Opinie

Coronascenario’s CPB bieden vooral bestuurlijke houvast

Vier scenario’s

Commentaar

Van een speldenprikje tot een onverdoofde amputatie. Zo ruim ongeveer is de marge waarbinnen het Centraal Planbureau de schade van corona voor de Nederlandse economie inschat. In een donderdag gepubliceerde studie zet het Planbureau vier mogelijke routes op een rij waarlangs het virus invloed kan hebben op de economie.

De variabelen die de uitkomsten het meest beïnvloeden zijn de duur en de impact van de nu geldende contactbeperkingen (hoe lang zit het land op slot), en de daaruit voortvloeiende kans op ofwel snel herstel, ofwel het overslaan van de crisis op de financiële sector. Tenslotte weegt mee in hoeverre corona andere landen platlegt.

Zelfs in het mildste scenario (korte crisis, snel herstel) levert de economie dit jaar al 1,2 procent bbp in. In het zwartste scenario loopt dat op tot 7,7 procent in 2020 en sleept de crisis door in 2021. De werkloosheid stijgt, in de milde variant tot 4,5 procent, in het ergste geval tot 9,4 procent van de beroepsbevolking. In alle gevallen stijgt de staatsschuld, nu onder de 50 procent. In het uiterste geval zal die in 2021 bijna 74 procent bedragen. Fors, maar nog steeds hanteerbaar en niet echt problematisch, aldus het CPB.

Aan de cijfers zijn geen rechten te ontlenen, waarschuwt het Planbureau in de studie. Daarvoor zijn de onzekerheden over het verloop van de medische kant van de crisis, en dus de duur van de lockdowns, nog te groot. Sowieso is het inschatten van grote omslagen in de economie niet het sterkste punt van bureaus als het CPB. Het CPB miste bijvoorbeeld de omslag in de economie in 2009 als gevolg van de kredietcrisis. Het antwoord op de vraag waarom de rekenmeesters dat moment misten was even helder als ontnuchterend: de wereld is onvoorspelbaar en dus zullen we ook een volgende crisis niet juist kunnen voorspellen. Dat blijkt ook nu weer.

Desondanks valt het te prijzen dat het CPB op zo’n korte termijn houvast probeert te vinden én te bieden over de economische effecten. Inzicht in de onzekerheden, en kennis over oorzaak en gevolg van bepaalde maatregelen kunnen de overheid helpen betere beleidskeuzes te maken. Want dat maakt de CPB-studie ook duidelijk: keuzes die nu gemaakt worden, hebben effect op de toekomst.

Het belangrijkste doel van het beleid moet zijn het voorkomen van een neerwaartse economische spiraal en bijbehorende langetermijnschade als de crisis overslaat naar meer sectoren, waaronder de financiële. Het opvangen van de dagelijks groeiende groep mensen die niet naar hun werk kunnen is daarvoor cruciaal. Hierin verschilt deze crisis wezenlijk van andere economische recessies, waarbij de arbeidsmarkt vaak pas na verloop van tijd hard geraakt wordt.

Tegelijkertijd past realiteitszin, waarschuwt het Planbureau. Zelfs als de overheid beleid voert om te voorkomen dat de crisis overslaat of verergert, kan hooguit een deel van de klap worden opvangen. Er zullen bedrijven failliet gaan.

Het zal aankomen op het hebben van een lange adem: zolang het virus vraag én aanbod lamlegt, zal de overheid in den brede (ook centrale banken) moeten blijven steunen. Niet alleen nationaal, maar ook, of misschien wel juist, internationaal.

Al met al brengt het CPB geen fijne boodschap. De crisis gaat iedereen raken. De vraag is hoe hard en voor hoelang. Daar hebben overheden, mede dankzij studies als die van het CPB, in toenemende mate invloed op.