Coronacrisis duwt lokale pers in de VS nog dieper in de malaise

Kranten Bij lokale nieuwsmedia in de Verenigde Staten is het al jaren crisis. De coronacrisis ontneemt veel dagbladen nu ook hun advertentie-inkomsten. Nationale titels als The New York Times en The Washington Post profiteren.

Journalisten op persconferentie van New Yorkse gouverneur Cuomo over de pandemie op 24 maart.
Journalisten op persconferentie van New Yorkse gouverneur Cuomo over de pandemie op 24 maart. Foto John Minchillo/AP

‘Het is veel erger dan mensen zich realiseren.’ Zo begint Chris Faraone aan de telefoon een tirade over de lokale nieuwsvoorziening in de Verenigde Staten. Faraone, mede-eigenaar en hoofdredacteur van DigBoston, een alternatief weekblad dat zich focust op politiek en uitgaan in Boston, steekt zijn frustraties niet onder stoelen of banken.

In de lokale politiek „hebben we geen idee wat er gebeurt: de corruptie, criminaliteit, diefstal”, vervolgt hij. Door de kaalslag op krantenredacties kunnen politici op het niveau van steden, gemeenten en staten vaak ongecontroleerd hun gang gaan, denkt hij, ook tijdens de coronacrisis. „Tijdens deze crisis zou ik er nog niet eens op vertrouwen dat ze een GoFundMe kunnen opzetten”, zegt Faraone, verwijzend naar de crowdfundingsite die veel wordt gebruikt om geld in te zamelen voor medische noodgevallen.

Sinds 2006 is het aantal krantenjournalisten in de VS gehalveerd. In 2018, het meest recente jaar waarover cijfers bestaan, waren er nog 37.900 redacteuren over, verspreid over duizenden kranten in de VS. In de afgelopen vijftien jaar zijn 1.800 kranten opgedoekt. Inmiddels werkt 5 procent van alle Amerikaanse journalisten nog maar voor één krant: The New York Times. Veel lokale dagbladen moeten het doen met een handvol redacteuren, grotendeels op freelancebasis.

Er zijn anno 2020 meer Amerikanen die nog in kolenmijnen werken dan op krantenredacties. En terwijl president Trump in speeches vaak belooft dat hij de mijnen gaat redden, worden journalisten aan hun lot overgelaten. Ondertussen denken zeven op de tien Amerikanen dat het financieel prima gaat met lokale media, blijkt uit onderzoek van Pew, terwijl de totale oplage van alle dagbladen in het afgelopen decennium is gehalveerd en de advertentie-inkomsten nog sterker terugliepen. Steeds meer lokale dag- en weekbladen worden samengevoegd in conglomeraten als Gannett en MediaNews Group. Zij delen veel kopij, terwijl wordt bezuinigd op écht lokale verslaggeving.

De dagbladsector in de VS: dalende cijfers

Online concurrentie

Voor lokale kranten speelt ook mee dat ze online moeilijk kunnen concurreren met nationale media als The New York Times en The Washington Post. De Times heeft 3,5 miljoen digitale nieuwsabonnees, plus inkomsten uit een recepten-app en de digitale kruiswoordpuzzel. Alle kranten van Gannett, waaronder de nationale titel USA Today en 261 dag- en weekbladen in 46 deelstaten, hebben bij elkaar slechts 800.000 digitale abonnees.

In een column voor – wie anders? – The New York Times schreef Ben Smith, de voormalig hoofdredacteur van BuzzFeed News, onlangs dat het digitale succes van de Times misschien wel „slecht nieuws voor de journalistiek” is. Hij vreest dat de krant uitgroeit tot een digitaal monopolie, zoals Google op de markt voor zoekmachines. The Times „heeft grote voordelen bij het opbouwen van digitale abonnementen”, denkt ook Rick Edmonds, media-analist bij journalistiek instituut Poynter. „Ze hebben een geweldig product, waar ze continu in kunnen blijven investeren. Uit zakelijk perspectief, en wat betreft hun invloed op het nieuwslandschap, is dat een virtueuze cirkel.”

Ook Faraone is het „honderd procent” eens met Smith, maar denkt dat lokale media het vooral ook moeilijk hebben door mismanagement bij de grote krantengroepen. De consolidatie in de nieuwsmedia heeft volgens hem gezorgd voor een uitholling van het nieuwslandschap. De steeds dunnere, minder relevante lokale kranten graven zo hun eigen graf. „Ik verwijt mensen die hun lokale media zat zijn niets”, zegt Faraone. „Als je zo iemand bent die nog een lokale krant kan betalen, word je vervolgens misbruikt door bedrijven als GateHouse, met een waardeloze krant.”

In een rapport van de University of North Carolina wordt gesproken over „spookkranten”, die weliswaar nog verschijnen, maar nauwelijks originele verslaggeving bevatten. Vooral de kranten die eigendom zijn van conglomeraten en hedgefondsen lopen risico om een spookpublicatie te worden, waarschuwde het rapport al in 2018.

