Opinie

Corona in kamp Moria zal catastrofale gevolgen hebben

Vluchtelingenkampen

Commentaar

Het is „wachten op een ramp”, in overvolle vluchtelingenkampen zoals in het Syrische Idlib of op het Griekse eiland Lesbos. Zo begon een reportage in NRC, vorige week, over de grote risico’s die een uitbraak van Covid-19 binnen vluchtelingengemeenschappen met zich mee zou brengen.

Officieel zijn er nog geen besmettingen vastgesteld in beide kampen, maar in Idlib betwijfelen artsen of dat klopt. Een Griekse eilandbewoner testte eerder al positief, maar heeft zich tijdig geïsoleerd. Volgens hulporganisaties is het een kwestie van tijd voordat het virus ook in de kampen gaat rondwaren. De gevolgen kunnen catastrofaal zijn: vanwege de slechte omstandigheden zijn veel mensen al verzwakt.

Op de Griekse eilanden was het al crisis. De gevolgen van corona zullen niet te overzien zijn. In kamp Moria staat nu de gezondheid van zeker 22 duizend mensen op het spel, opeengepakt in een vluchtelingenkamp dat maar voor een fractie van dat aantal gebouwd is en waar mensen noodgedwongen hutjemutje op elkaar leven. Handen wassen is een luxe op een plek waar ouders al blij zijn wanneer er genoeg water is om hun kinderen één keer per week te kunnen wassen.

Daarbovenop geldt nu ook: eigen gezondheid eerst. Buitenlandse artsen die via hulporganisaties op de Griekse eilanden werkten, worden nu naar huis geroepen, vanwege de slechte omstandigheden in hun eigen landen. Er blijft steeds minder hulp over.

Jarenlang voelde de EU niet voldoende druk om de vluchtelingencrisis echt te bezweren. Nadat de EU-Turkijedeal van 2016 de ergste vluchtelingenstroom richting Europa deed opdrogen, maakte de starre opstelling van Europese lidstaten het onmogelijk om tot een gezamenlijk migratiebeleid te komen. En om een eind te maken aan de mensonterende omstandigheden voor duizenden vluchtelingen op Europees grondgebied.

Op de noodoproep van de Europese Commissie half maart, om 1.600 minderjarigen en andere kwetsbare mensen van de eilanden alsnog onder lidstaten te herverdelen, kwam beperkt reactie. Duitsland zegde toe, Luxemburg. En ook Portugal, Frankrijk, Finland. Zelfs Kroatië, dat migranten juist weert, wil een paar vluchtelingenkinderen opvangen. Ondanks een groeiende groep gemeenten die zegt minderjarigen te kunnen huisvesten, doet Nederland niet mee.

In de Duitse krant Frankfurter Allgemeine Zeitung sprak eurocommissaris voor Binnenlandse Zaken Ylva Johansson vrijdag haar hoop uit dat de eerste minderjarigen volgende week kunnen worden herplaatst – Duitsland en Luxemburg zijn het verst in de voorbereiding. Of dat op tijd is om een uitbraak voor te zijn, is zeer de vraag.

De roep om actie wordt steeds luider. Europese artsen begonnen de petitie #SOSMoria, waarin ze leiders van regeringen en de EU oproepen vluchtelingen in veiligheid te brengen. Ze schrijven: „Als Europa nu wegkijkt kan deze situatie ontaarden in een medische ramp, en die kan een fatale uitwerking hebben op de normen en waarden van de gezondheidszorg van Europa.”

De noodzaak om een oplossing te vinden voor het vluchtelingenprobleem was er altijd al, maar die is nu sterker dan ooit. Als het niet uit barmhartigheid is, dan uit eigenbelang. De Europese volksgezondheid staat op het spel en het is tijd dat Europa doet waar het in essentie voor is opgericht: samenwerken en solidair zijn met elkaar. Om de veiligheid en de volksgezondheid te waarborgen.