Nederland komt met noodplan om aantal coronatesten fors uit te breiden

Testfaciliteiten Noodplan moet aantal testen met duizenden per dag kunnen opvoeren.

Laboratorium waar coronatests worden uitgevoerd in Roosendaal. Foto ROB ENGELAAR/ANP
Laboratorium waar coronatests worden uitgevoerd in Roosendaal. Foto ROB ENGELAAR/ANP

Er is een noodplan in de maak waardoor het aantal testen al over een week ingrijpend kan worden uitgebreid. Daardoor zal het aantal testen met duizenden per dag toenemen. Dat zegt Ann Vossen, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Medische Microbiologie (NVMM), die een centrale rol vervult in de ‘taskforce’ die moet zorgen dat er in Nederland meer coronatesten gedaan worden. Dat betekent dat er tot twee keer zo veel testen uitgevoerd kunnen worden als nu.

Het geheim van de Zuid-Koreaanse aanpak: heel veel testen

Over het plan is nauw contact met het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Het laat zien dat het departement ineens grote haast maakt met het opschalen van de testcapaciteit. Eerder deze week meldde het ministerie aan NRC dat het probleem van een tekort aan testfaciliteiten „niet urgent” is en „de testinfrastructuur op orde” is.

Donderdag zei minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) in de Tweede Kamer echter dat er een nijpend tekort is. Ook kondigde hij toen aan dat oud-topman Feike Sijbesma van chemiebedrijf DSM als ‘speciaal gezant’ gaat proberen „zo snel als mogelijk” een eigen productiefacililteit in Nederland op zetten. Daarmee is het doel veel ambitieuzer dan een week geleden, toen het Outbreak Management Team (het centrale crisisteam van deskundigen) een ‘taskforce’ instelde van het RIVM, NVMM en de branchevereniging Diagned om „de beschikbaarheid van testen voor Nederland te borgen” en lokale tekorten te verhelpen.

Opinie & Debat: Er is niet te weinig testcapaciteit, zoals de overheid zegt. Honderden wetenschappers zitten op hun handen en beschikbare lab-apparatuur wordt niet gebruikt, schrijven Rosanne Hertzberger en Cees Dekker.

NVVM-voorzitter Vossen zei vrijdag desgevraagd dat de werkgroep deze vrijdag met VWS overlegt over concrete maatregelen om de testcapaciteit op te voeren. Dat bestaat uit twee delen. Enerzijds wordt de testcapaciteit binnen de bestaande 40 labs, die verbonden zijn aan ziekenhuizen, nog opgerekt. Dat gebeurt met name door de 30 à 40 procent machines van andere fabrikanten ook in te zetten, en door het aantal werkuren per dag uit te breiden. Vossen: „Daarmee houden we de garantie dat het testen van zorgmedewerkers in ziekenhuizen op peil blijft, ook als het aantal patiënten nog toeneemt.”

Daarnaast is het streven al over een week andere laboratoria buiten ziekenhuizen in te zetten, om daarmee ook duizenden tests per dag af te kunnen nemen. Zo zou dan meer zorgpersoneel buiten ziekenhuizen getest kunnen worden, zoals ambulancemedewerkers, verloskundigen, huisartsen en personeel van verpleeghuizen. Zij worden nu vaak niet getest bij klachten, wat hun terugkeer op de werkvloer bemoeilijkt.

De overheid gaat ook regionale centra opzetten waar zorgmedewerkers terecht kunnen voor hun tests, iets wat volgens de NVMM „enkele weken” zal kosten om volledig op te zetten. Daarbij komt dat er in de zorgsector momenteel een tekort bestaat aan speciale wattenstokken om slijm uit keel en neus af te nemen.

Volgens een bron uit de sector zou de overheid voor de langere termijn een aanbesteding willen doen bij fabrikanten van testmachines, om apparaten te kopen of te leasen.

De ommezwaai van het kabinet komt op het moment dat België aankondigde om zijn eigen testcapaciteit binnen enkele weken te vervijfvoudigen, van 2.000 naar 10.000 tests per dag. Meerdere grote biotech- en farmabedrijven werken daarvoor samen. Er wordt op dit moment zelfs apparatuur verhuisd van onder meer universiteiten naar de farmalabs, aldus verkoopdirecteur Michiel Reessink van het Belgische ICT-bedrijf UgenTec dat betrokken is bij het project. De bedoeling is om daar de eerste tests voor patiënten aanstaande woensdag te verrichten.

De Nederlandse taskforce is nog niet van plan om met laboratoria in zee te gaan die nu nog geen diagnostiek voor patiënten doen. Het instituut Wageningen Bioveterinary Research in Lelystad bijvoorbeeld bood donderdag zijn eigen faciliteiten aan, waarmee het 500 tot 1.500 testen per dag zou kunnen verrichten. Vossen: „De kwaliteit van die laboratoria zal voldoende moeten zijn, daarom gaat de voorkeur uit naar laboratoria die al bekend zijn met humane diagnostiek en de regels die daarvoor gelden.”

Correctie 27 maart: het aantal gevalideerde laboratoria en het percentage machines van een ander type week iets af van wat aanvankelijk in het artikel stond. Dat is aangepast.