Opinie

De meest kwetsbaren zitten in kamp Moria. Help hen nu

Zihni Özdil

‘Be the change you want to see in the world.” Deze uitspraak van Mahatma Gandhi staat bovenaan het Twitterprofiel van Esther de Rooij, de baas van het farmaceutische bedrijf Roche Diagnostics Nederland. Die ‘change in the world’ is wat Roche betreft niet inzage geven in het recept van een vloeistof dat nodig is om coronatests te maken.

In het tv-programma Jinek legde ze het aan PvdA-leider Lodewijk Asscher uit. Het recept staat al op internet, zei ze, dus Roche hoéft het helemaal niet vrij te geven. „Sorry, het gaat ons (een beursgenoteerde multinational, ZO) nu echt niet om geld verdienen”, voegde ze eraan toe. Natuurlijk zat er een adder onder het gras. Want wie het middel namaakt, krijgt niet dezelfde kwaliteit, waardoor de coronatests minder betrouwbaar worden.

Asscher maakte er gehakt van: „Vanaf morgen reken ik u erop af dat u alles doet om zoveel mogelijk te produceren. De winst komt later wel.”

Eerder deze week, ik was in gesprek met arts Steven van de Vijver, moest ik aan een andere uitspraak van Gandhi denken. Wat vindt u van de westerse beschaving, werd de Mahatma gevraagd. „Dat zou een goed idee zijn”, antwoordde hij.

Van de Vijver is net terug van een bezoek aan vluchtelingenkamp Moria op Lesbos in Griekenland in de Europese Unie – de rijkste, meest democratische, beschaafde, verlichte, humanistische unie uit de menselijke geschiedenis. In kamp Moria heeft de rijkste, meest democratische, beschaafde, verlichte, humanistische unie uit de menselijke geschiedenis 22.000 mensen gedumpt.

„Totaal belabberd”, noemt Van de Vijver de omstandigheden in het vluchtelingenkamp. „Meerdere gezinnen moeten in een tweepersoons Decathlon-tentje wonen. Mensen, ook kinderen en ouderen, staan uren in de rij staan voor voedsel. Zelfs handen wassen, laat staan in bad gaan, is een enorm probleem. Diarree en schurft grijpen om zich heen. Het is een levensgevaarlijke plek.” Hoe zit het met het coronavirus daar? „De mensen in dat kamp zijn ten dode opgeschreven als de pandemie hen bereikt”, zegt hij.

Ik begin een tirade tegen dit onmenselijke beleid van de Europese Unie. Maar Van de Vijver onderbreekt me. Hij zegt, vol optimisme: „Het vergt moed en leiderschap om je te bekommeren om de meest kwetsbaren in deze rampspoed. Onze noodoproep om deze mensen niet aan hun lot over te laten, krijgt al navolging in de Tweede Kamer. Daar heeft men al ingestemd met een motie van Kamerlid Joël Voordewind (ChristenUnie) om de kinderen uit het kamp te halen. En we kunnen makkelijk helpen. Want het gaat maar om een paar duizend mensen. Ik heb zelfs aanbiedingen gekregen uit de cruisewereld om de 22.000 mensen op te vangen op hun schepen en langs Europese havens te varen. Een plukje in Amsterdam. Een plukje in Hamburg. Zo hoeven we ze tijdens de coronacrisis niet aan hun lot over te laten. Stel, Europa doet dat. Wát een power zou dat uitstralen naar de rest van de wereld.”

Ik wil Van de Vijver een aai over zijn bol geven en hem het Gandhi-citaat over de westerse beschaving tegenwerpen. Maar op het laatste moment bedenk ik me. Want in 2007 werd het me duidelijk dat Gandhi helemaal geen Mahatma heette, maar dat hij zichzelf zo noemde omdat het woord ‘grote geest’ betekent. Daarnaast had de grote geest een diepe haat tegen zwarte mensen, die hij „bijna dieren” noemde. Als advocaat in Zuid-Afrika riep hij de Britten op de zwarte „kaffirs” dood te maken. En vooral niet te verwarren met Indiërs.

Toch wens ik dat Van de Vijvers optimisme terecht is. Dat de Europese Unie haar zelfbeeld als ‘gidsend licht voor de menselijkheid’ zal waarmaken op Moria, ook al willen de volgevreten witte Europese kiezers dat niet. Dat de beursgenoteerde multinational Roche voor mensenlevens kiest in plaats van winst, al is dat eigenlijk pas als de overheid zorgt dat de patenten van Roches concurrenten óók worden vrijgegeven. Dat Lodewijk Asscher, zodra hij premier wordt, alle neoliberale destructie van Rutte-II weer ongedaan maakt, ook al wil de VVD dat niet. Want hoop is leuker. Anders wordt het zo cynisch.

Zihni Özdil is historicus.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.