Kritiek op aanpak corona? Direct cel in

Zuidoost-Azië Onder het mom dat ‘nepnieuws’ over de coronacrisis moet worden tegengegaan, snoeren veel regeringen in Zuidoost-Azië hun critici de mond.

Een demonstratie in Thailand eerder dit jaar. In het Zuidoost-Aziatische land wordt kritiek op het regime sinds het uitbreken van het coronavirus stevig aangepakt. Zo werd onlangs een man opgepakt die op Facebook een berichtje had geplaatst dat er geen controlemaatregelen op het vliegveld van Bangkok waren.
Een demonstratie in Thailand eerder dit jaar. In het Zuidoost-Aziatische land wordt kritiek op het regime sinds het uitbreken van het coronavirus stevig aangepakt. Zo werd onlangs een man opgepakt die op Facebook een berichtje had geplaatst dat er geen controlemaatregelen op het vliegveld van Bangkok waren. Foto Zeya Tun/Reuters

Voorbeelden genoeg. In Thailand arresteerde de politie een man die op Facebook had gezet dat er op het vliegveld van Bangkok geen controlemaatregelen voor Covid-19 waren. In Cambodja zijn zeker zeventien mensen gearresteerd die onlineberichtjes over het coronavirus plaatsten. En in Singapore heeft Facebook de lokale toegang tot een bericht over de overheidsaanpak van verspreiding van het virus moeten blokkeren. De boete als ze dat zouden weigeren: 14.400 dollar per dag.

In Zuidoost-Azië hebben veel landen de laatste jaren strengere wetten aangenomen om de verspreiding van nepnieuws te bestrijden. Van begin af aan bestond de vrees dat ze die wetten vooral in hun eigen voordeel zouden gebruiken. Nu, in de coronacrisis, blijkt dat inderdaad het geval te zijn.

Overheden gebruiken de nieuwe wetten als excuus om mensen die kritisch op hun beleid zijn de mond te snoeren, zegt Phil Robertson. Hij is vicedirecteur Azië van mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch. „De autocratische leiders in de regio hebben een truc van president Donald Trump gekopieerd: alles wat hun niet zint, noemen ze fake news. Elke keer als je het woord fake news ziet, moet je dat vervangen door censuur.” Zulke „censuur via de achterdeur” komt neer op inperking van de vrijheid van meningsuiting, zegt hij.

Een van de landen waar ze deze tactiek vrij meedogenloos toepassen, is Cambodja. Human Rights Watch heeft een lijst gemaakt van Cambodjanen die gearresteerd zijn vanwege hun berichten op sociale media over het coronavirus. De politie heeft zelfs een meisje van veertien jaar aangehouden. Ze had op Facebook gezet dat drie studenten bij haar op school het virus hadden opgelopen en dat drie anderen aan de gevolgen van Covid-19 waren overleden in de provincie waar zij woont. Nadat ze haar excuses had aangeboden, werd ze vrijgelaten.

Lees ook: Een pandemie is een gevaar voor de democratie

De arrestaties van ‘gewone’ Cambodjanen zijn als dreigement bedoeld voor de rest van de bevolking, zegt Phil Robertson. „De boodschap is vooral: als je iets zegt wat ons niet aanstaat, pakken we je op.” Maar op zijn lijstje staan ook vier politici van de grootste oppositiepartij Cambodia National Rescue Party, de CNRP. Zij worden vastgehouden in de cel, in afwachting van hun proces. Soms is niet eens duidelijk hoe ze nepnieuws verspreid zouden hebben. Cambodja heeft een paar jaar geleden de CNRP al laten opheffen, maar de autoriteiten gaan gewoon door met aanhangers intimideren en tegenwerken.

In andere landen is de repressie niet zo duidelijk partijpolitiek van aard. Maar de achterliggende redenen van de arrestaties zijn dezelfde: ze willen geen negatieve berichten over hun manier van aanpak van de coronacrisis. De mogelijke gevangenisstraf loopt vaak in de jaren: in Singapore is de maximale celstraf tien jaar, in Indonesië zes, in Thailand vijf.

In Indonesië heeft president Joko Widodo zelfs ronduit toegegeven dat zijn regering informatie achterhield voor de bevolking. „We wilden geen paniek veroorzaken”, zei hij volgens The Jakarta Post. „Elk land heeft zijn eigen beleid.”