Nederland vindt het te vroeg voor een Europees noodfonds

EU-videotop Donderdagmiddag komen de EU-leiders virtueel bijeen om te praten over de rol van Brussel bij het bestrijden van de coronacrisis.

Een Duits matrassenbedrijf maakt nu mondkapjes van materiaal dat ze normaal gebruiken om hun producten in te verpakken. Foto Daniel Karmann/DPA
Een Duits matrassenbedrijf maakt nu mondkapjes van materiaal dat ze normaal gebruiken om hun producten in te verpakken. Foto Daniel Karmann/DPA

Europese regeringsleiders willen op de EU-coronatop deze donderdagmiddag afspraken maken over extra financiële steunmaatregelen en betere Europese afstemming en samenwerking in de strijd tegen corona. In de voorstellen krijgt de Europese Commissie een strategische rol in de coördinatie van voorraden en productie van mondkapjes, beschermende kleding en beademingsapparaten.

Op de videotop – premier Mark Rutte zit vanaf vier uur donderdagmiddag paraat achter zijn laptop in het Torentje – wordt ook een besluit genomen over de verhoging van de huidige financiële slagkracht (50 miljoen euro) van ‘Strategic rescEU’. Dit nieuwe instrument van de Commissie is bedoeld om een EU-land dat een acuut tekort heeft snel te kunnen bevoorraden. „Elkaar helpen is de enige weg vooruit”, zegt Commissievoorzitter Ursula von der Leyen.

Exportbeperkingen

Dinsdag besloot de Commissie al tot versoepelde standaardprocedures op de interne markt voor fabrikanten van medische goederen van buiten de EU. Hiermee moet het tempo van leveringen omhoog. „Elke seconde telt”, zegt Eurocommissaris voor Gezondheidszorg Stella Kyriakides.

De export van medische apparatuur en beschermingsmateriaal (mondmaskers) vanuit de EU naar niet-EU-landen is al sinds zondag onderhevig aan strikte beperkingen. Als een overheid besluit dat er in eigen land of in een ander EU-land een tekort is aan een specifiek product, dan krijgt de fabrikant geen toestemming voor export naar landen buiten de EU.

Lees ook hoe de EU per videoverbinding de crisis bestrijdt

Belangrijkste en gevoeligste thema is deze donderdagmiddag de mogelijke inzet van het Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM), het noodfonds dat in de vorige crisis werd opgetuigd om landen geld te kunnen lenen. Veruit het grootste deel van de Europese lidstaten wil de miljarden die het ESM nog steeds in kas heeft, snel kunnen inzetten om de economische schok van de coronacrisis te kunnen dempen. Maar Nederland ligt dwars en vindt dat het nog te vroeg is dit soort „grof geschut” uit de kast te halen.

Om het ESM te kunnen inzetten is unanimiteit vereist, en de Nederlandse halsstarrigheid leidde de afgelopen dagen tot groeiende irritatie. Temeer omdat minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) deze week meermaals liet weten dat bepaalde landen de afgelopen jaren maar meer hadden moeten sparen om klappen op te kunnen vangen. Vooral in Italië en Spanje, beide zwaar getroffen door de virusuitbraak, is dat als een schoffering opgevat.

Ook de mogelijke inzet van ‘eurobonds’ is een splijtzwam. In aanloop naar de EU-videotop riepen negen regeringsleiders, onder wie de Franse president Emmanuel Macron, de Italiaanse premier Guiseppe Conte en de Ierse premier Leo Varadkar, op tot de uitgifte van dit soort gezamenlijke Europese obligaties. Nederland en Duitsland zijn hier tegen.

Zitting Europees Parlement

Tegelijk met de videotop houdt het Europees Parlement (EP) deze donderdag een buitengewone ‘zitting’. Thuis stemmen de Europarlementariërs onder meer over de drie maatregelen van de Commissie in de strijd tegen corona. Het zijn wetgevende voorstellen waarvoor goedkeuring van het EP een vereiste is: 37 miljard euro vrijmaken uit de EU-begroting voor het Coronavirus Response Investment initiatief; verruimen van de capaciteit van het EU-Solidariteitsfonds; een einde maken aan de ‘spookvluchten’ van luchtvaartmaatschappijen die nu nog, gedwongen door de bestaande ‘slotregeling’, met lege vliegtuigen opstijgen omdat ze anders hun start- en landingslots verliezen.

Europarlementariërs moeten thuis de stembiljetten uitprinten en daarna ingevuld en gescand naar Brussel zenden. Veel Europarlementariërs – bewust ‘papierloos’ – bestelden de laatste dagen voor deze gelegenheid in allerijl een printer online.