdoor in het geding komen en de toekomst van de Europese Unie wordt er onnodig mee belast. De financieringsaanpak die wij voorstaan, maakt de hele discussie overbodig.

Stimulans voor groei

Financiering via de nationale centrale banken heeft als derde voordeel dat een eventueel later noodzakelijk blijkende herstructurering van de enorme schulden die in fase 1 ontstaan, snel en effectief gerealiseerd kan worden, zonder nieuw appel op de solidariteit tussen de eurolanden onderling.

Het vierde voordeel is dat het monetaire beleid zo een bijdrage aan het economisch herstel kan leveren, die veel effectiever is dan de maatregelen die de ECB tot nu toe heeft afgekondigd. Die maatregelen hebben ontegenzeggelijk geholpen om de onrust op de financiële markten te beperken, maar als stimulans voor de economische groei verwachten wij er niet veel van, omdat het geld vooral in de financiële sector terechtkomt en niet bij burgers en bedrijven. De aanpak die wij voorstaan is effectiever en beter te doseren.

Ons voorstel betekent een vorm van monetaire financiering die in strijd is met artikel 123 van het EU-Verdrag. Op voorwaarde dat zij tijdelijk is, beperkt blijft tot de financiering van de reeds aangekondigde en nog te treffen noodmaatregelen en gesanctioneerd wordt door duidelijke afspraken tussen de betrokken landen enerzijds en de ECB anderzijds, achten wij die strijdigheid in de huidige omstandigheden alleszins verantwoord.

Gelet op de zojuist bedoelde restricties, is het nodig dat alle noodmaatregelen, naar vorm en oogmerk, apart worden geadministreerd – zowel door de respectievelijke overheden en banken, als door de ontvangende ondernemingen. Dat maakt het bovendien mogelijk de structuur en de financiering ervan in een later stadium nog aan te passen.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.