Kritiek komt in Japan van binnenuit na het uitstellen van de Olympische Spelen

Tokio 2020 Nam de Japanse premier Abe te weinig maatregelen tegen verspreiding van het coronavirus vanwege de Olympische Spelen?

De olympische vlam wordt getoond in Fukushima nadat het IOC de Spelen van 2020 officieel heeft uitgesteld.
De olympische vlam wordt getoond in Fukushima nadat het IOC de Spelen van 2020 officieel heeft uitgesteld. Foto Kimimasa Mayama/EPA

De druk die nationale olympische comités, internationale sportbonden en sporters opvoerden op het Internationaal Olympisch Comité (IOC) en gastland Japan, zorgde ervoor dat beide dinsdag toch overstag gingen: de Spelen van Tokio zijn uitgesteld en zullen uiterlijk over een jaar plaatsvinden. De reacties in de Japanse sportwereld waren eensluidend. Voorzitter van het Japanse Olympisch Comité Yasuhiro Yamashita vond dat veiligheid en een compleet deelnemersveld centraal moeten staan bij de Spelen. De oud-judoka, olympisch kampioen in 1984 (Los Angeles), vond uitstel dan ook niet meer dan logisch.

De bondscoach van het Japanse softbalteam, Reika Utsugi, liet weten dat zij „niet tevreden kon zijn met goud als mensen elders op de wereld lijden”. Worstelaar Risako Kawai zag hoe het virus de wereld tot stilstand bracht en zei: „Het uitstellen van de Spelen kun je dan onmogelijk een verkeerd besluit noemen. Ik droom nog altijd van goud, maar de wens om deel te nemen aan de Spelen moet nu even plaats maken voor de wens dat deze pandemie onder controle komt.”

De Japanse bevolking hield allang geen rekening meer met ‘Tokio 2020’. Zo werd lezers van de grootste dagblad in Japan, Asahi Shimbun, vorige week nog gevraagd of ze vertrouwen hadden in de Zomerspelen – zo’n 70 procent van hen antwoordde negatief.

Strijdbaar

Toch bleef de afgelopen weken minister-president Shinzo Abe zich strijdbaar tonen. In Japan keek men vreemd op van de overtuiging waarmee hij telkens zei dat de Spelen ‘gewoon’ zouden doorgaan. Hoogleraar politicologie Koichi Nakano verbaasde zich ook over de opstelling van Abe. „Het IOC kan dat besluit nemen, maar zij luisteren natuurlijk ook naar het gastland. Omdat Abe herhaaldelijk aandrong op het laten doorgaan van de Spelen, heeft het zo lang geduurd. Het was slecht leiderschap.”

Premier Abe had echter ook rekening te houden met financiële aspecten: uitstel gaat de Japanse organisatie naar schatting zo’n 2.7 miljard dollar extra kosten. Dat zou betekenen dat de totale kosten van de Spelen uitkomen op minimaal 15,3 miljard dollar.

Maar volgens Nakano, verbonden aan de Universiteit van Tokio, liet Abe zich te veel leiden door die economische belangen. De Spelen zouden een belangrijke pilaar vormen van zijn economisch beleid; ze moesten een boost geven aan de toeristische sector, en daarmee aan de Japanse economie. „Een naïeve zienswijze”, vindt Nakano. „Japan was al voor de opkomst van het coronavirus, die de wereldeconomie tot stilstand heeft gebracht, in een recessie door een vorig jaar ingevoerde btw-verhoging.” In oktober 2019 werd de verbruiksbelasting verhoogd van 8 naar 10 procent.

Nakano is kritisch op het beleid van de Japanse regering tegen de verspreiding van het coronavirus. Terwijl overal in de wereld vergaande maatregelen werden getroffen, veranderde in Japan weinig, alleen de scholen gingen dicht. Het lage aantal besmettingen – tot woensdag waren er 1.307 besmettingen en 45 doden – kwam met name omdat er nauwelijks mensen werden getest, is de overtuiging van Nakano. „Nog altijd weigert de overheid fatsoenlijk te testen. Niet eens bij mensen met een longontsteking. Er zijn geen betrouwbare data van het aantal besmettingen en doden.”

Het heeft allemaal te maken met de Spelen, zegt Nakano. „Abe wilde dat de Spelen doorgingen. Invoering van vergaande maatregelen, zoals een lockdown, zou een obstakel betekenen. Economische belangen gingen boven coronamaatregelen.”

41 besmettingen

De dag nadat Abe het uitstel van de Spelen bekend had gemaakt, meldde de burgemeester van Tokio Yuriko Koike een opvallende stijging van het aantal coronabesmettingen in de hoofdstad: 41 nieuwe gevallen, het grootste aantal nieuwe besmettingen tot nu toe op één dag in Japan. De burgemeester adviseert inwoners van Tokio vanaf zaterdag alleen voor belangrijke zaken het huis te verlaten, zoals boodschappen doen. Het is vooralsnog een vrijblijvend advies, maar Koike zei erbij dat als het aantal besmettingen met dezelfde snelheid blijft toenemen, een lockdown onvermijdelijk is.

Het is een opvallende wending: vorige week liet Abe nog vol goede moed aan de wereld weten dat Tokio klaar was voor de Spelen, nu ligt ook voor Tokio ineens een tijdelijke afsluiting in het verschiet. Een rampscenario ligt in het verschiet voor de regering en zijn premier, zegt politicoloog Nakano. „Als het virus nu echt uitbreekt, betekent dat gezichtsverlies voor Abe: geen Spelen en geen controle over het virus.”