Foto Michael Kooren/ANP

KLM neemt afscheid van de 747

Luchtvaart Op zondag, iets na 15.00 uur, landt vlucht KL686 uit Mexico-Stad op Schiphol. Die landing markeert het einde van de Boeing 747 als passagiersvliegtuig voor KLM. Het bij velen geliefde en dankzij het bovendek zeer herkenbare vliegtuig, ook bekend als Queen of the Skies, gaat met vervoegd pensioen.

KLM had het afscheid gepland in de zomer van 2021, vijftig jaar na ingebruikname van de eerste Jumbo Jet. De coronacrisis doorkruist dat plan. Half maart maakte KLM bekend dat de laatste zeven 747’s nu al uit roulatie gaan. Daar zijn twee redenen voor. KLM reduceert het aantal vluchten vanaf zondag tot 10 procent van het normale aantal, passagiers zijn er nauwelijks meer. Daarnaast is de 747, met zijn vier motoren en hoge brandstofverbruik, een relatief duur vliegtuig, ook in onderhoud. De intercontinentale vluchten worden overgenomen door de nieuwere en zuinigere Boeing 777 en 787 (Dreamliner). Een afscheidsfeest, zoals bij de Fokker 70 in oktober 2017, zit er niet in. Gezien de omstandigheden laat KLM de laatste vlucht van de 747 geruisloos passeren.

KLM was een enthousiast gebruiker van de Boeing 747. Volgens opgave van Boeing heeft KLM sinds 1971 45 vliegtuigen uit de 747-familie gekocht, van zes verschillende types. Van de 747-400 heeft KLM er nog tien in gebruik. Drie vrachtvliegtuigen blijven vliegen via dochtermaatschappij Martinair Cargo. Door het wegvallen van vrachtvervoer in passagiersvliegtuigen (de helft van het totale vrachtvervoer) door de coronacrisis is er veel vraag naar vrachtvliegtuigen, onder meer voor vervoer van medische goederen. Om die reden pleiten sommige experts voor het behoud van de combi-747, een unieke KLM-variant met een vrachtdek achter het passagiersgedeelte.

Tot aan de introductie van de A380 van concurrent Airbus was de B747 het grootste passagiersvliegtuig. In de jaren 70 leidde de schaalvergroting tot een sterke groei van passagiersaantallen. De 747-400 van KLM heeft 408 stoelen. Veel maatschappijen hebben de laatste jaren afscheid genomen van de 747. Vlootvernieuwing is voor maatschappijen een belangrijke manier om hun CO2-uitstoot te reduceren. Een tiental grote maatschappijen -onder meer Lufthansa, Korean Air en Air China - vliegt nog wel met laatste versie, de 747-8 die in 2012 zijn eerste commerciële vlucht maakte. In de Verenigde Staten vliegt de 747 bijna alleen nog als vrachtvliegtuig, en als regeringsvliegtuig. Ook de nieuwe Air Force One, met een door Trump bedachte beschildering, is een Boeing 747-8.

Queen of the Skies. De Boeing 747-400, hier in 2012 bij nadering van de luchthaven van Hongkong, was het grootste vliegtuig van KLM. Van de zeven laatste toestellen die nog in gebruik waren werd de eerste geleverd in 1991, de laatste in 2002. Foto iStock

1971: het begin (1). KLM was een van de eerste luchtvaartmaatschappijen die ging vliegen met de 747-200. De eerste 747 van KLM, de Mississippi, arriveerde op 31 januari 1971 op Schiphol. De eerste vlucht was op 15 februari 1971, naar New York. Foto Jacques Klok/ANP

1971: het begin (2). Gerrit van der Wal, toenmalig president-directeur van KLM, bekijkt het interieur van KLM’s eerste 747. Foto Jacques Klok/ANP

1977: de ramp. Op 27 maart 1977 botsten 2 Boeing 747’s, de Rijn van KLM en de Clipper Victor van PanAm, op elkaar op luchthaven Los Rodeos op Tenerife. De grootste ramp uit de geschiedenis van de luchtvaart kostte aan 583 mensen het leven. Foto EFE

1979: het jubileum. Promotiefoto ter gelegenheid van het 60-jarig bestaan van KLM in 1979. Naast de Boeing 747-200 staat een De Havilland DH9 uit de beginjaren van KLM. De 747 vervoerde met één vlucht meer passagiers (ruim 400) dan KLM in het volledige eerste jaar (1920) vervoerde. Foto ANP

1987: de cockpit. Op 1 januari 1987 was Odette Dudok van Heel (voorgrond) de eerste vrouwelijke boordwerktuigkundige (BWK) bij KLM. Op de achtergrond gezagvoerder Gerrit Knip en eerste officier Mariette Braspenning. Bij de introductie van de 747-400, bij KLM in 1989, verdween de BWK. Foto ANP

1989: de 747-400. Op 19 mei 1989 arriveerde de City of Atlanta, de eerste 747-400 van KLM, op Schiphol. De eerste twee generaties, 200 en 300 (‘Classic’), zijn vernoemd naar rivieren. De combi’s, met ruimte voor passagiers en vracht, zijn vernoemd naar luchtvaartpioniers. De 400-generatie is vernoemd naar steden. Foto ANP

2004: naar Lelystad. Op 16 december 2004 werd de ‘Louis Blériot’ op een ponton over de Amsterdamse grachten gevaren, op weg naar Lelystad. Het toestel werd onderdeel van museum Aviodrome op Lelystad Airport. Foto Robin Utrecht/ANP

2008: de winnaar. Op 25 augustus 2008 keerde de Olympische ploeg terug uit Beijing. Zwemmer Maarten van der Weijden, winnaar van goud op de 10 kilometer open water, hing uit de cockpit. De Nederlandse sporters veroverden zestien medailles: zeven keer goud, vijf keer zilver en vier keer brons. Foto Ed Oudenaarden/ANP

2009: biobrandstof. Op 23 november 2009 maakte KLM als eerste luchtvaartmaatschappij ter wereld een reguliere vlucht op biokerosine. De 747 gebruikte een mix van de uit planten gemaakte brandstof Camelina en fossiele kerosine. KLM loopt voorop met het gebruik van biobrandstof maar het aandeel op het totale verbruik is nog steeds minimaal. Foto Lex van Lieshout/ANP

2013: het strand. Op 12 november 2013 arriveerden koning Willem-Alexander en koningin Máxima op het Caribische eiland Sint Maarten. De spectaculaire landing op Juliana Airport is geliefd bij toeristen en fotografen. Foto Michael Kooren/ANP

2014: naast de baan. Op 1 oktober 2014 belandde een 747 na de landing met de voorwielen naast de Polderbaan. Er vielen geen gewonden. Foto Olaf Kraak/ANP

2019: bij het hotel. Op 9 februari 2019 werd de ‘City of Bangkok’, een oude 747 van KLM die door reisorganisatie Corendon is overgenomen, vervoerd over de A9. Het vliegtuig ging naar het Corendon Village Hotel in Badhoevedorp, waar het wordt omgebouwd tot ‘experience center’. Foto Lex van Lieshout/ANP

2020: de laatste. Op 29 maart om 15.30 uur landde de ‘City of Tokyo’, afkomstig uit Mexico-Stad, op Schiphol. Daarmee kwam een einde aan de 747 als passagiersvliegtuig voor KLM. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP