Wie in DWDD mocht zingen, zat gebakken

Muziek op tv Met DWDD verdwijnt een fel begeerd podium voor muziek op tv. Eerder viel voor klassiek en jazz ook al Vrije Geluiden weg. Dat raakt de muziekindustrie.

‘De kaartverkoop begint nu!’, zegt Matthijs van Nieuwkerk op 29 september 2014 in een gesprekje met Joshua Nolet van Chef’Special, over een concert van de band. Op dat moment zet het management, in een kleedkamer van DWDD, zich schrap. Op haar pc ziet assistent-manager Anna Oosterling de kaartjes de deur uit vliegen. Ze wist dit. Chef’Special heeft een speciale relatie met DWDD, ze waren een seizoen huisband. „Op zo’n moment moet je al klaar zitten met een ‘uitverkocht’-boodschap.”

Zoals uitgeverijen meteen de drukker belden als een boek werd getoond in de talkshow, zo wisten ze in de muziekindustrie dat je met DWDD een zaal kon uitverkopen. Typhoon, Tim Knol, Triggerfinger, The Kik; ze hadden het vast ook gemaakt zonder DWDD, maar de show gaf een flinke duw. Ook al was de muziek vaak het eerste wat verviel bij actualiteiten en voelde die vervloekte minuut die bands kregen weinig respectvol, DWDD bood een fel begeerd podium waarmee je bij een goede uitzending één op de tien Nederlanders bereikte.

Regelmatig schonk DWDD, dat vrijdag stopt, aandacht aan genres buiten de ‘mainstream’. Hoewel nog onduidelijk is wat ervoor terugkomt, lijkt de spoeling voor veel genres dunner te worden op tv. Begin dit jaar verdween ook VPRO’s Vrije Geluiden, elke week gevuld met registraties van jazz, klassiek en experimentele en niet-westerse muziek.

„Ik geloof erg in de sandwich van de niche tussen de bekende namen. Daar was DWDD goed in”, zegt Ron Euser, boeker bij concertpromotor Mojo voor Lowlands, North Sea Jazz en Down the Rabbithole. „De muziekredactie is erin geslaagd vijftien jaar lang relevante ontwikkelingen te laten zien. Maar misschien moet je het nu helemaal niet meer bij de tv zoeken.”

De Wereld Draait wát?

Die tendens ziet ook Anna Oosterling, voorheen deel van het management van onder meer Typhoon en Chef’Special. Nu geeft ze les op de Herman Brood Academie, waar studenten zich opmaken voor een carrière in de muziek. „Daar hoorde ik iemand vragen ‘De Wereld draait wát?’. Veel studenten kijken geen lineaire tv meer, alleen on-demand.” Wat haar betreft stopt DWDD op een goed moment. „Dat voorbeeld van Chef’Special is van vijf jaar geleden. Nu verkoop je ook niet zo maar meer uit met DWDD. Er zal niet snel een programma terugkomen met dezelfde impact. Natuurlijk kijkt nog een grote groep prime-time tv, maar dan heb je het over 35-plus. En dat schuift steeds verder op.”

Lees ook de data-analyse: Te weinig vrouwen en vooral PvdA’ers. Vijftien seizoenen DWDD in infographics

Haar studenten hebben andere manieren om muziek te ontdekken: streamingdiensten, Whatsapp, de suggesties van YouTube. De industrie zal DWDD flink missen, denkt Oosterling. Online is alles gefragmenteerd, tv zorgt voor massa. „Het opstapje naar een publiek dat niet Spotify afstruint.” Maar vooral zullen bands en boekers de goedkeuring en het promotiemateriaal van de tv missen. Oosterling: „Het is niet dat live-minuutje, het is het keurmerk dat je krijgt als je bij DWDD speelt. Er gaan deuren open, gages omhoog. Ook krijg je er geweldige promotievideo’s bij.” Vooraf aan de uitzending speelt een band doorgaans twee nummers die volledig ‘tv-waardig’ worden opgenomen en online komen. „Die kunnen boekers en managers meesturen. Die zijn misschien van nog grotere waarde dan de uitzending.”

Schatkamer

Jazzprogrammeur Guy van Hulst van TivoliVredenburg ziet dezelfde kracht van Vrije Geluiden. „Een redactie maakt materiaal dat je kunt delen, daarin zit de waarde.” Daarom is hij blij dat Vrije Geluiden online nog bestaat, zij het gekortwiekt. „Podium Witteman is nu het programma voor klassiek. Mondo op zaterdagavond heeft een interessante aanpak waarbij ze echt de diepte in gaan. Maar op dit moment is er geen goede plek op tv meer voor jazz of niet-westerse muziek. Tegelijk nemen de mogelijkheden online toe. De NPO zit op een schatkamer van goede opnames.”

De rollen lijken om te keren: de tv bepaalt zelf deels het podiumaanbod. Er is genoeg muziek op tv, van talentenshows tot wedstrijdjes: The Voice, Beste Songwriter, Maestro. Zo begon zangeres Maan haar carrière in The Voice, was ze vaak bij DWDD en deed mee aan Beste Zangers. Floor Jansen had al een stevige carrière als zangeres van Nightwish, maar kan nu ook solo zalen uitverkopen door haar succes bij Beste Zangers.

Optreden van de band Sue The Night in ´De Wereld Draait Door’
Foto DWDD
Live optredens in De Wereld Draait Door: Typhoon, Tim Knol, Jett Rebel, The Kik, Sue The Night en Chef’Special.
Foto’s DWDD

Volgens Adriaan Pels, PR-manager bij Excelsior, is er wel degelijk een probleem als de plekken voor alternatieve muziek op tv schaars worden. Ook hij zat vaak in de studio op zijn telefoon te kijken als een van zijn bands bij DWDD zat. „Onlangs nog Thijs Boontjes met zijn vertaling van Lionel Richie’s All Night Long. Via een Spotify-app kan ik zien hoeveel mensen het liedje op dat moment luisteren. Dat ging door het dak. Tv is de overtreffende trap van muziekpromotie. Zulke aantallen kun je nooit op sociale media bereiken.”

Opvulling

Wellicht springen andere talkshows in het gat. Maar muziek wordt door veel tv-makers nog altijd gezien als zapmoment of opvulling. Muziekmanagers weten hoe onzeker een toezegging is. Op de avond van de aanslag op Charlie Hebdo moest Pels de Limburgse Afterpartees naar huis sturen toen ze net het eten in de DWDD-studio hadden besteld. Programmeur Pim van Dinther (TivoliVredenburg) had in oktober een boze manager van de Zweedse band Tallest Man on Earth aan de lijn. De band zou midden in de nacht naar Nederland vliegen. Met één been in het vliegtuig kregen ze te horen dat de redactie voor iets anders koos.

Dat gaat bij andere talkshows niet anders. In februari zou popster Mika bij Jinek aanschuiven, maar op de ochtend van de show belde de redactie af. De reden: een dag eerder waren veel mensen weggezapt toen zanger David Gray optrad. Van de drie shows die Mika die week speelde in TivoliVredenburg was er slechts een uitverkocht. Dat was vermoedelijk anders geweest als het optreden in Jinek was doorgegaan.