Sindsdien is het aantal grootbedrijven dat kranten verzamelt nog verder teruggelopen, door de fusie van GateHouse en Gannett. Het hedgefonds Alden Global Capital, eigenaar van uitgever MediaNews Group, lijkt zijn zinnen te hebben gezet op concurrent Tribune Publishing. En McClatchy, de eigenaar van 29 grote dagbladen, vroeg in februari faillissement aan. Een New Yorks hedgefonds wil de uitgever overnemen.

DPG Media en Mediahuis

Die ontwikkelingen doen enigszins denken aan de situatie in Nederland, waar de meeste nationale en regionale dagbladen nu horen bij twee groepen: DPG Media (onder meer de Volkskrant, Trouw, Algemeen Dagblad, Brabants Dagblad, De Stentor) en Mediahuis (NRC, De Telegraaf, Noordhollands Dagblad, De Limburger). Ook in Nederland verdwenen bij de regionale kranten veel banen en kelderden de oplages.

Maar in Nederland is er vooralsnog geen sprake van ‘nieuwswoestijnen’, plekken waar geen enkele krant meer wordt uitgegeven. De onderzoekers uit North Carolina houden een kaart bij waarop die gebieden te zien zijn. In Amerika is inmiddels tweederde van de overgebleven dagbladen in handen van grote ketens. De reeks grote overnames „heeft de kranten absoluut beschadigd”, zegt Edmonds. Hij ziet bovendien niet in hoe de strategie van het gigantische Gannett kan slagen. Het bedrijf leende 1,8 miljard dollar tegen een zeer hoge rente om rivaal GateHouse over te nemen. „Ik zie niet in hoe ze genoeg extra omzet gaan draaien of genoeg kunnen besparen om dat terug te betalen”, aldus Edmonds. Hij wijst op de aandelenprijs, die sinds de jaarwisseling met 75 procent is teruggelopen. Gannett heeft nu een beurswaarde van minder dan 200 miljoen dollar, een tiende van de jaaromzet.

Corona en advertenties

In de afgelopen weken zorgt de coronacrisis voor veel nieuws en gestegen bezoekscijfers bij lokale media, maar ook voor het wegvallen van inkomsten. Dat geldt met name voor ‘alt-weeklies’ als DigBoston, die draaien op advertenties van lokale restaurants, concertzalen en filmhuizen. „Door de huidige situatie zijn al deze inkomsten vrijwel meteen geëlimineerd”, schreef de gratis krant deze week op haar site. De papieren versie is opgeschort, en lezers worden gevraagd om donaties. Ook in steden als Miami en Sacramento doen weekbladen vergelijkbare oproepen. „Dit is het ergste wat ons kan overkomen”, zegt hoofdredacteur Faraone. „Het draait bij ons allemaal om evenementen, ook qua inhoud. Wat moet ik nu in de filmrubriek zetten, zonder films?”

Voor ander media is het nieuws beter. „Bemoedigend om te zien hoeveel mensen ons bezoeken om geïnformeerd te blijven”, schreef hoofdredacteur Michele Matassa Flores van The Seattle Times onlangs aan lezers. Te midden van de corona-uitbraak in de staat Washington is het webbezoek drie keer hoger dan normaal. „En hoewel we onze artikelen over coronavirus gratis hebben gemaakt als publieke dienst, heeft deze verslaggeving geleid tot recordaantallen nieuwe abonnees.”

De krant uit Seattle is een succesverhaal in de lokale printmedia. Het dagblad is al meer dan honderd jaar in familiehanden, en kreeg minder te maken met bezuinigingen dan concurrenten. „Door de jaren heen heeft onze familie overnamebiedingen afgewezen en gevochten tegen vijandige overnames – dit alles om de journalistiek, publieke dienstverlening en privaat, lokaal familiebezit in stand te houden”, schreven de eigenaars eind 2019 in een trotse brief aan de stad.

Kranten als The Seattle Times hebben volgens analist Edmonds een voordeel tijdens de journalistieke crisis. „Zulke kranten kunnen met meer succes vragen om lokale steun in de vorm van abonnementen, op papier of digitaal”, zegt hij. „Ook verslaggeving wordt er beter van als je heel dicht bij de gemeenschap staat.”

In de maanden voor de corona-uitbraak maakte The Seattle Times nog indruk met diepgaande onderzoeksjournalistiek naar het falen van de 737 MAX van Boeing, de vliegtuigbouwer die in Seattle is gevestigd. Dat soort speurwerk wordt in veel lokale Amerikaanse kranten nauwelijks meer gepubliceerd. Toch zullen ook de succesvolle dagbladen last krijgen van een coronarecessie, denkt Edmonds. „In de recessie van 2009 en 2010 werden advertentie-inkomsten hard geraakt, omdat bedrijven bezuinigen op marketing. Dat gebeurt nu ook weer.”

Voor Faraone wringt het vooral dat veel lokale dagbladen zo stilletjes aan het sterven zijn. Als de helft van de fastfoodrestaurants in het land ineens zijn deuren sloot, zou niemand dat ontgaan. „Bij de kranten is het nauwelijks opgemerkt.”