Je eigen boterham smeren, met huisgemaakte boter

Janneke kookt Zelf boter maken van slagroom is een fluitje van een cent.

Foto Merlijn Doomernik

Zelfredzaamheid. Improvisatievermogen. Onder die noemers vindt u hier twee recepten om thuis brood te bakken. En in datzelfde kader gaan we hier boter maken. Ik kwam op het idee omdat ik vorige week, dankzij het eclatante succes van Heel Holland Hamstert, meerdere keren misgreep in het boterschap. Lege planken, op een paar verweesde pakjes bak- en braadmargarine na. Twee zuivelkoelvakken verder stonden de bekers slagroom erbij alsof ze als laatste overgebleven waren bij gym en nog een vak verder zag het rood van de karnemelk, dus nu ja, dat was snel besloten: ik zou die boter zelf wel even karnen.

Boter maken van slagroom is een fluitje van een cent. Iedereen die weleens te lang room heeft geklopt weet dat de boel dan in één keer kan omslaan. Zo heb je een luchtige wolk room, zo heb je een zielig plasje waterige melk met daarin drijvende gele klontjes. Die klontjes, dat is botervet. Boter dus. Alleen heeft zulke per-ongeluk-geklopte boter nauwelijks smaak omdat de room niet eerst verzuurd is. Om echt smakelijke boter te maken, moet je die room eerst laten fermenteren.

Ook dat is niet moeilijk. Je roert er een beetje karnemelk door en laat hem 24 uur staan bij kamertemperatuur. Daarna koel je de room nog een tijdje, zodat het botervet kan uitharden. En vervolgens klop je er met een elektrische mixer binnen 10 minuten boter van. Het vocht dat je overhoudt, is trouwens weer gewoon karnemelk, namelijk aangezuurde melk waar het botervet uit verdwenen is. Niet weggooien dus, maar opdrinken of gebruiken voor bijvoorbeeld het soda bread.

Mocht het karnemelkschap zijn leeggehamsterd, kunt u ook yoghurt gebruiken voor het aanzuren. Alleen, zo is mijn ervaring, heeft de room dan iets langer nodig om te fermenteren. Zeg twee etmalen in plaats van een.

En dan. Dan heeft u misschien wel zelf brood gebakken. En u heeft zelf boter gemaakt. En dan smeert u die verse boter op een snee van dat verse brood. Weet u hoe wij dat vroeger thuis noemden? Een boterham met tevredenheid. Stiekem vond ik dat altijd de lekkerste.

Huisgemaakte boter

Voor ongeveer 175 g boter:
500 ml slagroom; 2 el karnemelk;
fleur de sel of zeezoutvlokken (of fijn zeezout).

Schenk de slagroom in een diepvriesdoosje of in een glazen of aardewerken schaaltje en roer de karnemelk erdoor. Sluit af met een deksel of met vershoudfolie en laat de room 24 uur fermenteren bij kamertemperatuur. Zet de gefermenteerde slagroom vervolgens minimaal 4 uur in de koelkast om goed koud te worden.

Schenk de room in een kom en klop 5 – 10 minuten met een elektrische mixer op de hoogste stand, net zo lang tot de boter zich van de karnemelk scheidt.

Schenk de boter door een zeef en vang daarbij de karnemelk op. Plak alle stukjes boter die zich in de zeef bevinden bij elkaar tot één klont.

Vul een grote kom met koud water en dompel de klont erin onder. Kneed de boter net zo lang tot er geen karnemelk meer uit komt.

Ververs het water zo nodig 1 of 2 keer. (Dit ‘wassen’ doe je om te zorgen dat er geen melkbestanddelen meer in de boter zitten. Hoe zuiverder de boter, hoe minder snel hij ranzig wordt.)

U heeft nu schone, pure boter die, in de koelkast, een paar weken houdbaar is. Voor gezouten boter kneedt u er simpelweg een snuf zout door.