Recensie

Recensie Media

Hamsteraars en overvolle ziekenhuizen in profetische documentaire ‘Pandemic’ (●●●●)

Serie De zesdelige documentaire Pandemic is een surrealistische kijkervaring: het waarschuwt voor iets dat zich nu afspeelt.

De menselijke verhalen achter de medische strijd tegen virussen houden Pandemic boeiend tot de laatste minuut.
De menselijke verhalen achter de medische strijd tegen virussen houden Pandemic boeiend tot de laatste minuut. Foto Netflix

In de eerste aflevering van Pandemic bewegen verplegers zich koortsachtig door een volle intensive care-zaal. Apparaten piepen, artsen vragen om assistentie. Een patiënt van middelbare leeftijd krijgt al hoestend een beademingsmasker op. Een ander roept dat ze geen lucht krijgt.

Geen beelden uit het nieuws maar van een oefening voor een virusuitbraak in een New Yorks ziekenhuis, een tijdje vóór de corona-uitbraak. Specialisten proberen de wereld al jaren voor te bereiden op een dodelijke pandemie, leert de zesdelige documentaireserie. De serie werd in januari met een griezelig gevoel voor timing op Netflix gezet en is om voordehandliggende redenen trending op het streamingplatform.

Profetisch

De makers volgen virusbestrijders over de hele wereld. Van een ebola-taskforce in Congo tot dokters die in Jaipur, India varkensgriep proberen te beteugelen; van vleermuisvangers in Libanon tot een arts in ruraal Oklahoma (VS) die – als enige arts in haar regio – dag en nacht strijdt tegen seizoensgriep.

Pandemic zit vol voorspellingen die inmiddels zijn uitgekomen. “De volgende pandemie is een kwestie van tijd. Wat mij zorgen baart, is dat één persoon een uitbraak kan veroorzaken”, zegt de New Yorkse onderzoeker Syra Madad. Profetisch zijn ook de woorden van biomedicus Dennis Carroll. “Een pandemische griep zal waarschijnlijk van een dier komen en zal een nieuw, voorheen onbekend virus zijn.” Op het moment dat hij dat zegt, komen er vleermuizen in beeld: het dier waarvandaan het coronavirus op mensen oversprong.

„Op een gegeven moment zal er een virus uitbreken dat zich zoals in 1918 over de hele wereld zal verspreiden. We moeten waakzaam zijn.”

Hoewel het woord ‘coronavirussen’ pas in aflevering 3 valt, komt alles wat nu speelt aan de orde: het gevaar van onderschatting, het risico van overvolle ziekenhuizen, hamstergedrag en de ongelijkheid die uitbraken blootleggen (zo worden in Jaipur de armen het hardst geraakt). Het leidt tot een ongemakkelijke kijkervaring. “We denken dat de wereld waarin we leven permanent is”, zegt Carroll, uitkijkend op het Forum Romanum in Rome. “Maar alle dingen gaan voorbij.”

Tegenover die somberte staat dat Pandemic een pakkende ode brengt aan artsen, wetenschappers en vrijwilligers en hun tomeloze drive (die vaak ten koste gaat van hun eigen gezondheid en familieleven). Zoals de jonge Amerikaanse onderzoekers die aan een vaccin werken dat niet één griepvirus, maar een breed spectrum aan varianten stuit.

Zo blijft Pandemic ondanks de lange speelduur boeiend: door een mozaïek te creëren van menselijke verhalen. Dieptepunten – het opjagen van ebolabestrijders door milities – en hoogtepunten – een onderzoeksdoorbraak– wisselen elkaar af. De gedachte ‘hoe zou het nu met deze persoon zijn’ dringt zich regelmatig op, zoals bij de solitaire dokter in Oklahoma die verzucht dat ze “werkelijk geen idee” heeft wat ze bij een pandemie zou doen.

Antivaxxers

Antivaccinatie-activisten ontbreken niet. Een spiritueel angehauchte jonge moeder in het door mazelen geteisterde Oregon (VS) vertelt dat ze haar kinderen niet laat vaccineren, en geeft ze ‘placentacapsules’ voor extra vitamines. Ze is tegen een concept-wet die ongevaccineerde kinderen de toegang tot scholen ontzegt, vertelt ze terwijl haar kroost meeknikt. De makers van Pandemic maken een statement door direct daarop te schakelen naar de begrafenis van een 8-jarig jongetje, wiens door griep in gang gezette dood met een vaccin voorkomen had kunnen worden.

Lees alles over het nieuwe coronavirus in ons grote vragenstuk

De wet in Oregon haalde het overigens niet. De WHO noemt de weerstand tegen vaccinaties een van de grootste gezondheidsbedreigingen van nu. Ook een vaccin voor corona zal in de toekomst ongetwijfeld niet unaniem omarmd worden. “We hebben de anti-vaxxers onderschat”, zegt Madad.

Op social media ging onlangs een passage uit een oud sciencefiction-boek rond waarin de uitbraak van een besmettelijk ‘Wuhan-virus’ was ‘voorspeld’. Voor een daadwerkelijke waarschuwing voor het gevaar van virussen kun je beter terecht bij Pandemic, dat ook met de kennis van nu een must-see is.