Opinie

Vrouwenrechten en emancipatie, juist nu

Lotfi El Hamidi

Je kon erop wachten: de coronacrisisbestrijding is voor autoritaire en illiberale overheden de ideale gelegenheid om mensenrechten terzijde te schuiven. In Hongarije wil premier Viktor Orbán de rest van het jaar per decreet regeren. Onafhankelijke journalisten die kritisch berichten over de corona-aanpak van de Hongaarse regering worden nu al beschuldigd van het verspreiden van nepnieuws. In de Verenigde Staten grijpen autoriteiten in Texas en Ohio de pandemie aan om het abortusrecht in te perken, door te stellen dat abortus op het moment onder ‘niet-noodzakelijke ingrepen’ valt.

Uitzonderlijke tijden, uitzonderlijke maatregelen, zo legitimeren overheden hun huidige aanpak. Maar mensenrechtenorganisaties vrezen dat fundamentele vrijheden worden uitgehold. Bijvoorbeeld van vrouwen in kwetsbare posities. „Terwijl we al een terugslag zagen de afgelopen jaren als het gaat om vrouwenrechten”, zegt Anne-Floor Dekker door de telefoon. Dekker is actief voor WO=MEN, een platform dat zich nationaal en internationaal inzet voor gendergelijkheid en vrouwenrechten. „Wat we in het algemeen meestal merken is dat in tijden van crisis vrouwenrechten als eerste van de politieke agenda af vallen. Dat is nu niet anders.”

Voor vrouwenorganisaties was 2020 aanvankelijk het jaar om de Beijingverklaring te vieren, een progressieve actieagenda op vrouwenrechten die tijdens de vierde Wereldvrouwenconferentie in 1995 in de Chinese hoofdstad werd opgesteld. Alle VN-lidstaten beloofden zich eraan te committeren. Maar Dekker signaleert dat landen rigoureuze besluiten nemen en vrouwenrechten „nu even als gezeur beschouwen”. Even opzij dames, de mannen zijn aan het werk. Die houding. „Toch wel gek”, zegt Dekker, „vooral als je ziet dat vrouwen oververtegenwoordigd zijn in de vitale beroepen, maar op besluitvormingsniveau ondervertegenwoordigd. Er is kennelijk in zo’n crisis als deze geen goed mechanisme om vrouwen te betrekken bij belangrijke besluiten.” Dit is geen kwestie van vrouwen turven of een extra agendapunt inbrengen, benadrukt ze. Het is een constatering van wat er nu misgaat.

Dekker maakt zich nu vooral zorgen om de vrouwen die te maken hebben met huiselijk geweld. Vrouwen die voorheen nog redenen konden aanvoeren om naar buiten te gaan, maar vanwege de coronamaatregelen vastzitten in de minidictatuur van hun man. „Zo zijn de informele bijeenkomsten waar vrouwen bij elkaar hun hart konden luchten en hulpverleners konden tegenkomen, helaas weggevallen.”

Tegen de mensen die activisten wegzetten als een „stelletje zeikwijven” en roepen „nu even niet”, zegt Dekker: „juist nu. De crisis legt precies bloot waar de machtsongelijkheid zit en vrouwen op achterstand staan. Dan ga je niet wachten totdat de mannen klaar zijn met hun klus.”

Lotfi El Hamidi (L.elHamidi@nrc.nl @Lotfi_Hamid) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Tom-Jan Meeus.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.