Weg uit Jekaterinenburg

Hans Ree

Voordat het kandidatentoernooi in Jekaterinenburg afgelopen donderdag halverwege werd afgebroken, dacht ik soms aan de Indiase film The Chess Players uit 1978, die in de negentiende eeuw speelt. Twee Indiase vorsten houden zo van schaken dat ze nergens anders aandacht voor hebben. Er komt oorlog, de Britten nemen hun koninkrijkjes in, de vrouw van een van hen begint een buitenechtelijke verhouding, een huis stort in, maar niets brengt hen van hun spel af.

Zo zag de buitenwereld misschien de schakers die tot donderdag doorgingen met hun spel terwijl de rest van de wereld op slot ging. Zo blind en doof als die Indiase vorsten waren de acht wereldkampioenskandidaten niet. Naast Teimour Radjabov, die zich al voor het begin had teruggetrokken, waren er verschillende spelers die kenbaar maakten dat het toernooi volgens hen in deze tijd niet gespeeld mocht worden. Toen Rusland een vliegverbod afkondigde, was ook de FIDE overtuigd. De vijf niet-Russische spelers hadden nog net een dag om naar huis te komen.

Een teleurgestelde schaakfan schreef: „Waarom spelen ze niet gewoon verder om daarna in Jekaterinenburg te blijven? Het is daar veiliger dan elders in de wereld.” Dat is misschien waar, maar Anish Giri en zijn secondant Erwin l’Ami boekten meteen een vlucht naar Moskou met een aansluiting naar Amsterdam.

Hoe moet het verder? De tweede helft van het toernooi wacht op betere tijden, wat lang kan duren. Krijgt Magnus Carlsen dit jaar nog een uitdager? Misschien moet het kandidatentoernooi online uitgespeeld worden, met wedstrijdleiders bij de spelers thuis.

Toen de strijd na zeven van de veertien ronden werd gestaakt, stonden Jan Nepomniatsjtsji en Maxime Vachier-Lagrave samen bovenaan. In zijn boek Joueur d’échecs uit 2017 had Vachier geschreven: „Als ik iets betreur, één ding maar, is het dat ik er nooit in slaagde om in een kandidatentoernooi te spelen.” Nu was hij er als invaller voor Radjabov.

In de zevende ronde had hij koploper Nepomniatsjtsji verpletterd in een strategisch meesterstukje. De spectaculaire partij hieronder laat een ander aspect zien van zijn kracht: minutieuze voorbereiding. Thuis had hij het vrijwel tot het eind al op zijn scherm gehad.

Kirill Aleksejenko - Maxime Vachier-Lagrave, kandidatentoernooi Jekaterinenburg 2020

1. e4 c5 2. Pf3 d6 3. d4 cxd4 4. Pxd4 Pf6 5. Pc3 a6 6. f3 e6 7. Le3 b5 8. Dd2 Pbd7 9. a3 h5 10. 0-0-0 Lb7 11. Kb1 Le7 12. Tg1 Tc8 13. Le2 Pb6 14. De1 Pfd7 15. g4 hxg4 16. Txg4 g6 In 2019 won Vachier een rapidpartij tegen Carlsen met 16...Lf8, maar later zag hij dat wit met 17. Lg5 Dc7 18. Th4 groot voordeel had kunnen krijgen. 17. Txg6 Consequent. Zwart wist alles al en wit tastte nog in het duister.

Zie diagram

17...Txc3 Na 17...fxg6 komt 18. Pxe6, dus zwart maakt plaats vrij voor zijn dame. 18. Pxe6 Ook de consequenties van 18. Dxc3 waren ingewikkeld. De spelers lopen in een mijnenveld, maar Vachier wist waar de mijnen lagen. 18...Dc8 Na 18...fxe6 19. Dxc3 heeft wit geweldige aanval. 19. Pg7+ Kf8 20. Th6 Txh6 21. Lxh6 Txc2 Het enige dat niet verliest. 22. Pf5+ Ke8 23. Pxe7 Kxe7 24. Dh4+ f6 25. Lf4 Wits aanval duurt voort. Na 25...Txe2 26. Lxd6+ zou zwart mat gaan. 25...Txb2+ 26. Kxb2 Pa4+ 27. Kb1 Pc3+ 28. Ka1 Pxd1 De storm is geluwd. 29. Dh7+ Kd8 30. Dg8+ Ke7 31. Dh7+ Kd8 32. Dg8+ Ke7 33. Dh7+ Remise